VIII SA/Wa 125/18

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpis sądowego od skarg na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. ([...] zł) skarżąca [...] sp. z o.o. z siedzibą w N. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu PPPr spółka oświadczyła, że wygasiła całkowicie swoją aktywność gospodarczą - nie generuje żadnych dochodów, nie dokonuje sprzedaży – zakupu towarów handlowych ze względu na brak środków finansowych oraz utratę koncesji na obrót paliwami ciekłymi. Pomimo przekazania na przechowanie zabezpieczonych w postępowaniu karnym samochodów ciężarowych nie mogą one przyczynić się do generowania przez spółkę dochodów, gdyż po pięciu latach zabezpieczenia na parkingu, ich stan techniczny sprawia, że nie nadają się do normalnej eksploatacji. Nie jest możliwe ich zbycie i wygospodarowanie w ten sposób środków na pokrycie kosztów sądowych. Spółka posiada zaległości wobec Urzędu Regulacji Energetyki, Urzędu Miasta i Gminy K. oraz organów podatkowych w związku z toczącymi się postępowaniami egzekucyjnymi dotyczącymi zobowiązań podatkowych. Zarządzeniem z dnia 9 kwietnia 2018 r. [...] sp. z o.o. w związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jej aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej: p.p.s.a. w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez wskazanie źródeł finansowania bieżącej działalności spółki, a także wykazanie, że zwrócone postanowieniem Prokuratora Okręgowego w R. samochody ciężarowe nie nadają się do eksploatacji. W piśmie z dnia 7 maja 2018 r. spółka wskazała, że nie prowadzi bieżącej działalności, która wymagałaby ponoszenia nakładów finansowych. Odnośnie do pozostających w jej władaniu samochodów powtórzyła wcześniej zajęte stanowisko, zgodnie z którym nie posiada środków, by dokonać niezbędnych napraw i przeprowadzić ich badania techniczne w celu dopuszczenia do ruchu. Nie posiada tez środków na opłacenie należnych podatków od środków transportowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym − gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W myśl art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada środków do sfinansowania kosztów postępowania, ani wystarczających możliwości ich zdobycia. Z treści powołanej regulacji w sposób niewątpliwy wynika to, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa, przez co to od jej starań zależy, czy w postępowaniu zostaną poddane analizie te wszystkie informacje i materiały źródłowe, w oparciu o które możliwe będzie wyprowadzenie stanowczego wniosku co do nieposiadania przez wnioskodawcę środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania Jeżeli odnieść powyższy warunek do rozpatrywanego wniosku, to stwierdzić należy, że spółka wnioskująca o zwolnienie od kosztów sądowych nie zastosowała się w sposób odpowiedni do skierowanego do niej wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., gdyż treść oświadczenia zamieszczonego w piśmie z dnia 7 maja 2018 r. nie pozwalała właściwie ocenić tych kwestii, które zostały w zarządzeniu z dnia 9 kwietnia 2018 r. wskazane jako budzące wątpliwości pod kątem określenia rzeczywistej sytuacji finansowej, w jakiej znajduje się spółka. Zastrzeżenia budzi odpowiedź na zobowiązanie do wskazania źródeł finansowania bieżącej działalności spółki odwołująca się do twierdzenia, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, przez co nie wymaga to od niej ponoszenia nakładów finansowych. Pozostawanie przez spółkę w obrocie prawnym jako przedsiębiorca, przy braku zainicjowania postępowania likwidacyjnego, determinuje konieczność podejmowania przez spółkę aktywnych działań nastawionych na osiągnięcie zysku, tym bardziej, jeżeli się zważy, że przedmiot działalności spółki jako przedsiębiorcy został określony względnie szeroko. Zaprzestanie prowadzenia działalności operacyjnej, co jest wiadome organowi sądowemu z urzędu, ma w przypadku wnioskującej spółki charakter wieloletni, co sprzeciwia się uznaniu, by systemowe zaniechanie podejmowania przez podmiot gospodarczy jakichkolwiek działań pozwalających mu normalnie funkcjonować w przestrzeni gospodarczej i regulować zobowiązania było usprawiedliwione. Przyjąć jednocześnie trzeba, że strona pomimo nałożonego na nią obowiązku nie wykazała, by samochody ciężarowe, którymi faktycznie dysponuje, znajdowały się w stanie przez nią deklarowanym. Skierowane do spółki zobowiązanie dotyczyło wykazania, że stan techniczny samochodów ciężarowych nie pozwala na ich eksploatację. Oświadczenie zawarte w piśmie z dnia 7 maja 2018 r. w żaden sposób nie stanowiło twierdzenia dowodzącego wystąpienia okoliczności przedstawionej w formularzu, skoro sprowadzało się wyłącznie do zaakcentowania braku środków na dokonanie niezbędnych napraw i przeprowadzenia badań technicznych. Wskazywanej niezbędności naprawy spółka w żaden sposób nie uprawdopodobniła, pomimo że miała świadomość, iż ta okoliczność była wielokrotnie przedmiotem sporu pomiędzy nią a sądami administracyjnymi, który ujawniał się w postępowaniach w sprawie przyznania prawa pomocy w kontekście dokonywania oceny jej rzeczywistych możliwości finansowych związanych z posiadanym zespołem pojazdów ciężarowych. Zaniechanie wykazania, że stan techniczny tychże pojazdów odpowiada deklarowanemu było zauważane w postanowieniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmawiających spółce przyznania prawa pomocy wydawanych na przestrzeni kilku ostatnich lat (por. postanowienia WSA w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2017 r. sygn. VIII SA/Wa 412/17, z dnia 4 sierpnia 2017 r. sygn. VIII SA/Wa 