VIII SA/Wa 1130/15

WyrokWSA w Warszawie2016-07-13

Skład orzekający: Cezary Kosterna, Artur Kot, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy można nałożyć karę pieniężną za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych, jeśli skarżący twierdzi, że nie sprzedawał tych substancji, a jedynie je posiadał?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracyjne prawidłowo ustaliły wprowadzenie do obrotu środków zastępczych przez skarżącego. Materiał dowodowy, w tym ustalenia z postępowania karnego, protokoły przeszukania i opinie biegłych, jednoznacznie wskazywał na udostępnianie przez skarżącego substancji zawierających środki zastępcze innym osobom, co wypełnia definicję wprowadzania do obrotu. W związku z tym, nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii było uzasadnione.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na M. J. za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Organy ustaliły, że skarżący udostępniał substancje zawierające chlorowodorek pentedronu, etylofenidat i 3-MMC. Skarżący kwestionował te ustalenia, twierdząc, że jedynie posiadał te substancje, a nie wprowadzał ich do obrotu. Organy administracyjne, opierając się na materiale dowodowym z postępowania karnego i własnych ustaleniach, utrzymały w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego oddala skargę. Decyzją znak [...] z [...] września 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. (dalej: PPIS, organ I instancji), działając na podstawie art. 12 ust. 1, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz.1263 ze zm.), art. 4 pkt 27, art. 52a ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r. poz.124 ze zm., zwana dalej: u.p.n.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) w związku z art. 6 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 r. poz. 875, zwana dalej: u.z.u.p.n.), orzekł o wymierzeniu M. J. (dalej: skarżący) kary pieniężnej w kwocie [...] zł. Termin zapłaty ww. kary określony został jako bezzwłoczny, a decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. PPIS podał, iż [...] lutego 2015 r. wpłynęło doń postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych Prokuratury Rejonowej [...][...] w [...] z [...] lutego 2015 r. do sprawy (sygn. akt. [...]) przeciwko m.in. M. J. podejrzanemu o czyn z art. 62 ust. 2 u.p.n. Na podstawie tego postanowienia organowi I instancji przekazano określone nim dowody zabezpieczone podczas przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i piwnicy w bloku przy ul. S. [...] w [...] oraz samochodu m-ki [...][...]. W toku prowadzonego śledztwa [...] Ds. [...] przeprowadzono badania ww. dowodów rzeczowych, z których wynika, że substancje te nie zawierają środków odurzających ani substancji psychotropowych kontrolowanych przez ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii. Z opinii nr [...] z przeprowadzonych badań chemicznych z Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji z/s w [...] z [...] października 2014 r. wynika, że w dowodach rzeczowych zabezpieczonych podczas przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i piwnicy w bloku przy ul. S. [...] w [...] zidentyfikowano głównie środki zastępcze. Zbadany proszek zawierał w składzie chlorowodorek pentedronu, etylofenidat, 3-MMC (3-metylometkatynon). Ponadto Opinia Nr Dz. E. [...] z [...] listopada 2014 r. sporządzona przez Instytut Ekspertyz Sądowych im. [...] w [...] (Pracownia Badania Alkoholu i Narkotyków) wyraźnie wskazuje, że zidentyfikowane substancje, tj. chlorowodorek pentedronu, etylofenidat, 3-MMC (3-metylometkatynon), w myśl przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie znajdują się na liście środków odurzających i substancji psychotropowych. Związki te są wykrywane w składzie niektórych produktów określanych jako tzw. "dopalacze". W dniu [...] lutego 2015 r. do organu wpłynęło pismo Komendy Miejskiej Policji w [...] z [...] lutego 2015 r. [...] wraz z dokumentacją i dowodami dotyczącymi posiadania środków zastępczych do sprawy [...]Ds-[...]