VIII SA/Wa 138/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. W., J. M., M. W., R. A., R. A., J. K., M. M., W. M., E. M., S. K., T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy M. W. podała, że wspólnie z mężem utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Wyjaśniła, że gospodarstwo nie jest zmechanizowane, a dochód z tego tytułu niewielki. Wskazała na koszty ponoszone na mieszkanie, ubezpieczenie rolników, podatek rolny, telefon oraz koszty leczenia. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepis art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy w sposób umożliwiający jej ocenę. W świetle powyższych regulacji uznać należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Złożony wniosek o prawo pomocy nie zawiera pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych, chociażby w części. Skarżąca nie wskazała nawet w przybliżeniu w jakiej wysokości uzyskuje dochody z działalności rolniczej, jak kształtują się te dochody wobec ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie, których nie tylko nie udokumentowała, ale również nie określiła. Brak jest zatem w tej sytuacji możliwości obiektywnej oceny zdolności płatniczych skarżącej. Należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, bo sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych informacji, oświadczeniem strony, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.