VIII SA/Wa 134/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, M. M. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] listopada 2013 r. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący wraz z pozostałymi członkami rodziny (dwoje małoletnich dzieci) pozostaje na wyłącznym utrzymaniu żony. Źródłem dochodu jest wynagrodzenie ze stosunku pracy żony ([...] zł) oraz z umowy zlecenie ([...] zł). Jednocześnie skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną. Dodał, że miesięczne koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego kształtują się w następującej wysokości: podatek – [...] zł na rok, gaz – [...] zł, czynsz – [...] zł, prąd – [...] zł, woda – [...] zł, telefon i internet – [...] zł, abonament RTV – [...] zł, obiady szkolne dla dzieci – [...] zł, wartość zobowiązań kredytowych – [...] zł, specjalizacja - [...] zł, wyżywienie i inne wydatki – [...] zł, wizyty lekarskie dzieci – [...] zł. We wniosku oświadczył też, że nie posiada żadnego majątku oraz oszczędności. Wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, tj. wpisu od skargi, który wynosi [...] zł. Pismem z [...] lutego 2014 r. skarżący został wezwany do przedłożenia wymienionych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej w trybie art. 255 u.p.p.s.a., w tym do nadesłania między innymi wyciągów z rachunków bankowych (historia operacji) obojga małżonków za ostatnie trzy miesiące oraz wskazania obiektywnych przyczyn uniemożliwiających podjęcie przez skarżącego jakiejkolwiek pracy oraz udokumentowanie wskazanych we wniosku wydatków. Postanowieniem z 1 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż skarżący nie nadesłał wymienionych w wezwaniu dowodów. W dniu [...] kwietnia 2014 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Poddał w wątpliwość prawidłowość doręczenia wystosowanego do niego wezwania do uzupełnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie dotarło do niego żadne awizo. Stąd przesyłka nie została przez niego odebrana. W załączeniu nadesłał dokumenty, które w jego ocenie potwierdzają sytuację finansową, o której mowa we wniosku. Podkreślenia wymaga, że wskazują one częściowo na okoliczności, o których mowa w skierowanym do skarżącego wezwaniu w trybie art. 255 u.p.p.s.a. Skarżący nie przedstawił jednak wymaganych wyciągów z jego rachunków bankowych. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazał on bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzupełniając wniosek na etapie sprzeciwu, nie załączył żądanych dokumentów źródłowych, o których mowa w piśmie z [...] lutego 2014 r., w szczególności wyciągów z jego rachunku bankowego i oświadczenia w tym zakresie, a także informacji o dochodach żony z tytułu umowy zlecenia. Sąd w konsekwencji został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodać należy, że żona skarżącego osiąga stałe dochody w wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie. Małżonkowie poza ponoszeniem kosztów utrzymania czteroosobowej rodziny spłacają swoje zobowiązania prywatnoprawne ([...] zł miesięcznie). Na rachunek bankowy żony skarżącego wpływają większe kwoty z tytułu umowy zlecenia od wskazanej przez skarżącego, a także inne wynagrodzenia ([...] w styczniu 2014 r.). Dlatego należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Przedstawione przez skarżącego informacje są bowiem niewystarczające do odtworzenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 9 marca 2011 r. sygn. akt I GZ 54/11 oraz I GZ 55/11; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Sąd mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.