VIII SA/Wa 128/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, A. Z. (dalej: "skarżący") wystąpił ponownie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] listopada 2014 r. Uzasadniając wniosek wskazał na podobne okoliczności faktyczne do wskazanych w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy (skarga). Wyjaśnił, że jest osobą długotrwale bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jako źródło utrzymania dwuosobowej rodziny wskazał działalność gospodarczą żony (dochód miesięczny ok. [...] zł), w której prowadzeniu pomaga jako jej pełnomocnik. Dodał, że ze wspólnych dochodów żona spłaca kredyt bankowy (miesięczna rata [...] zł). Nie korzysta z "wakacji kredytowych". Pozostałe środki małżonkowie przeznaczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb (czynsz, żywność, ubrania, środki czystości itp.). Skarżący nie ubiegał się o zasiłki z pomocy społecznej, gdyż nie spełnia kryterium dochodowego. Jako posiadany majątek wskazał nieruchomość o powierzchni [...] m2 (współwłasność małżeńska). Oświadczył, że w sprawie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Nie posiada zatem możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Postanowieniem z 28 maja 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] czerwca 2015 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Za nieuprawniony uznał wniosek, że dla oceny jego sytuacji materialnej miarodajną jest kategoria przychodu w prowadzonej przez jego żonę działalności gospodarczej, nie zaś faktycznie uzyskany dochód, który jest 10- krotnie niższy. W pozostałej części skarżący powtórzył okoliczności wskazane uprzednio we wniosku. Podkreślił, że koszty zainicjowanego jego skargą postępowania sądowego to nie tylko wpis od skargi ([...] zł), ale również koszty, które mogą zostać wygenerowane na późniejszym etapie tego postępowania. Pismem z [...] czerwca 2015 r. skarżący, w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."), wskutek uchylenia się od przedłożenia wszystkich dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej na etapie pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. wezwanie z [...] marca 2015 r., k. 33 akt sądowych), został ponownie wezwany do nadesłania wyciągów z lokat i rachunków bankowych (prywatnych i firmowych) małżonków za ostatnie dwanaście miesięcy. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie. Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazał on bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego do skarżącego w trybie powołanego wyżej przepisu art. 255 u.p.p.s.a. powoduje, że materiał dowodowy jest niekompletny. Wątpliwości co do oświadczeń skarżącego pozostały niewyjaśnione. W rezultacie Sąd został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zgodnie z poglądami prawnymi prezentowanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 u.p.p.s.a., sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści od uprzednio wydanego. Złożenie przez stronę kolejnego wniosku w przedmiocie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 u.p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienia NSA z 30 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 672/14 oraz II FZ 673/14; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Takie okoliczności, zdaniem Sądu, nie wystąpiły w realiach niniejszej sprawy. Skarżący konsekwentnie uchylając się od obowiązku rzetelnego przedstawienia swojej rzeczywistej sytuacji finansowej nie tylko nie wykazał, że spełnia warunki do przyznania mu prawa pomocy, ale również nie przedstawił okoliczności, o których mowa w art. 165 u.p.p.s.a. W realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do wniosku, że skarżący nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego, których wysokość na obecnym etapie stanowi kwota [...] zł tytułem wpisu od skargi. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 i art. 165 u.p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.