VIII SA/Wa 1246/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B J o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B J na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odbierania odpadów komunalnych postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy B J podała, że wspólnie z mężem i trojką małoletnich dzieci utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł, z którego kwota [...] zł podlega zajęciu komorniczemu w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W części wniosku obejmującej majątek wymieniła dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną – [...] ha. Oświadczyła, że posiada kredyt w wysokości [...] zł i zaległości wobec ZUS ok. [...] zł. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku wyjaśniła, że jej mąż nie jest osobą bezrobotną - założył własną działalność gospodarczą, z której aktualnie nie osiąga jeszcze dochodów, a jej specyfika wymaga ogromnych nakładów finansowych. Podała, że z posiadanej nieruchomości rolnej nie osiąga żadnych dochodów tj. dopłat unijnych ani czynszów dzierżawnych. Natomiast w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą posiada cztery pojazdy mechaniczne tj. dwa samochody ciężarowe [....], co do których w rejestrze pojazdów dokonano zastrzeżenia na wniosek komornika sądowego. Ponadto złożyła informację o wysokości wynagrodzenia, wyciąg z rachunku bankowego męża z saldem końcowym w wysokości [...] zł oraz wniosek komornika o dokonanie wpisu w rejestrze wymienionych pojazdów. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Z informacji zawartych we wniosku oraz piśmie uzupełniającym wynika, że skarżąca jest zatrudniona na umowę o pracę oraz prowadzi działalność gospodarczą w zakresie odbierania odpadów komunalnych. W związku z tą działalnością skarżąca posiada samochody ciężarowe, które nie są zajęte, a jedynie dokonano zastrzeżenia w ich rejestrze. Również mąż skarżącej ma własną działalność gospodarczą, a więc małżonków należy traktować jako przedsiębiorców. Przy czym podnieść należy, że twierdzenie skarżącej jakoby działalność gospodarcza jej męża wymagała ogromnych nakładów finansowych świadczy nie o trudnej sytuacji, a o możliwościach finansowych skoro zapadła decyzja o takim charakterze tej działalności. Poza tym skarżąca jest właścicielką nieruchomości rolnej – [...] ha, której racjonalne wykorzystanie może przynosić pożytki. Jeśli skarżąca rezygnuje z uzyskiwania takowych to oznacza to, że jej kondycja finansowa jest dobra. Co do oświadczenia o posiadaniu kredytu to podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne co do zasady nie korzystają z pierwszeństwa przez obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych, natomiast zaległości wobec ZUS skarżąca w żaden sposób nie wykazała. Uznać zatem należy, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych i kosztach ustanowienia pełnomocnika. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.