VIII SA/Wa 110/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej K. R. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że zamieszkuje wspólnie z rodzicami, jednak prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Na utrzymaniu ma małoletnią córkę, a źródłem dochodu są prace dorywcze [...] – [...] zł miesięcznie. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, przedmiotów wartościowych, ani oszczędności które mógłby przeznaczyć na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku podał, że matka dziecka nie partycypuje w kosztach jego utrzymania, gdyż "firma którą prowadzi nie generuje żadnych zysków, w 2013 r. wykazała stratę w wysokości [...] zł". Oświadczył, że nie otrzymuje od matki dziecka żadnych alimentów. Wyjaśnił, że w związku z zamieszkiwaniem w domu rodziców ponosi częściowe koszty utrzymania domu tj. ok. [...] zł miesięcznie. Do pisma załączył: 1) zeznanie podatkowe PIT-36L za 2014 r. z wykazanym przychodem – [...] zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości [...] zł, kserokopię pisma banku spółdzielczego o wypowiedzeniu umowy rachunku bankowego oraz potwierdzenie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] listopada 2014 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04) Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Rozpoznając przedmiotowy wniosek przede wszystkim podkreślić należy, że wyjaśnienia skarżącego są mało wiarygodne. Z akt sprawy wynika bowiem, że dotychczas był on osobą bardzo przedsiębiorczą, osiągającą przychody na bardzo wysokim poziomie. Tymczasem ze złożonego oświadczenia wynika, że aktualnie nie osiąga stałego dochodu, nie posiada statusu osoby bezrobotnej (choćby z uwagi na objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym) i nie domaga się od żony, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, współfinansowania kosztów utrzymania małoletniej córki. Jednocześnie posiada wiedzę, że firma żony generuje wyłącznie straty. Wyjaśnienia te w świetle zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania są na tyle wątpliwe, że w żaden sposób nie uzasadniają wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Poza tym skarżący zamieszkuje wspólnie z rodzicami, a matka skarżącego prowadzi działalność gospodarczą bardzo dużych rozmiarów (fakt znany z urzędu – akta sprawy VIII SA/Wa 245/14), co przy wspólnie ponoszonych kosztach utrzymania oraz deklaracji o dochodzie z prac dorywczych nie wyklucza możliwości ponoszenia kosztów sądowych. W tej sytuacji uznano, że skarżący nie wykazał ponad wszelką wątpliwość, że nie jest w stanie wygospodarować kwoty [...] zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe na art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.