. Następnie [...] kwietnia 2015 r. do organu z Prokuratury Rejonowej [...] w [...] wpłynęły zgromadzone materiały ze śledztwa. Z dokumentacji tej wynika, że [...] lutego 2015 r. Prokuratura skierowała akt oskarżenia przeciwko m.in. skarżącemu, oskarżonemu o przestępstwo z art. 59 ust. 1 u.p.n. w związku z art. 12 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm., zwana dalej: k.k.). Skarżący oskarżony jest o to, że w okresie od lutego 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r. w [...], w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej nie mniej niż 50-krotnie udzielił M. R. i innym nieustalonym osobom m.in. substancji psychotropowej w postaci mefedronu w łącznej ilości nie mniejszej niż 110 gramów, w tym M. R. substancji psychotropowej w postaci mefedronu w ilości nie mniejszej niż 20 gramów o wartości nie mniejszej niż 1400 zł. Jak wynika z ww. aktu oskarżenia, od lipca 2012 r. P. J. zaczął sprzedawać narkotyki swojemu wówczas nieletniemu bratu M. J. (skarżącemu). W lutym 2014 r. skarżący zgodził się zastąpić brata w sprzedaży narkotyków. P. J. udostępnił wówczas skarżącemu swój nr telefonu, na który dzwoniły osoby zainteresowane kupnem narkotyków. Jednocześnie przekazał mu klucz do pomieszczenia piwnicznego, gdzie przechowywał narkotyki przeznaczone do sprzedaży. Narkotyki te były już podzielone na porcje. Zgodnie z instrukcją przekazaną przez P. J., skarżący sprzedawał 1 gram mefedronu za kwotę [...] zł. Przekazany przez Prokuraturę Rejonową [...] oraz Komendę Miejską Policji w [...] materiał dowodowy stanowił podstawę do wszczęcia przez organ I instancji postępowania ([...] luty 2015 r.) w sprawie podejrzenia wprowadzania do obrotu środków zastępczych przez skarżącego. W wyniku oceny dokumentów sprawy PPIS stwierdził, iż skarżący w okresie od lutego 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r. w [...], w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadzał do obrotu środki zastępcze, tj. substancję proszkową zawierającą w składzie: chlorowodorek pentedronu, etylofenidat i 3-MMC (3-metylometkatynon). Powyższe ustalenia stanowiły podstawę wydania przez organ I instancji [...] maja 2015 r. decyzji nr [...] zakazującej wytwarzania i wprowadzania do obrotu ww. substancji, nakazującej wycofanie z obrotu ww. substancji oraz ich zniszczenie na koszt strony postępowania. PPIS wyjaśnił, iż substancje wprowadzane do obrotu przez skarżącego, tj. chlorowodorek pentedronu, etylofenidat, 3-MMC (3-metylometkatynon), były analogami strukturalnymi związków wymienionych w załącznikach do u.p.n., spełniały kryteria ustalone w definicji środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt. 27 u.p.n., a z danych m. in. Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii wynika, że substancje te wykazują działanie psychoaktywne i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. W związku ze zmianą stanu prawnego z dniem 1 lipca 2015 r. (art. 6 u.z.u.p.n.) PPIS ustalił, iż z uwagi na fakt, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało wydane 27 lutego 2015 r. i doręczone skarżącemu 5 marca 2015 r., to do niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy u.p.n. w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, tj. 27 lutego 2015 r. W tej dacie substancje: pentedron, 3-MMC i etylofenidat zaliczane były do środków zastępczych i nie znajdowały się w załączniku do u.p.n. w wykazie środków odurzających i substancji psychotropowych. Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie konieczne było wymierzenie kary pieniężnej na podstawie przepisu art. 52a ust. 1 u.p.n. Wydanej w tym przedmiocie decyzji na podstawie art. 52a ust. 2 u.p.n. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Wysokość kary pieniężnej ustalono na podstawie normy zawartej w art. 52a ust. 3 u.p.n., uwzględniając ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego, tj. pentedronu, 3- MMC i etylofenidatu oraz szkodliwość wprowadzanych dla zdrowia ludzkiego substancji. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wstrzymanie jej natychmiastowego wykonania. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie art. 52a ust. 1 u.p.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby wytwarzał lub wprowadzał on do obrotu środek zastępczy. Podał, iż nie zgadza się z nałożeniem przez organ I instancji kary pieniężnej w wysokości [...] zł, bowiem nie ma podstaw do jej wymierzenia. Podkreślił przy tym, że samo posiadanie środka zastępczego nie stanowi takiej przesłanki. Wskazał także, że niezrozumiałe jest uznanie zabezpieczonych substancji jako "środków zastępczych" w rozumieniu art. 52a ust. 1 u.p.n., ponieważ z treści zaskarżonej decyzji wynika, że związki te są wykrywane w składzie niektórych produktów określanych jako tzw. "dopalacze". Decyzją znak [...] z [...] października 2015 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: PWIS, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 52a ust. 1 u.p.n., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Uzasadniając decyzję PWIS wskazał, iż