VIII SA/Wa 13/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku U. K. "[...]" Sklep [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ze skargi U. K. "[...]" Sklep [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2010r. znak [...] w przedmiocie określenia prawidłowej podstawy opodatkowania z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. (data nadania) skarżąca U. K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem. Jej mąż obecnie nie pracuje. Jedynym dochodem rodziny jest dochód skarżącej uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (sklep [...]) w wysokości [...] zł, który w ciągu roku ulega znacznym wahaniom. Pismem z [...] marca strona została zobowiązana do złożenia pełnych wyciągów z rachunków bankowych osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (za ostatnie 6 miesięcy), potwierdzonych pieczęcią banku oraz zeznań podatkowych za 2009 i 2010 r. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała zeznanie podatkowe za 2009 r. oraz kserokopię wygenerowanego elektronicznie wyciągu za okres październik – grudzień 2008 r. z saldem [...] zł i styczeń 2011 r. z tym samym saldem. Jednocześnie wyjaśniła, że na rachunkach brak jest jakichkolwiek operacji (widnieje na nich debet na ponad [...] zł.) i nie posiada aktualnych wyciągów. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie niniejsze doręczone zostało stronie [...] maja 2011 r. Pismem z [...] maja 2011 r. (data nadania) skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż skarżąca jest w stanie uiścić opłatę sądową od złożonej skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu. Wskazała, iż Sąd stwierdzając, że osiąga ona przychody z tytułu prowadzonej działalności, pominął wysokość ich kosztów uzyskania. Nadto wyjaśniła, że do akt zostały złożone posiadane przez stronę wyciągi z rachunków bankowych, z których wynika, że skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, a na kontach widnieje debet w wysokości ponad [...] zł w związku z zajęciem rachunków przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R.. Dodatkowo wskazała, że wysokość zobowiązań znacznie przewyższa osiągane przez nią dochody. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpatrując wniosek o prawo pomocy należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Dlatego też każda osoba wszczynająca postępowanie, bądź żądająca od Sądu podejmowania określonych czynności powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Istotne jest także, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia i udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przedmiotowy wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sądowego obejmują wpis od skargi wynoszący [...] zł. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem w sposób przekonywujący, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie przedstawiła w szczególności dokumentów potwierdzających historię operacji na rachunkach bankowych. Skarżąca nie wykazała także, iż reguluje swoje zaległości w zobowiązaniach publicznoprawnych. Nie wykazała, że jej mąż zmuszony jest korzystać z pomocy społecznej z uwagi na znikome dochody małżonków. Do sprzeciwu nie załączyła żadnych dowodów potwierdzających zasadność jej wniosku. Dlatego też Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą (sklep [...]), z której uzyskuje przychody. Stały dochód na obecną chwilę określiła na kwotę ok. [...] zł dla dwuosobowego gospodarstwa domowego, co w żaden sposób nie przesądza o możliwości powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla skarżącej i jej męża, jeżeli uiści ona należny wpis od skargi. Ponadto Sąd zauważa, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie rozpoznawał już wniesione przez skarżącą zażalenia na postanowienia odmawiające przyznanie prawa pomocy i oddalał jej zażalenia. Wskazywał, iż przedstawione przez skarżącą informacje są niewystarczające do odtworzenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 9 marca 2011 r. sygn. akt I GZ 54/11 oraz I GZ 55/11 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.