907/15, z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. VIII SA/Wa 1188/14 i VIII SA/Wa 1222/14). Do kwestii tej odniósł się również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lipca 2015 r. sygn. II FZ 470/15, wskazując, że oświadczenie spółki odnośnie do tego, że samochody ciężarowe stanowiące źródło uzyskiwanego przez nią dochodu nie nadają się ze względu na stan techniczny do eksploatacji wymaga udowodnienia. Okoliczności nawiązujące do wpływu warunków ich przetrzymywania nie mogą bowiem przemawiać automatycznie za całkowitą ich niesprawnością i niemożnością wykorzystania w celach zarobkowych, gdy nie towarzyszy temu przedstawienie dokumentów obrazujących aktualny stan techniczny pojazdów, czemu także w postępowaniu prowadzonym przed NSA spółka uchybiła. Powyższe sprawia, że w niniejszym postępowaniu wniosek skarżącej odnośnie do tego, że nie posiada realnych możliwości uzyskiwania dochodów przy wykorzystaniu znajdujących się w jej posiadaniu pojazdów ciężarowych musiał zostać uznany za gołosłowny. Na ocenę tego, czy spółka zdołała wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania zasadniczy wpływ musi mieć również wzgląd na to, w jaki sposób w innych postępowaniach sądowych, które wymagały ponoszenia przez spółkę kosztów sadowych, strona ta zastosowywała się do dyspozycji określonej w art. 199 p.p.s.a. Wprawdzie okoliczność sprowadzająca się do ustalenia sposobu ponoszenia przez wnioskodawcę kosztów sądowych we wcześniejszych postępowaniach co do zasady nie powinna mieć znaczenia determinującego ocenę zdolności płatniczych formułowaną w innym (nowym) postępowaniu, niemniej zasada ta doznaje wyjątku w przypadkach, gdy kluczowe okoliczności wyznaczające zdolność partycypacji strony w kosztach postępowania pozostają niezmienne w stopniu na tyle istotnym, że uprawnione jest stwierdzenie, że w kolejnych postępowaniach sąd administracyjny swoje ustalenia opiera na tym samym stanie faktycznym. Zaakcentowanie tejże kwestii wynika z konieczności zauważania, że w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. VIII SA/Wa 412/17 spółka zgłaszała te same okoliczności faktyczne, które podniosła w niniejszym postępowaniu, tj. podjęła próbę wykazania obiektywnej niemożności uiszczenia wymaganych kosztów sądowych ze względu na nieprowadzenie działalności gospodarczej oraz brak technicznej możliwości eksploatacji samochodów ciężarowych z uwagi na ich stan. Samochody te, w ocenie spółki, nie mogły przyczyniać się więc do generowania przez spółkę jakichkolwiek dochodów. Spółka również powtórzyła twierdzenie, że jej rachunek bankowy został zamknięty z uwagi na brak środków i zadłużenie z tytułu opłat za prowadzenie rachunku. Ta sama argumentacja dotyczyła również posiadanych zaległości wobec Urzędu Regulacji Energetyki, organów podatkowych oraz Urzędu Miasta i Gminy K.. Przytoczone okoliczności – zbieżne z aktualnie rozpatrywanymi - nie zostały uznane za uzasadniające sformułowane żądanie, czego wyrazem było oddalenie przez Sąd wniosku spółki o zwolnienie od kosztów sądowych postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. utrzymującym w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lipca 2017 r. Skutkiem powyższego orzeczenia było zarządzenie z dnia 29 września 2017 r. wzywające spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego, do czego spółka się zastosowała, uiszczając wymaganą opłatę sądową. Analogiczna sytuacja miała miejsce w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. VIII SA/Wa 907/15, gdy odmowa zwolnienia spółki od kosztów sądowym – znajdującej się w analogicznym położeniu w związku z odwoływaniem się do tożsamej argumentacji (niegenerowanie dochodów, niedokonywanie sprzedaży – zakupu towarów, ze względu na brak środków finansowych oraz utratę koncesji na obrót paliwami ciekłymi, niemożność eksploatacji samochodów ciężarowych, brak rachunku bankowego, zadłużenie spółki) – nie stanowiła przeszkody do zastosowania się przez spółkę do wezwania z dnia 2 września 2016 r. wzywającego spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie zobowiązania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Niewątpliwym pozostaje, że w kilku postępowaniach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę spółki ze względu na nieuiszczenie należnego wpisu (por. postanowienie z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. VIII SA/Wa 1033/16, postanowienie z dnia 29 grudnia 2016 r. sygn. VIII SA/Wa936/16), niemniej zwrócenia uwagi wymagały te przypadki, gdy deklarowana przez spółkę niemożność zastosowania się do wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie znajdowała potwierdzenia w faktycznie podejmowanych przez stronę następczych czynnościach procesowych nakierowanych na doprowadzenie do wywiązania się z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej. Determinuje to ocenę, że okoliczności, które miały stać w przeszłości za żądaniem przyznania spółce prawa pomocy i które mają uzasadniać rozpatrywany w niniejszym postępowaniu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, mając na uwadze ich zauważoną tożsamość, nie mogą prowadzić do uwzględnienia zgłoszonego w niniejszej sprawie żądania, albowiem na ich podstawie nie da się wywieść, by spółka ze względu na deklarowane nieprowadzenie działalności operacyjnej pozbawiona była rzeczywistej możliwości zdobycia środków wystarczających do poniesienia pełnych kosztów w takim postępowaniu, w którym jej wolą jest doprowadzenie do merytorycznej kontroli aktu objętego wniesioną przez siebie skargą. W tych warunkach, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.