rozpatrując powyższą sprawę organ I instancji podjął niezbędne działania do wyjaśnienia stanu faktycznego, rzetelnie rozpatrzył całokształt materiału dowodowego oraz wydał przedmiotową decyzję zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przedmiotowa decyzja zawiera właściwe uzasadnienie pod względem prawnym jak i faktycznym. W kontekście powyższego za chybiony uznał zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 52a ust. 1 u.p.n. PWIS podał, że postępowanie organu I instancji stanowi konsekwencję ustaleń poczynionych przez Prokuraturę Rejonową [...] w [...], w oparciu o które wydano [...] maja 2015 r. decyzję znak [...], zakazującą skarżącemu wprowadzania do obrotu środków zastępczych w postaci: substancji proszkowej zawierającej 3-MMC (3- metylometkatynon), substancji proszkowej zawierającej chlorowodorek pentedronu i substancji proszkowej zawierającej etylofenidat oraz nakazującą wycofanie z obrotu ww. substancji i ich zniszczenie na koszt strony. Decyzję tę skarżący przyjął bez zastrzeżeń, tym samym uznając ją za zasadną. Z treści aktu oskarżenia w sprawie [...] Ds. [...] wynika, że w lutym 2014 r. skarżący na prośbę swojego brata (P. J.) wyraził zgodę na rozprowadzanie narkotyków. Skarżący otrzymał telefon do kontaktu z potencjalnymi nabywcami, klucz do pomieszczenia piwnicznego w bloku przy ul. Ś. [...] oraz wytyczne co do ceny sprzedaży narkotyków. W okresie od lutego 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r. w [...] skarżący w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, nie mniej niż 50-krotnie udzielił M. R. i innym nieustalonym osobom środka odurzającego w postaci marihuany i substancji psychotropowej w postaci mefedronu w łącznej ilości nie mniejszej niż 110 gramów, w tym M. R. środka odurzającego w postaci marihuany w ilości 30 gramów o łącznej wartości nie mniejszej niż [...] zł oraz substancji psychotropowej w postaci mefedronu, w ilości nie mniejszej niż 20 gramów o wartości nie mniejszej niż [...] zł. Podczas przeszukania pomieszczeń mieszkalnych oraz piwnicy w bloku przy ul. S. [...] w [...] (miejscu zamieszkania skarżącego) zabezpieczono materiały dowodowe, które poddano ekspertyzie w Laboratorium Kryminalistycznym Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w [...]. W próbkach zabezpieczonych produktów stwierdzono obecność delta-9 tetrahydrokannabinolu oraz kwasu tetrahydrokannabinolowego czy 2C-B (4-bromo-2,5-dimetoksyfentyloaminy), to jest substancji kontrolowanych ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii (wymienionych w załączniku 1), ale w zdecydowanej większości zbadanych próbek stwierdzono obecność chlorowodorku 3-MMC (3-metylometkatynonu), pentedronu i etylofenidatu, czyli substancji będących środkami zastępczymi, co potwierdził Instytut Ekspertyz Sądowych im. [...] w [...] w opinii z [...] listopada 2014 r. Ilości środków zastępczych przesłanych jako dowody rzeczowe przez Komendę Miejską Policji w/ [...]: 19 woreczków foliowych z zapięciem strunowym zawierających 3-MMC woreczek foliowy zapięciem strunowym zawierający 3-MMC i pentedron, 9 woreczków foliowych z zapięciem strunowym zawierające pentedron i etylofenidat i 2 woreczki foliowe z zapięciem strunowym zawierające pentedron (w sumie w wyniku działań Policji zabezpieczono ponad 110 gramów środków zastępczych), w tym gotowe poporcjowane produkty środków zastępczych świadczą jednoznacznie o wprowadzaniu ich na nielegalny rynek i udostępnianiu osobom trzecim. Ponadto, jak wynika z aktu oskarżenia, skarżący przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. udostępniania środków odurzających w celu osiągnięcia korzyści majątkowych w okresie od lutego do [...] sierpnia 2014 r. Asortyment produktów znajdujących się w piwnicy bloku przy ul. S. [...] świadczy, że proceder dotyczył zarówno narkotyków jak i środków zastępczych. Zdaniem PWIS, organ I instancji słusznie uznał, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n. oraz prawidłowo zastosował art. 52a tego aktu. Przedmiotowa decyzja jest konsekwencją postępowania, w wyniku którego udowodniono wprowadzanie do obrotu środków zastępczych przez skarżącego. Z akt sprawy wynika, że skarżący sprzedawał środki odurzające (zarówno narkotyki jak i środki zastępcze). W toku prowadzonych działań kwestionowane produkty zostały poddane analizie i w jej wyniku stwierdzono obecność związków, które spełniają definicję zawartą w art. 4 pkt 27 u.p.n., tj. środka zastępczego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył podjęte działania i dowody, które przyczyniły się do ustalenia, iż miało miejsce wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Organ był więc zobowiązany do wydania decyzji wymierzającej karę pieniężną, której wysokość określa art. 52a ust. 1 u.p.n., gdy dochodzi do wytwarzania bądź wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Dodatkowo rygor natychmiastowej wykonalności wynika z literalnego brzmienia art. 52a ust. 2 u.p.n. Zakwestionowana przez skarżącego decyzja organu I instancji spełnia przesłanki wskazane w art. 52a u.p.n. Ustalając wysokość kary organ uwzględnił ilość i rodzaj środków zastępczych zabezpieczonych w niniejszym postępowaniu, z wyszczególnieniem ich nazw i ilości opakowań, a następnie, opierając się na wykładni art. 44b u.p.n., który bez jakichkolwiek odstępstw zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych, wskazał podstawę prawną wymierzenia kary pieniężnej, tj. art. 52 ww. ustawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, którymi się kierował, ustalając wysokość tej kary. W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne rozważenie materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie skutkujące błędnym ustaleniem, że decyzja PPIS z [...] września 2015 r. spełnia przesłanki wskazane w art. 52a u.p.n. oraz że organ podjął niezbędne działania do wyjaśnienia stanu faktycznego, rzetelnie rozpatrzył całokształt materiału dowodowego i wydał decyzję zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, co skutkowało niezasadnym utrzymaniem w mocy decyzji wymierzającej karę pieniężną. Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy błędnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając, iż dopuścił się on sprzedaży środków odurzających (narkotyków, jak i środków zastępczych). Rozstrzygnięcie to - w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również obowiązujących przepisów prawa - nie jest prawidłowe. Skarżący wyjaśnił, że nigdy nie sprzedawał (wprowadzał do obrotu) środków zastępczych. W szczególności wniosek taki nie wynika ze zgromadzonego w postępowaniu karnym materiału dowodowego. W toku tego postępowania nie została ustalona choćby jedna osoba, której miałby zbywać środki zastępcze (w odróżnieniu od narkotyków i abstrahując od wiarygodności tych świadków). Ze zgromadzonego materiału dowodowego (w sprawie karnej) wynikać może - co najwyżej - że środki zastępcze zostały znalezione w piwnicy, znajdującej się w jego posiadaniu. W ocenie skarżącego, skoro w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby wytwarzał bądź też wprowadzał do obrotu środki zastępcze, to brak było podstaw do nałożenia kary. Nie zostały bowiem spełnione ustawowe przesłanki do powyższego, wskazane z art. 52 a ust. 1 u.p.n. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Przepis art. 44b tej ustawy ustanawia zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych. Natomiast stosownie do treści art. 4 pkt 27 u.p.n., w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 r., środek zastępczy oznacza substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Z kolei w myśl art. 52a ust. 1 u.p.n., kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł. Jednocześnie w art. 4 pkt 34 u.p.n. ustawodawca zawarł definicję legalną pojęcia "wprowadzanie do obrotu" stanowiąc, że oznacza to udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Podkreślić w tym miejscu należy, że przepisy art. 44b i 52a u.p.n. zostały dodane do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396), zmieniającą przedmiotowa ustawę z dniem 27 listopada 2010 r. Celem zmiany było przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne, nazywanych potocznie "dopalaczami". Ustawa wprowadziła w tym celu odpowiedzialność administracyjną uzupełniając pierwotną ustawę o nowy rozdział 6a. Ustawodawca uznał, że oprócz obowiązujących regulacji penalizujących wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, w celu realizacji podstawowych założeń ustawy należy wyodrębnić instytucję odpowiedzialności administracyjnej za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski środków zastępczych, czyli substancji pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a sankcji administracyjnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego miało na celu szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia życia i zdrowia jednostki. Dodatkowo przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a ust. 4 wskazują, że do kary, o której mowa w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, a organowi inspekcji sanitarnej przysługują uprawnienia organu podatkowego; wyegzekwowana kara pieniężna stanowi dochód budżetu państwa. Regulacja art. 52a u.p.n. funkcjonuje obok wcześniejszych postanowień ustawy, przewidujących odpowiedzialność karną za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w razie ustalenia, że wytworzono lub wprowadzono do obrotu na terytorium RP środek zastępczy określony w art. 4 pkt 27 u.p.n., organ inspekcji sanitarnej obowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości uwzględniającej w szczególności, zgodnie z art. 52a ust. 3, ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II OSK 77/14, baza orzeczeń NSA). Wprowadzanie do obrotu środków zastępczych oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim niebędącymi ich konsumentami, jak i nabywającymi je w celu własnego spożycia. Odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz"). W konsekwencji, prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego (por. wyrok NSA z dnia czerwca 2015 r., II OSK 2684/13, publ. Lex nr 1780531). Zdaniem Sądu, materiał dowodowy przedstawiony organowi sanitarnemu przez Prokuraturę Rejonową [...] oraz Policję ewidentnie wskazywał, że skarżący udostępniał odpłatnie (sprzedawał) produkty zawierające środki zastępcze innym osobom, zaś organy orzekające trafnie uznały, że wprowadzał w ten sposób do obrotu środek zastępczy. W tym miejscu istotne jest, że PPIS w dniu [...] maja 2015 r. wydał decyzje o znaku: [...], którą zakazał skarżącemu wprowadzania do obrotu środków zastępczych w postaci substancji proszkowej, zawierającej 3-MMC (3-metylometkatynon), chlorowodorek pentedronu i etylofenidat, nakazał wycofanie ich z obrotu oraz ich zniszczenie na koszt strony postępowania. Od tej decyzji skarżący nie złożył odwołania, a tym samym należy uznać, że ją zaaprobował. Sąd nie podziela argumentacji skargi dotyczącej naruszenia przez organ przepisu art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwalał uznać, że substancje zabezpieczone u skarżącego wypełniają znamiona substancji będącej środkiem zastępczym. Natomiast opis działalności skarżącego, zawarty w uzasadnieniach decyzji organów, wskazuje dobitnie na okoliczność wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Podczas przeszukania pomieszczeń mieszkalnych oraz piwnicy w bloku przy ulicy S. w [...], w którym mieszka skarżący, zabezpieczono ponad 110 gram środków zastępczych, poporcjowanych w woreczkach foliowych z zapięciem strunowym, co w ocenie Sądu ewidentnie świadczy o ich gromadzeniu i wprowadzaniu na nielegalny rynek sprzedaży czy też udostępnianiu nieodpłatnie innym osobom. Skarżący w postępowaniu karnym przyznał się do udostępniania środków odurzających w celu osiągnięcia korzyści majątkowych w okresie od lutego do sierpnia 2014 r., a mając na uwadze asortyment produktów znajdujących się w piwnicy bloku, w którym mieszka skarżący, można uznać, ze proceder ten dotyczył nie tylko narkotyków, ale i środków zastępczych. Organy administracyjne w tej sprawie dysponowały protokołami przesłuchań skarżącego, protokołami przeszukań, opinią wydaną przez Instytut Ekspertyz Sądowych w [...], ekspertyzą Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej z siedzibą w [...], w których w sposób jednoznaczny stwierdzono, że środki, które zabezpieczono u skarżącego zawierały substancje wykazujące działanie psychoaktywne będące środkami zastępczymi, stwarzającymi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszcza się możliwość czynienia ustaleń faktycznych na podstawie dowodów zebranych w postępowaniu karnym (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 752/10, publ. Lex nr 1096432). Dotyczy to w szczególności czynności, których w postępowaniu administracyjnym nie da się powtórzyć (np. przeszukanie, ekspertyza, opinia biegłego). Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W związku z powyższym należy stwierdzić, że wbrew stanowisku skarżącego, organy inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie dokonały prawidłowej wykładni przepisu art. 52a ust. 1 u.p.n. i art. 4 pkt 34 u.p.n. uznając, że skarżący wprowadził do obrotu środki zastępcze, tzw. "dopalacze" i z tego tytułu wymierzyły karę pieniężna w wysokości [...] zł (minimum ustawowe). Organy wskazały, że przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej - zgodnie z art. 52a ust. 3 u.p.n. - kierowały się ilością wprowadzonego do obrotu środka zastępczego. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia czy stwierdzenia nieważności. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło