VIII SA/Wa 1256/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego oddala skargę. 1. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2014 r., po rozpatrzeniu odwołania M. Z. (dalej: "skarżący"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium" lub "SKO") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. (dalej: "organ I instancji" lub "Wójt") z [...] sierpnia 2014 r. Przedmiotem tych decyzji była odmowa umorzenia zaległości skarżącego ([...] zł) z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2011 – 2013 oraz z tytułu I raty zobowiązania pieniężnego za 2014 r. z odsetkami za zwłokę ([...] zł). Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749; dalej: "Op"). 2. Stan faktyczny. Skarżący wystąpił o umorzenie zaległości z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego pismem z [...] maja 2014 r., uzupełnionym pismem z [...] maja 2014 r. w odpowiedzi na wezwanie Wójta jako właściwego organu w sprawie. Jako źródło utrzymania wskazał dochody z rolnictwa. Dodał, że gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha wymaga nakładów finansowych, nadto w ostatnich latach występują anomalia pogodowe. W oświadczeniu o stanie majątkowym wskazał na swoją trudną sytuację materialną. W toku postępowania Wójt ustalił, że skarżący otrzymuje dopłaty rolne ([...] zł w 2013 r.). Posiada zadłużenie z tytułu opłat za zużycie wody i składek rolniczych (KRUS). Korzystał z umorzenia zaległości podatkowych za lata 2006, 2009 i 2010 oraz z tytułu III i IV raty za 2008 r. Oświadczył, że jego trudności finansowe mają charakter przejściowy, gdyż sytuacja poprawi się, gdy synowie zaczną pracować. Obecnie jeden syn jest stażystą w Zakładach [...] w R., drugi syn ([...] lata) prowadzi gospodarstwo rolne, a trzeci syn ([...] lat) zakończył naukę i jest na utrzymaniu skarżącego. Wójt odmówił skarżącemu umorzenia zaległości podatkowych, gdyż jego przejściowe trudności finansowe nie mają charakteru nadzwyczajnego. Dodał, że zasadą jest płacenie podatków, a w ostatnich kilku latach skarżący nie wykazywał woli wywiązywania się ze swoich zobowiązań podatkowych. W odwołaniu skarżący zarzucił Wójtowi pominięcie jego bardzo trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz nieuwzględnienie faktu, że w przeszłości zaległości podatkowe skarżącego były umarzane w podobnych okolicznościach faktycznych. Powtórzył, że anomalia pogodowe mają negatywny wpływ na wysokość jego dochodów z gospodarstwa rolnego. SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta, gdyż skarżący nie wykazał, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Op. Dochody osiągane przez skarżącego pozwalają zdaniem Kolegium na uregulowania zaległości podatkowych. Wskazując na wyjątkowy charakter instytucji umarzania zaległości podatkowych SKO dodało, że w interesie gminy nie leży dotowanie działalności poszczególnych rolników środkami publicznymi. 3. Postępowanie sądowe. 3.1. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] listopada 2014 r. wniósł zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd" lub "WSA"). Autor skargi, występując o uchylenie w całości "zaskarżonego postanowienia" SKO w całości, postawił zarzuty: - naruszenia art. 7 kpa poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pominięcie ustawowego interesu społecznego, w tym interesu obywatela (skarżącego); - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niezasadnym uznaniu, iż sytuacja majątkowa i finansowa skarżącego nie pozwala na umorzenie zaległości podatkowych w podatku rolnym za lata 2011 – 2013 i tytułem I raty za 2014 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że skarżący w latach 2011 – 2014 samodzielnie sprawował pieczę nad trzema synami, którzy uczęszczali w tym czasie do szkół. Pomoc ze strony państwa była niewystarczająca. Organy nie uwzględniły anomalii pogodowych, które miały negatywny wpływ na dochodowość gospodarstwa rolnego prowadzonego przez skarżącego, gdyż przyznane odszkodowania nie pokryły kosztów naprawy budynku, a z tytułu klęski suszy czy podtopień skarżącemu nie zostały przyznane odszkodowania. 3.3. Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpiło o jej oddalenie. Zarzuty skargi uznało za chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.2. Na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. I tak, w pierwszej kolejności organ stosujący prawo powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę odnośnie rozpatrywanej sprawy. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, czyli przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą Sądu pierwszej instancji jest zaś kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 u.p.p.s.a. 4.3. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 67a § 1 pkt 3 Op. Z treści tego przepisu wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja wydana w tym trybie ma charakter uznaniowy. To zaś oznacza, że do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Od decyzji organu zależy bowiem, czy uzna on, że w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jednocześnie ich wystąpienie nie determinuje pozytywnej decyzji organu podatkowego. Jest on bowiem uprawniony, ale nie zobowiązany, do rozważenia, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość może być umorzona. 4.4. Kontroli Sądu poddana została więc decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego. Określając przesłanki umorzenia zaległości podatkowych ustawodawca użył zwrotów niedookreślonych "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", które odsyłają do systemu ocen pozaprawnych. Przesłanek tych nie należy sobie przeciwstawiać. Spełnienie jednej z tych przesłanek umożliwia organowi udzielenie wnioskodawcy pomocy. Zauważyć przy tym należy, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie podatków, a nie zwalnianie podatników z tego obowiązku. Ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, nie można zatem utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeciwnie, przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Umorzenie zaległości podatkowych (odsetek) uzasadnione będzie zasadniczo w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania. 4.5. W sprawie niniejszej Kolegium przyjęło, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Op, uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych za lata 2011 – 2013 i z tytułu I raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne i z tego tytułu posiada stałe źródło dochodów, uzupełnianych płatnościami rolnymi. Zdaniem SKO, dochody osiągane przez skarżącego pozwalają na uregulowanie przedmiotowych zaległości podatkowych ([...] zł) wraz z odsetkami za zwłokę ([...] zł). Sytuacja rodzinna oraz majątkowa skarżącego nie są na tyle wyjątkowe, aby uznać, że wystąpiły przesłanki do umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych. Skarżący twierdzi, że wystąpiły przesłanki do zastosowania wobec niego przedmiotowej ulgi. Znajduje się on bowiem w trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej. 5.1. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Organy nie naruszyły bowiem granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu umorzenia zaległości z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego, o których mowa w jego wniosku. Skarżący nie wykazał zdaniem Sądu, pomimo stosownej inicjatywy ze strony organów, że wystąpiły tego rodzaju nadzwyczajne okoliczności faktyczne, które powodowałyby konieczność umorzenia po raz kolejny jego zaległości podatkowych. Nie wykazał zatem, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Op. Fakt, że skarżący osiąga stosunkowo niewielkie dochody z gospodarstwa rolnego oraz partycypuje w kosztach utrzymania trzech pełnoletnich synów, nie są okolicznościami uzasadniającymi konieczność umorzenia zaległości podatkowych. Sytuacja finansowa skarżącego może nadto ulec wkrótce poprawie w związku z przewidywanym podjęciem zatrudnienia przez synów skarżącego. Nawet bez konieczności podjęcia dodatkowego zatrudnienia przez samego skarżącego. Skarżący jest świadom rychłej możliwości poprawy swojej sytuacji finansowej, o czym świadczy jego oświadczenie dotyczące przejściowego charakteru trudności finansowych. Dodać należy, że WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 21 listopada 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 560/13 (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA", adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), oddalił skargę Marka Zawiszy na decyzję SKO odmawiającą umorzenia zaległości skarżącego w podatku rolnym za 2011 r. 5.2. Kolegium wystarczająco uzasadniło swoją decyzję. Fakt, że skarżący wielokrotnie korzystał w przeszłości z instytucji umorzenia zaległości podatkowych, nie świadczy automatycznie o zasadności jego kolejnego wniosku. Podatnik, który występuje z wnioskiem o umorzenie jego zaległości podatkowych, obowiązany jest wykazać, współpracując z organami podatkowymi, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Op. W szczególności, podatnik obowiązany jest, pod rygorem wydania decyzji odmownej, umożliwić organowi zweryfikowanie swoich oświadczeń dotyczących trudnej sytuacji rodzinnej i (lub) majątkowej. Instytucja umorzenia zaległości podatkowych oparta jest na uznaniu administracyjnym, z istoty którego wynika pozostawienie organowi swobody wyboru konsekwencji prawnych (zob. wyrok NSA z 26 lipca 2011 r., II FSK 425/10; wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA", adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ nie ma obowiązku umorzenia zaległości podatkowych nawet w przypadku ustalenia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" (zob. wyrok NSA z 9 marca 2012 r., II FSK 1717/10; CBOSA lub Lex nr 1137575). 5.3. Naruszenie przez Kolegium art. 210 § 4 Op poprzez przyjęcie, że dochody skarżącego pozwalają na uregulowanie przedmiotowych zaległości podatkowych, bez należytego uzasadnienia dla tego rodzaju stwierdzenia, w tym stosownych wyliczeń, nie ma w ocenie Sądu istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Podobnie należy ocenić przyjęcie przez Kolegium, że dopuszczenie do powstania zadłużenia świadczy o braku dbałości przez skarżącego o swoje interesy. W realiach niniejszej sprawy organy podatkowe miały podstawy do wniosku, że nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika lub (i) interesu publicznego, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Op. 6. Zarzuty skargi, w świetle powołanych wyżej okoliczności, Sąd uznał zatem za chybione. Kolegium nie naruszyło art. 67a § 1 pkt 3 Op w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Sytuacja finansowa skarżącego, nawet jeżeli trudna na dzień złożenia wniosku o umorzenie przedmiotowych zaległości podatkowych, nie powoduje konieczności ich umorzenia, gdyż nie ma charakteru wyjątkowego i może wkrótce ulec poprawie. Za oczywiście chybiony uznać należy zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7 kpa, gdyż przepis ten, jak i pozostałe przepisy Kodeksy postępowania administracyjnego, nie znajduje zastosowania niniejszej sprawie. Zgodzić należy się także z organami podatkowymi orzekającymi w niniejszej sprawie co do tego, że skarżący nie wykazuje woli uregulowania swoich zaległości podatkowych. Organy ustaliły wszystkie okoliczności faktyczne niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, o czym mowa wyżej. Trafnie odwołały się do zasady równości oraz powszechności opodatkowania. 7. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się także naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających Sądowi na stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji niniejszego wyroku, czyli oddalił skargę.