VIII SA/Wa 1154/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi I. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Wnioskiem załączonym do skargi I. H. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, w zaawansowanej ciąży i nie stać jej na ponoszenie dodatkowych (poza koniecznymi) wydatków. Jako posiadany majątek wymieniła dom – [...] m² w P.. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji materialnej skarżąca w dniu [...] lutego 2010 r. przesłała kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego, z której wynika, że w dniu [...] stycznia 2010 r , urodziła dziecko, kserokopię wezwania do zapłaty za gaz na kwotę [...] zł, decyzję o ustaleniu podatku od nieruchomości za 2010 r. – [...] zł oraz wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące. Ponadto oświadczyła, że jej narzeczony nie posiada statusu osoby bezrobotnej i aktualnie utrzymuje się z oszczędności i pożyczek. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, zarzucając wadliwą ocenę informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżąca podniosła, iż obrót gotówką na koncie nie może świadczyć o dobrej kondycji finansowej. Są to pieniądze o wiele wcześniej zaoszczędzone i pożyczone na poczet remontu domu. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie jest właścicielką dwóch działek w Piastowie a tylko jednej o dwóch numerach i tylko współwłaścicielką. Jednocześnie zmodyfikowała swój wcześniejszy wniosek o prawo pomocy ograniczając go do zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.: dalej: "p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż to utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedmiotowy wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, przy czym koszty postępowania na obecnym etapie wynoszą [...] zł tytułem wpisu od skargi. Podkreślić w tym miejscu należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (post. NSA z dnia 6.10.2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że co do zasady każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych, do których zalicza się opłaty i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Istotne jest również, że opłaty sądowe, czyli wpis i opłaty kancelaryjne, stanowią dochód budżetu państwa, w konsekwencji zwolnienie strony od obowiązku ich ponoszenia, oznacza zmniejszenie jego dochodów, które należy pokryć, uzyskując wpływ z innych źródeł. W praktyce niedoborem tym zostanie obciążone społeczeństwo czyli pozostali podatnicy. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W niniejszej sprawie strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Uzasadniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych argumentowała, że nie jest w stanie zapłacić wpisu sądowego w wysokości [...] zł ze względu na trudną sytuację materialną. Przystępując do oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że przyznanie bądź odmowa przyznanie prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: 1) kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania 2) aktualnej kondycji finansowej strony. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową skarżącej, stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca jest wprawdzie osobą bezrobotną (kserokopia decyzji w załączeniu) i posiada małe dziecko niemniej jednak istotne znaczenie dla oceny wniosku ma złożony wyciąg bankowy, z którego w żaden sposób nie wynika, aby znajdowała się ona w szczególnie trudnej sytuacji finansowej. Analiza operacji na rachunku w okresie listopad – styczeń wskazuje, że na konto skarżącej regularnie każdego miesiąca wpływa kwota [...] zł tytułem tzw. zasilenia. Niezależnie od tego w dniu [...] grudnia 2010 r. na konto wpłynęła kwota [...] zł, zaś w dniu [...] i grudnia i [...] stycznia odpowiednio [...] i [...] zł. Jednocześnie skarżąca poza poleceniami przelewu z tytułu bieżących opłat (energia, wywóz nieczystości itp.) w dniu [...] grudnia 2010 r. dokonała przelewu na kwotę ponad [...] zł z tytułu "zapłaty za zamówienie", zaś saldo na rachunku na dzień [...] stycznia 2010 r. wynosiło [...] zł. Po przeanalizowaniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a także zgromadzonego materiału dowodowego i ustalonych okoliczności stwierdza się, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 2 p.p.s.a., będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie są spełnione w przedmiotowej sprawie. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że skarżąca jest osobą bezrobotną wychowującą małe dziecko. Obowiązek bowiem łożenia na utrzymanie dziecka obciąża jednakowo oboje rodziców. Ocena taka jest również konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżąca na podstawie art. 255 u.p.p.s.a. została wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów swoich i narzeczonego (w tym wyciąg z rachunków bankowych narzeczonego jako osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowy). Podkreślić należy, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji. .