VIII SA/Wa 110/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi K. R. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że zamieszkuje wspólnie z rodzicami, jednak prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Na utrzymaniu ma małoletnią córkę, a źródłem dochodu jest działalność gospodarcza ok. – [...] zł netto. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, przedmiotów wartościowych, ani oszczędności które mógłby przeznaczyć na opłacenie wpisu od skargi. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku podał, że matka dziecka nie partycypuje w kosztach jego utrzymania, gdyż firma którą prowadzi nie generuje żadnych zysków. Wyjaśnił, że w związku z zamieszkiwaniem w domu rodziców ponosi częściowe koszty utrzymania domu tj. ok. [...] zł miesięcznie. Do wniosku załączył: 1) zeznanie podatkowe PIT-36L z wykazanym przychodem – [...] zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości [...] zł, ) wygenerowany elektronicznie wydruk poszczególnych operacji na rachunku bankowym związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz wyciąg z rachunku osobistego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04) Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Rozpoznając przedmiotowy wniosek przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący uzyskuje dochód z działalności gospodarczej, przy czym jak wynika ze złożonego zeznania podatkowego jest to działalność znacznych rozmiarów. Należy zatem traktować go jako przedsiębiorcę, a w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Oceniając natomiast złożone wyciągi z rachunku bankowego związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej stwierdzić należy, że jest to jedynie wydruk dziesięciu operacji w większości tzw. przelewów wewnętrznych, a nie historia operacji za ostatnie sześć miesięcy i w żaden sposób nie pozwala na ocenę kondycji finansowej skarżącego. Natomiast wyciąg z rachunku osobistego wskazuje saldo końcowe na dzień 1 kwietnia 2014 r. w kwocie [...] zł. Skarżący nie wykazał przy tym, aby wymienione rachunki zostały zablokowane przez Urząd Skarbowy, bądź też że z tego powodu ma ograniczone możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Uznać zatem należy, że skarżący nie wykazał, aby w aktualnej sytuacji finansowej nie był w stanie wygospodarować kwoty [...]zł tytułem wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe na art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.