II FZ 672/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 619/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 8 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 619/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek D. A. (skarżąca) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010r., w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 8 marca 2012r. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym: Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 października 2013 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł, wniesionego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 września 2013 roku oddalające jej wniosek o wyłączenie sędziego WSA J. T., sędziego NSA T. P. i sędziego NSA W. J. od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 619/12 z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 8 marca 2012 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2010 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca złożyła na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym na tym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej przychody z działalności gospodarczej za okres do stycznia do października 2013 r. wyniosły 29.102,13 zł, a koszty ich uzyskania stanowiły kwotę 34.336,38 zł, co skutkowało stratą w wysokości -5.234,25 zł. Skarżąca podniosła przy tym, że jej emerytura za ten okres stanowiła kwotę 17.440 zł netto, a środki wolne pozostawione do dyspozycji wyniosły 6.137,75 zł. Ponadto skarżąca wskazała, że jej majątek stanowi działka o pow. 818 m2 wraz z budynkiem (w budowie) i zniszczonym budynkiem gospodarczym, w którym są przechowywane pozostałe po budowie materiały. Ponadto w skład tego majątku wchodzi samochód osobowy Renault Megane Scenic, rok produkcji 1997, służący wyłącznie do działalności gospodarczej (zastaw bankowy – zabezpieczenie kredytu na działalność gospodarczą). Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 25 listopada 2013 r. wezwano skarżąca do złożenia zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2012 r., udokumentowania podanej kwoty dochodu miesięcznego brutto, wskazania kwoty i źródła środków przeznaczanych na utrzymanie i podstawowe opłaty eksploatacyjne wraz z podaniem ich wysokości oraz nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące (w tym rachunku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej) - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w drodze pism procesowych z dnia 20 grudnia 2013 r. oraz z dnia 9 stycznia 2014 r. wskazała, że koszty utrzymania domu, w którym zamieszkuje, pokrywa jej siostra, natomiast na wyżywienie nie wydaje więcej niż 500 zł. Ponosi także wydatki na zakup lekarstw. Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, że nie posiada rachunków bankowych, ponieważ nie stać jej na opłacenie kosztów ich utrzymania. Posiada jedynie książeczkę oszczędnościową z kwotą 100 zł. Ponadto skarżąca podała, że jej przychody z działalności gospodarczej za okres do stycznia do listopada 2013 r. wyniosły 26.625,13 zł, a koszty ich uzyskania stanowiły kwotę 37.860,38 zł, co skutkowało stratą w wysokości -11.235,25 zł. Skarżąca podniosła przy tym, że jej emerytura za ten okres wyniosła 19.193,68 zł netto, wypłacone zasiłki chorobowe stanowiły kwotę 4.867,28 zł netto. Jej dochód wyniósł 12.825,71 zł, składki na ubezpieczenie społeczne to kwota 5.248,72 zł, zaś składki na ubezpieczenie społeczne stanowiły kwotę 5.162,80 zł, a ponadto wydatki na zakup lekarstw i rehabilitację wyniosły 6.127 zł, co spowodowało niedobór środków pieniężnych opiewający na kwotę 3.712,81 zł. Skarżąca dodała przy tym, że jej niepokryte zobowiązania wynoszą 33.443 zł (niezapłacona faktura za program LEX i zobowiązanie w podatku od nieruchomości). Do pism załączyła zaświadczenie o uzyskanych dochodach w 2012 r., kserokopię zwolnienia lekarskiego za okres od dnia 1 stycznia do 14 stycznia 2014 roku, zestawienie zapisów księgowych za 11 miesięcy 2013 r., kserokopię książeczki PKO i kserokopię przekazu ZUS. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym sprzeciwie skarżąca wniosła o uchylenie tego postanowienia. Wyjaśniła, że jej sytuacja ulega z roku na rok coraz większemu pogorszeniu. Stwierdziła, że nawet gdyby rzeczywiście posiadała wolne środki pieniężne w kwocie 6137,75 zł, to i tak przy jej stanie zdrowia, wymagającego przyjmowania stale drogich leków, nie da się wyżyć. Skarżąca podniosła też, że nie mogąc liczyć na adwokatów zmuszona jest osobiście prowadzić swoje sprawy przed sądami powszechnymi jak również podejmować inne działania w związku z bezprawnym zniszczeniem jej własności, gdzie sprawy już trafiły do Krajowej Rady Sądownictwa jak inne przewidziane prawem. Odnosząc się do książeczki oszczędnościowej na której jest około 2000 zł, skarżąca poinformowała, że do chwili obecnej nie ma możności jej odnalezienia. Środki te są zablokowane na skutek niemożności załatwienia formalności z uwagi na brak czasu i konieczność opiekowania się matką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270. ze zm.), dalej: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia (zarządzenia) i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Wykładnia art. 246 § pkt 2 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (por. Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Sąd wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że jest to kolejny (drugi) wniosek skarżącej w przedmiocie prawa pomocy. Wcześniej postanowieniem z dnia 24 października 2012 r., wydanym na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to stało się prawomocne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej w tym przedmiocie (postanowienie z dnia 31 stycznia 2013 r.). Możliwość zmiany bądź uchylenia tego orzeczenia daje art. 165 P.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd zauważył, że podane przez nią informacje – podobnie jak miało to miejsce w przypadku pierwszego wniosku – są niekompletne i nasuwają wątpliwości, co do ich wiarygodności. Przychody skarżącej z działalności gospodarczej za okres do stycznia do października 2013 r. wyniosły 29.102,13 zł, a koszty ich uzyskania stanowiły kwotę 34.336,38 zł, co skutkowało stratą w wysokości -5.234,25 zł. Dochód skarżącej z tytułu emerytury wyniósł 17.440 zł netto, a środki wolne pozostawione do dyspozycji stanowiły kwotę 6.137,75 zł. Skarżąca nadal zamieszkuje w domu należącym do jej siostry, która ponosi koszty jego utrzymania. Także w ramach posiadanego majątku skarżąca nie wykazała zmian sugerujących, że jej sytuacja materialna w tym zakresie uległa pogorszeniu. Nadal jej majątek stanowi działka o pow. 818 m2 wraz z budynkiem (w budowie) i zniszczonym budynkiem gospodarczym, w którym są przechowywane pozostałe po budowie materiały. Ponadto w skład tego majątku wchodzi samochód osobowy Renault Megane Scenic, rok produkcji 1997 wraz z ustanowionym zastawem bankowym, stanowiącym, jak wskazała, zabezpieczenie kredytu na działalność gospodarczą. Wobec powyższego, ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wraz z nadesłanymi dodatkowymi informacjami i dokumentami, w ocenie Sądu nie wskazywał na zmianę okoliczności faktycznych, ani też prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w drodze postanowienia z dnia 24 października 2012 r. Sąd podkreślił przy tym, że sytuacji przedstawionej przez stronę nie można uznać za spójną i nie budzącą wątpliwości, co prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tej sytuacji na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek. Skarżąca wniosła zażalenie, w którym zarzuciła powyższemu postanowieniu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie udowodniła, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie 100 zł, jak również, że przedstawione przez skarżącą dane o jej sytuacji finansowej są mało wiarygodne, oraz art. 20 ust.3 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia przez sędziego, którego wyłączenia domagała się skarżąca, co miało istotny wpływ na odmowę zwolnienia z kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. W myśl art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. W orzecznictwie wskazuje się, że badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 p.p.s.a. sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści niż uprzednio wydane. (tak też B. Dauter , w: B. Dauter i inni, Komentarz... s. 467 i NSA w postanowieniach z dnia 15 kwietnia 2008 r. (II FZ 106/08), z dnia 10 sierpnia 2009 r. (II FZ 291/09) i z dnia 5 listopada 2010 r. (I OZ 841/10). Zmiana okoliczności sprawy wchodzi w grę, "jeżeli [...] doszło do zmiany podstawy faktycznej – a nie prawnej – wydanego rozstrzygnięcia [...]". Bez takiej jednak zmiany, okoliczności sprawy, wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone. W szczególności nie może tego sąd uczynić w związku ze zmianą oceny zasadności wydanego przez siebie postanowienia [por. W. Siedlecki, w: B. Dobrzański i inni, Komentarz ..., s. 356 i T. Ereciński, w: T. Ereciński (red.), Komentarz..., t. 2, s. 71-72], nawet wówczas gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FZ 291/09). Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy również do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie postępowania (postanowienie NSA z 22 sierpnia 2008 r., I FZ 298/08). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że postanowieniem z dnia 24 października 2012 r. Sąd I instancji odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z kolei zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 1050/12. Pismem z dnia 22 listopada 2013r., na urzędowym formularzu PPF skarżąca ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Referendarz uznał, że jest to ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, jednak nadesłane dokumenty i informacje nie wskazują na zmianę okoliczności faktycznych, ani prawnych, w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w drodze postanowienia z dnia 24 października 2012 r. Na skutek wniesionego przez skarżącą sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem powołując się na brak zmiany okoliczności sprawy (art. 165 p.p.s.a.) wniosek skarżącej oddalił. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę należy stwierdzić, że w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 22 listopada 2013 r., skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę kwestionowanego postanowienia. Kwestia ta została oceniona przez Sąd I instancji prawidłowo. Z porównania treści wniosków złożonych w sprawie formularzy PPF nie wynika bowiem żadna zmiana okoliczności faktycznych, która uzasadniałaby wydanie odmiennego, aniżeli zapadłe rozstrzygnięcia. Na marginesie powyższych uwag, należy podkreślić, że skarżąca również w treści zażalenia nie podniosła jakichkolwiek argumentów wskazujących na zmianę okoliczności przyjętych przez sąd za podstawę rozstrzygnięcia z dnia 6 marca 2013 r. Odnośnie podnoszonej w zażaleniu kwestii wydania zaskarżonego postanowienia przez Sędziego, którego wyłączenia domaga się skarżąca to należy wskazać, że instytucja wyłączenia sędziego ma charakter gwarancyjny, a jej celem jest zapewnienie obiektywizmu sądu. Instytucja ta nie może być jednak traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienia NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08 oraz z 8 maja 2009 r., II FZ 128/09; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces nieobiektywnie, czy też stronniczo. Podobnie, subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z 9 czerwca 2009 r., I OZ 607/09; http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Nieuzasadniony jest również wniosek o wyłączenie sędziego na tej podstawie, że sędzia orzeka w różnych sprawach tych samych podmiotów (por. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 392/08; http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pod pojęciem "sprawy", o której mowa w art. 20 § 1 p.p.s.a., należy rozumieć orzeczenie rozstrzygające sprawę sądowoadministracyjną co do istoty (to jest wyrok lub postanowienie w przedmiocie zaskarżonego aktu administracyjnego), nie zaś rozstrzygnięcie kwestii incydentalnej w toku postępowania. Podejmowane przez sąd postanowienia w kwestiach, takich jak: przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, przyznanie prawa pomocy, czy rozstrzyganie w przedmiocie innych wniosków stron – mają charakter wpadkowy i nie sposób przyjąć, by podjęcie w tym przedmiocie decyzji przez sędziego sprawozdawcę godziło w prawo strony do bezstronnego sądu. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych, w analogicznych sprawach, których przedmiotem były rozstrzygnięcia o charakterze procesowym, przyjmuje się zgodnie, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziego od rozstrzygania takich kwestii. W szczególności należy wymienić uchwałę NSA z 23 maja 2005 r., I OPS 3/05, w której wyrażono pogląd, zgodnie z którym sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaskarżonego następnie skargą kasacyjną, nie jest wyłączony na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a.od badania w trybie art. 178 tej ustawy, czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne, w tym także od udziału w wydaniu postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną (ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 110). Z kolei w postanowieniu z 19 października 2010 r., I FZ 369/10 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), NSA przyjął dopuszczalność rozstrzygania przez takiego sędziego kwestii przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. W związku z powyższym uwagi skarżącej odnośnie domniemanej stronniczości sędziego należy uznać za nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji