VIII SA/Wa 1184/10
WyrokWSA w Warszawie2011-05-12
Skład orzekający: Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (sprawozdawca)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy działalność polegająca na hodowli kur i produkcji jaj stanowi pozarolniczą działalność gospodarczą powodującą obowiązek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu?Ratio decidendi
Działalność polegająca na hodowli kur i produkcji jaj nie jest prowadzona na podstawie przepisów o działalności gospodarczej i nie stanowi pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym. W związku z tym osoba prowadząca taką działalność nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej stwarza domniemanie prowadzenia działalności gospodarczej, które może być obalone dowodami przeciwnymi. Organy powinny dokładnie ustalić stan faktyczny i odnieść się do wszystkich dowodów.Stan faktyczny
K.M. był objęty decyzją Prezesa NFZ stwierdzającą obowiązek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od stycznia 1999 do grudnia 2008 r. K.M. twierdził, że prowadził jedynie dział specjalny produkcji rolnej (hodowlę kur i sprzedaż jaj), a nie działalność gospodarczą. Organ I i II instancji uznały, że działalność ta była działalnością gospodarczą i podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. K.M. zaskarżył decyzję do WSA, podnosząc błędną wykładnię prawa i naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ oraz decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ; stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku; zasądził zwrot kosztów pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk /sprawozdawca/, Protokolant referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
K. M. wniósł skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Nr [...] z dnia [...] października 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2010 r. w sprawie stwierdzenia, że Pan K.M. podlegał od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2008 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. pismem z dnia [...] maja 2010 r., wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w W. z wnioskiem o rozstrzygnięcie w drodze decyzji sprawy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez K.M. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Wnioskodawca wskazał, że Pan K.M. ma przyznane prawo do emerytury od dnia [...] września 1998 r. do nadal. Do wniosku dołączono:
• kserokopię oświadczenia K.M. z dnia [...] maja 2010 r. złożonego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, w którym Ubezpieczony poinformował, iż nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej [...], a jedynie były to działy specjalne produkcji rolnej,
• kserokopię pisma z Urzędu Gminy w J. z dnia [...] marca 2010 r. znak: [...] z którego wynika, że Pan K.M. prowadził działalność gospodarczą zarejestrowaną w ewidencji działalność gospodarczej pod Nr [...] w zakresie hodowla kur w ilości [...] sztuk - produkcja i sprzedaż jaj.
Rozpatrując wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r., stwierdził, że K.M. podlegał od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2008 r., obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Od tej decyzji Pan K.M. wniósł odwołanie uzasadniając je tym, że nigdy nie prowadził działalności gospodarczej. Podtrzymał swoje twierdzenie, że prowadził dział specjalny produkcji rolnej tj. hodował kury w okresie od [...] listopada 1998 r. do [...] grudnia 2005 r., natomiast od [...] stycznia 2006 r. zawiesił prowadzenie działu specjalnego produkcji rolnej i z dniem [...] stycznia 2009 r. całkowicie go zlikwidował ze względu na nieopłacalność i zły stan zdrowia.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] października 2010 r. wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy podniósł, iż w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw tj.: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym", art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ", zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi" a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ a także art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.
Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.) uchylonym z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808, z późn. zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 roku art. 88 e tej ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.) obowiązującą do dnia 31 marca 2009 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją". Obecna treść art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. O podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej decyduje fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a nie okoliczność czy faktycznie jest prowadzona działalność wpisana do takiej ewidencji, chyba że przedsiębiorca udowodni, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej - nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tą działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Jeśli bowiem ten przedsiębiorca nie prowadził działalności gospodarczej to powinien zadbać o odzwierciedlenie tego w ewidencji działalności gospodarczej.
Od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.), przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.
Ponadto zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 7ba ust. 2 ustawy - Prawo działalności gospodarczej, przedsiębiorca, który zamierza zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.), jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast przedsiębiorca, który zamierza wznowić wykonywanie zawieszonej działalności gospodarczej jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.
Przepisy art. 1 pkt 8-13 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), określające zasady przekazywania przez organy ewidencyjne informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej, weszły w życie z dniem 31 marca 2009 r., o czym stanowi art. 14 ww. ustawy. Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczenia społecznego, a zatem i zdrowotnego od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.
W celu potwierdzenia, że osoba skutecznie zgłosiła zawieszenie działalności gospodarczej, powinna przedstawić dokumenty świadczące, że zgłosiła ten fakt w organie ewidencyjnym. W okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach.
