VIII SA/Wa 1101/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu E. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2017 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, E. S. (dalej: "skarżąca") po raz kolejny w niniejszej sprawie (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 10 marca 2017 r., VIII SA/Wa 1106/16, k. 61 akt sądowych) wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd"). Oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku oraz bez środków do życia (brak dochodów). Nie posiada żadnego majątku czy też oszczędności. Cierpi na [...] i [...] . Posiada zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek ([...] zł). Odpowiadając na dwukrotne wezwania tutejszego Sądu, wystosowane do skarżącej w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "uppsa"), m. in. wyjaśniła, że koszty jej utrzymania ponoszą dzieci, ale nie jest w stanie określić wartości tej pomocy. Z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, także dorywczej lub sezonowej. Nie przedstawiła żądanych przez Sąd wyciągów bankowych podając, że są "poblokowane z uwagi na zadłużenie". Dodała, że nie korzysta ze świadczeń MOPS, gdyż "pomoc taka została jej odmówiona" (w załączeniu zaświadczenie). Stan zdrowia nie pozwala jej na podjęcie pracy. Do pisma załączyła kopię tytułu wykonawczego wystawionego na byłego męża, wezwania do zapłaty wierzytelności z tytułu umowy o kredyt wystawione przez [...] Bank i do negocjacji w sprawie zadłużenia, kopie faktur za wodę ([...] zł), TV [...] ([...] zł), energię ([...] zł), telefon ([...]zł), gospodarowanie odpadami ([...] zł) i zaświadczenie lekarskie. Postanowieniem z 14 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazała ona spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Podtrzymała dotychczasową argumentację. W uzasadnieniu powtórzyła okoliczności wskazane uprzednio we wnioskach. Podkreśliła, że nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 uppsa). Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Instytucja prawa pomocy skierowana jest zatem do tych osób, których sytuacja obiektywnie uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania sądowego bez pomocy państwa. Innymi słowy, aby sąd administracyjny taką obiektywną niemożność wygospodarowania środków finansowych stwierdził, musi dysponować wszystkimi istotnymi danymi, obrazującymi sytuację materialną wnioskodawcy. Zgodnie z art. 255 uppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 uppsa, sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści od uprzednio wydanego. Złożenie przez stronę kolejnego wniosku w przedmiocie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 uppsa. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienia NSA z 30 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 672/14 i II FZ 673/14; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Tego rodzaju okoliczności, zdaniem Sądu, nie wystąpiły w realiach niniejszej sprawy. Skarżąca, jak słusznie zauważył starszy referendarz sądowy, konsekwentnie uchyla się od obowiązku rzetelnego przedstawienia swojej rzeczywistej sytuacji finansowej. Nie tylko nie wykazała, że spełnia warunki do przyznania jej prawa pomocy, ale również nie przedstawiła okoliczności, o których mowa w art. 165 uppsa. Brak jest zatem podstaw do wniosku, że skarżąca nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego, czyli uiszczenia należnego wpisu od zażalenia ([...] zł). Dodać należy, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów i nie wskazała okoliczności towarzyszących utracie majątku zgromadzonego w przeszłości. Nie wykorzystuje swoich zdolności zarobkowych i zdobytego doświadczenia zawodowego ([...]/[...]). Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 w związku z art. 255 i art. 165 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.