VIII SA/Wa 1266/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi H. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że od kwietnia 2012 r. jest osobą bezrobotną, a od czerwca 2013 r. nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Oświadczył, że zamieszkuje z wspólnie z rodzicami, których dochód z tytułu emerytury wynosi [...] zł i pozostaje na ich utrzymaniu. Do wniosku załączył zeznania podatkowe za 2012 i 2013 r. oraz roczny raport składek za I półrocze 2013 r. wydany przez Powiatowy Urząd Pracy w R. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku złożył m.in. faktury za wodę, gaz, energię, decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. o uznaniu za osobę bezrobotną oraz wyciągi z rachunku bankowego (oryginały dokumentów w aktach sprawy VIII SA/Wa 1264/14). Ponadto oświadczył, że dotychczas prowadził działalność gospodarczą, która w 2010 r. zakończyła się bankructwem, następnie był zatrudniony jako kierowca jednak nie udało mu się uzyskać zawodowego prawa jazdy, w związku z czym został zwolniony. Obecnie z uwagi na sytuację rodzinną i materialną nie może "rozszerzyć niskich kwalifikacji zawodowych", a znalezienie i podjęcie pracy uniemożliwiają mu także ciążące tytuły komornicze. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Jakkolwiek ze złożonych wyjaśnień wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną to nie może ujść uwadze, że status ten uzyskał w dniu [...] stycznia 2015 r., zaś wezwanie do założenia zaświadczenia na tę okoliczność odebrał w dniu 23 stycznia 2015 r. Z zestawienia tych dat wynikać by mogło, że skarżący niejako w odpowiedzi na wezwanie Sądu zarejestrował się w urzędzie pracy. Przedłożone zaświadczenia z całą natomiast pewnością nie potwierdzają, aby skarżący w 2014 r. także był osobą bezrobotną. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że ze złożonych wyciągów z rachunku bankowego (brak wskazania do kogo należy rachunek) wynika, że saldo za poszczególne miesiące od sierpnia 2014 r. do stycznia 2015 r. wynosiło od [...] zł do [...] zł, co nie potwierdza trudnej sytuacji finansowej rodziny. W tym kontekście zupełnie niezrozumiałe jest twierdzenie skarżącego jakoby jego sytuacja materialna i rodzinna nie pozwalała na poszerzenie kwalifikacji zawodowych. Poza tym skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, którzy osiągają stały miesięczny dochód w wysokości [...] zł, zatem trudno w tej sytuacji uznać aby wniosek o przyznanie prawa pomocy był uzasadniony. Skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.