Ponadto ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97), z dniem 31 marca 2009 r. znowelizowała art. 14 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wprowadzając art. 14 ust. 3 zgodnie z którym, przedsiębiorca ma prawo we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej określić późniejszy dzień podjęcia działalności niż dzień złożenia wniosku. Jednocześnie w myśl art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.), przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie wpisu - w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.), wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej.
Pan K. M. w złożonym odwołaniu zakwestionował fakt prowadzenia działalności gospodarczej, twierdził, że prowadził dział specjalny produkcji rolnej tj. hodował kury w okresie od [...] listopada 1998 r. do [...] grudnia 2005 r., natomiast od [...] stycznia 2006 r. zawiesił prowadzenie działu specjalnego produkcji rolnej i z dniem [...] stycznia 2009 r. całkowicie go zlikwidował ze względu na nieopłacalność i zły stan zdrowia. Z dołączonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych kopii pisma Urzędu Gminy w J. z dnia [...] marca 2010 r. wynika, że K. M. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej od dnia [...] listopada 1998 r. pod wpisem numer [...]. Przedmiotem tejże działalności była hodowla kur w ilości [...] sztuk- produkcja i sprzedaż jaj. Wykreślnie przedmiotowej działalności nastąpiło decyzją nr [...] ww. organu od dnia [...] stycznia 2009 r. Zgodnie z informacją wskazaną we wniosku ZUS Pan K.M. figurował w ewidencji podatników [...] Urzędu Skarbowego w R. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] listopada 1998 r. do [...] stycznia 2009 r. Przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wykazywał w zeznaniach podatkowych za lata 1999 r. - 2005 r. Natomiast za lata 2006 - 2008 r. nie wykazywał przychodów z tego tytułu.
Odwołujący w złożonym odwołaniu przedstawił m.in. zaświadczenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] września 2010 r., w którym poinformowano, iż Pan K.M. figuruje w ewidencji podatników z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej w okresie od dnia [...] listopada 1998 r. do dnia [...] stycznia 2009 r. Z ustaleń [...] OW NFZ w szczególności z pisma Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] wynika, że K.M. nie figuruje w ewidencji osób objętych powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym w Placówce Terenowej KRUS w R. oraz podległych mu placówkach.
Odnosząc się do argumentu odwołującego się, że nie prowadził działalności gospodarczej, a jedynie dział specjalny produkcji i z tego tytułu nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, organ odwoławczy uznał go za niezasadny. Działalności wytwórcza w rolnictwie (obejmująca uprawy rolne, chów i hodowlę zwierząt, a także ogrodnictwo, warzywnictwo, leśnictwo oraz rybactwo śródlądowe) oraz tzw. agroturystyka nie podlega przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.) oraz wcześniej wskazanym przepisom regulującym podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jedynie w stosunku do osób będących rolnikami. Skutkiem tego jest m.in. wyłączenie tej działalności z obowiązku wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego lub do Ewidencji Działalności Gospodarczej, jedynie dla osób będących rolnikami. Na podmiotach objętych zakresem tego wyłączenia (rolnicy) nie ciążą także inne obowiązki przewidziane w przepisach ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a które zostały nałożone na przedsiębiorców.
Decyzja organu II instancji jest potwierdzeniem objęcia Odwołującego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzucając organom obu instancji naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłową wykładnię i niewłaściwe art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w drodze przyjęcia, że wykonywanie przez stronę działalności rolniczej stanowi w niniejszym przypadku odrębny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego od prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponadto organy naruszyły przepisy postępowania: art. 7, art. 77, art. 78, art. 80, art. 107 § 3 kpa poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób niewyczerpujący całego materiału dowodowego, nieodniesienie się do wszystkich argumentów odwołującego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie podniósł, że nie prowadził działalności gospodarczej, lecz działalność rolniczą, w myśl art. 6 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Działem specjalnym w świetle art. 6 pkt 5 ww. ustawy w brzmieniu od 16 stycznia 1998 r. do 1 maja 2004 r. był dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych. W tym okresie pojęcie działu specjalnego było tożsame z pojęciem działów specjalnych produkcji rolnej na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zwrócił uwagę, że pozarolnicza działalność gospodarcza i działy specjalne produkcji rolnej na gruncie art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych to odrębne źródła przychodów. Podniósł, że przez urząd skarbowy wydawane były decyzje w sprawie wymiaru zaliczek na podatek dochodowy z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej. Podkreślił, ze zgodnie z art. 8 ust. 6 o systemie ubezpieczeń społecznych za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się m.in. osobę prowadzącą taką działalność na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Działalność polegająca na hodowli kur nieśnych, produkcji i sprzedaży jaj nie podlegała przepisom ustawy prawo działalności gospodarczej jak i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (art. 3 obu ustaw).
