VIII SA/Wa 1126/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.L. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, K. L. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Ministra Finansów z [...] września 2013 r. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca osiąga dochody z tytułu świadczeń rentowych ([...] zł netto). Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Poza rentą uzyskuje dochód z działalności gospodarczej, który za 2013 r. wyniósł łącznie [...] zł. Mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, a dochód małżonków za 2013 r. wyniósł [...] zł. W części wniosku obejmującej posiadany majątek wymieniła mieszkanie o powierzchni [...] m², inne nieruchomości związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez męża, obligacje (bez wskazania wartości nominalnej), trzy samochody marki [...], stanowiące majątek firmy męża. Podała, że ponosi miesięczne koszty utrzymania w wysokości ok. [...] zł. Pismem z [...] lutego 2014 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia wymienionych dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji majątkowej w trybie art. 255 u.p.p.s.a., w tym do nadesłania między innymi wyciągów z rachunków bankowych (historia operacji) obojga małżonków za ostatnie sześć miesięcy oraz udokumentowanie wskazanych we wniosku wydatków. Postanowieniem z 9 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż skarżąca nie nadesłała wymienionych w wezwaniu dowodów. W dniu [...] maja 2014 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Wyjaśniła przy tym, że uzyskiwane przez małżonków dochody są memoriałowe (co zostało wykazane). Aktualnie, tj. od 2012 r. działalność gospodarczą prowadzi tylko małżonek I.L. (Zakład Pracy Chronionej PWHU "[...]"). Wskazała jednocześnie na straty jakie poniosła firma męża w związku z nieuregulowaniem należności z tytułu transakcji ([...] zł) przez znaczącego kontrahenta jego firmy, tj. [...] S.A., która ogłosiła upadłość. Z tej przyczyny małżonkowie nie dysponują jakimikolwiek oszczędnościami pozwalającymi na uiszczenie wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi [...] zł. Faktycznie są oni bowiem bankrutami. Nie uzyskali nadto stosownej pomocy finansowej, o którą się zwracali do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Dotychczas nie uzyskali żadnej zapłaty z tytułu zgłoszonej do Prezesa Zarządu [...] S.A. w [...] wierzytelności (w załączeniu pismo z 2009 r. o zgłoszeniu wierzytelności). Skarżąca nie przedstawiła wymaganych wyciągów z jej rachunków bankowych, o których między innymi mowa w skierowanym do skarżącej wezwaniu w trybie art. 255 u.p.p.s.a. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzupełniając wniosek na etapie sprzeciwu, nie załączyła żądanych dokumentów źródłowych, o których mowa w piśmie z [...] lutego 2014 r., w szczególności wyciągów z jej rachunków bankowych (osobistych lub związanych z działalnością gospodarczą) i oświadczenia w tym zakresie. Dodać należy, że nie załączyła także swojego zeznania podatkowego za 2013 r., na które powołała się w piśmie z [...] marca 2014 r. Podkreślenia nadto wymaga, że wyjaśnienia skarżącej pozostają w sprzeczności z jej oświadczeniem złożonym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazała, że w 2013 r. osiągnęła także dochód z działalności gospodarczej. Tymczasem w sprzeciwie podniosła, że od 2012 r. działalność gospodarczą prowadzi jedynie małżonek. Sąd w konsekwencji został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego należało odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Przedstawione przez skarżącą informacje są bowiem niewystarczające do odtworzenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 9 marca 2011 r. sygn. akt I GZ 54/11 oraz I GZ 55/11; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.