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym złożonym na rozprawie w dniu [...] maja 2011 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę. Podniósł, że zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej (błędnie dokonanym w 1998 r.) nie ustanawiało niewzruszalnego domniemania i organy mając wątpliwości zgłaszane przez skarżącego powinny były z urzędu wyjaśnić tę kwestię, czego nie robiąc naruszyły przepisy art. 7 i 77 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż w sprawie doszło do naruszenia zarówno przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość dokonanego przez organ rozstrzygnięcia, jak też przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwą ich interpretację.
Organy obu instancji w oparciu o przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 82 ust. 1 obowiązującej od dnia 1 października 2004 r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz.U. z 2008r., Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) wywiodły, iż wykonywanie przez skarżącego w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2008 r. działalności polegającej na hodowli kur, produkcji i sprzedaży jaj było działalnością gospodarczą i w związku z tym nie mogło być traktowane jako wykonywanie działalności rolniczej. Skarżący nie będący rolnikiem był w związku z tym zobowiązany opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu.
Bezsporne w sprawie jest to, iż w okresie objętym decyzją organu miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw tj.: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391z późn. zm.), zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi" a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej
W związku z tym należy sięgnąć do przepisów o ubezpieczeniu społecznym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze kraju są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą. Wyjaśnienie kogo zaliczamy do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą zawiera art. 8 w/w ustawy. Na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 1) za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Stosownie zaś do treści art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.). przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów. Z przepisu tego wynika, że działalność w postaci chowu lub hodowli zwierząt (także kur) nie podlega przepisom o swobodzie działalności gospodarczej. Przy czym przepis ten nie używa określenia ,,rolnik", co oznacza, że istotny jest rodzaj działalności, a nie podmiot, który ją prowadzi. Z tych powodów należy uznać hodowla kur nie jest działalnością prowadzoną na podstawie przepisów o działalności gospodarczej. Zatem osoba prowadząca taką działalność w świetle przywołanych wcześniej przepisów o ubezpieczeniu społecznym nie spełnia kryteriów uzasadniających objęcie jej obowiązkowym ubezpieczeniem.
Mając na względzie powyższe przepisy nie sposób uznać działalności wykonywanej przez skarżącego za pozarolniczą działalność gospodarczą.
Posiłkowo można przywołać wskazywane przez skarżącego przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) działalnością rolniczą jest działalność polegająca na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym (naturalnym) z własnych upraw albo hodowli lub chowu, w tym również produkcja materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcja warzywnicza gruntowa, szklarniowa i pod folią, produkcja roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadownicza, hodowla i produkcja materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcja zwierzęca typu przemysłowo-fermowego oraz hodowla ryb, a także działalność.
Rację ma również skarżący co do naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania. Organy obszernie przytaczały przepisy dotyczące sposobu rejestracji działalności gospodarczej, zawieszania jej jak też wykreślania. Oczywiście są to przepisy istotne, niemniej jednak pamiętać należy, że wpisy w ewidencji działalności gospodarczej stwarzają domniemanie zaistnienia okoliczności w niej zawartej. Jednakże domniemanie może być obalane innymi dowodami. Skarżący wskazywał, że nie prowadził hodowli kur od 2006 r. Na dowód tego złożył stosowne zeznanie oraz potwierdzenie zgłoszenia tego faktu w urzędzie skarbowym. Do dowodów tych organy się nie odniosły. Jeżeli w ocenie organu były niewystarczające do uznania twierdzeń skarżącego winien to uzasadnić. Zasadnie też skarżący wskazuje, że aby być rolnikiem nie musi się być ubezpieczonym w KRUS. Zatem przyjęcie, że skarżący nie jest rolnikiem jedynie w oparciu o informację z tej instytucji było niewystarczające do podważenia twierdzeń skarżącego.
Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie podjąć z urzędu czynności mające na celu dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia uwzględnić dokonaną przez Sąd w niniejszej sprawie wykładnię przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stwierdzając, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Na podstawie art. 250 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 3 wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło