VIII SA/Wa 149/21

WyrokWSA w Warszawie2021-04-07

Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Iwona Owsińska-Gwiazda, Leszek Kobylski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może orzec o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli opuszczenie lokalu nastąpiło z powodu przemocy domowej, a postępowanie karne w tej sprawie jest w toku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że opuszczenie lokalu mieszkalnego z powodu przemocy domowej, nawet jeśli postępowanie karne nie zostało zakończone, nie może być uznane za dobrowolne w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności. Brak interwencji policji w dniu opuszczenia lokalu oraz fakt, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości i wniosła o podział majątku, dodatkowo przemawiają za tym, że nie było zamiaru trwałego opuszczenia miejsca zamieszkania. Organy błędnie zinterpretowały prawo materialne i pominęły istotne okoliczności faktyczne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W. D. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Skarżąca twierdziła, że opuściła lokal z powodu przemocy domowej ze strony męża, R. J. D., przeciwko któremu toczy się postępowanie karne. Organy administracji uznały opuszczenie lokalu za dobrowolne i trwałe, wskazując na brak interwencji policji w dniu wyprowadzki oraz brak działań skarżącej zmierzających do powrotu do lokalu. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania i błędów w ustaleniach faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...]; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej W. D. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.  UZASADNIENIE Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Wojewody [...] ( dalej jako: "Wojewoda", "organ odwoławczy") z dn. [...] listopada 2020r. Nr [...], na podstawie której ww. organ, po rozpatrzeniu odwołania W. M. D. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dn. [...] sierpnia 2020r. Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu ww. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. J. S. [...] w R. – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Na wniosek R. J. D., zostało wszczęte postępowanie o wymeldowanie Wioletty M. D. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. J. S. [...] w R.. R. J. D. we wniosku o wymeldowania W. M. D. wskazał, że jego żona w dniu [...] listopada 2019 r. opuściła dobrowolnie lokal nr [...] przy ul. J. S. [...] w R., nie podając przyczyny swojej wyprowadzki. Zabrała wszystkie swoje rzeczy codziennego użytku. R. J. D. nie wie, gdzie obecnie przebywa jego żona. W późniejszych wyjaśnieniach doprecyzował, że jest w trakcie rozwodu z żoną. W lokalu nr [...] przy ul. J. S. [...] w R. pozostały niepotrzebne rzeczy należące do W. M. D., takie jak stare ręczniki oraz inne rzeczy nienadające się już do użytku. Zgodnie z jego twierdzeniami, wymieniona posiada dostęp do omawianego lokalu, poza jednym pokojem, który on sam użytkuje. Od momentu wyprowadzki, jego żona nie partycypuje w kosztach utrzymania omawianego lokalu. W pisemnych wyjaśnieniach W. M. D. podała natomiast, że w lokalu nr [...] przy ul. J. S. [...] w R. nie wyprowadziła się dobrowolnie, lecz ze względu na stosowanie przemocy wobec niej przez męża R. J. D.. W sprawie przed Sądem Rejonowym w R. toczy się postępowanie o czyn z art. 207 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (dalej: k.k.). W. M. D. obecnie mieszka w J. [...] przy ul. B. [...]. Opuszczając w dniu [...] grudnia 2019 r. lokal nr [...] przy ul. J. S. [...] w R. wymieniona zabrała najpotrzebniejsze rzeczy oraz sprzęt potrzebny jej do pracy. Reszta przedmiotów w dalszym ciągu się tam znajduje. Nie partycypuje w kosztach utrzymania omawianego lokalu. Swój powrót do miejsca stałego zameldowania uzależnia od wyniku sądowego postępowania karnego oraz rozwodowego lub ewentualnego wcześniejszego porozumienia z mężem (k: 31). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta R. ww. decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., orzekł o wymeldowaniu wymienionej spod ww. adresu. W ocenie organu orzekającego, zebrany materiał dowodowy pozwalał przyjąć, że W. M. D. opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Odwołanie od tej decyzji, w terminie do tego przewidzianym, wniosła do Wojewody [...] W. M. D. zarzucając naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, które doprowadziły do wydania wadliwej decyzji o jej wymeldowaniu, pomimo braku ustalenia przez organ I instancji zaistnienia podstaw prawnych dla takiej decyzji. Organ odwoławczy Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania orzekając o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, wskazał następujące stanowisko i argumentację prawną: Przede wszystkim wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie wynikającą z przepisu art. 35 ustawy z dn. 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz U z 2019r. poz. 1397, dalej jako: "u.e.l."), stosownie do którego właściwy ze względu na położenie nieruchomości organ, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów dysponujących tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Ponadto podniósł, że zgodnie utrwalonymi poglądami w orzecznictwie i doktrynie, przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 u.e.l. jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przenosząc powyższe rozważania na grunt badanej sprawy, w ocenie Wojewody [...], Prezydent Miasta R. zasadnie orzekł o wymeldowaniu W. M. D. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. J. S. [...] w R.. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że wymieniona opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Strony postępowania, tj. W. M. D. i R. J. D. zgodnie przyznały, że W. M. D. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Jak sama podała, opuściła ww. mieszkanie w dniu [...] grudnia 2019 r., zabrała większość swoich rzeczy oraz sprzęt potrzebny jej do pracy i nie przyjeżdża tam. Obecnie swoje życie koncentruje w J. [...] przy ul. B. [...]. Kwestia ta pozostaje zatem bezsporna. Odwołująca kwestionuje zaistnienie przesłanki dobrowolnego opuszczenia przez nią miejsca pobytu stałego. W. M. D. wyjaśniła bowiem, że R. J. D. stosował wobec niej przemoc fizyczną i psychiczną, w związku z czym została zmuszona do opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. J. S. [...] w R.. Zdaniem Wojewody [...], w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie można podzielić stanowiska odwołującej. W ocenie organu odwoławczego o tym, czy zamieszkiwanie pod innym adresem przez osobę, która opuściła miejsce dotychczasowego pobytu wiąże się z zamiarem stałego przebywania w tym nowym miejscu pobytu, przesądzać może także brak podejmowania działań zmierzających do przywrócenia stanu zamieszkiwania w miejscu stałego pobytu, których najbardziej typowym przykładem jest podejmowanie działań zmierzających do przywrócenia posiadania mieszkania i usunięcia przeszkód do zamieszkiwania. Inaczej rzecz ujmując dla przyjęcia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny, koniecznym jest ustalenie, że było ono wynikiem realizacji powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce, przy czym zamiar ten może być powzięty zarówno przed opuszczeniem miejsca stałego pobytu, jak i już po tym opuszczeniu, które pierwotnie było wymuszone, lecz następnie dana osoba zrezygnowała z powrotu do dawnego miejsca pobytu stałego i podjęła zamiar stałego przebywania w innym miejscu. Fakt, że pomiędzy W. M. D. oraz R. J. D. istnieje głęboki konflikt, znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Niewątpliwie okoliczność ta była przyczyną opuszczenia przez wymienioną miejsca pobytu stałego. Zauważyć jednak należy, że z informacji Komisariatu Policji [...] w R. nie wynika, aby w dniu opuszczenia przez W. M. D. (tj. w dniu [...] grudnia 2019 r. zgodnie z jej twierdzeniami, ewentualnie [...] listopada 2019 r. - jak to wskazał R. J. D.) omawianego lokalu była przeprowadzona interwencja policji, a tym samym, że zaistniała jakaś nagła sytuacja, która zmusiła wymienioną do ucieczki ze wskazanego lokalu. Ponadto Wojewoda podnosi, że pomimo tego, że wobec R. J. D. został skierowany akt oskarżenia w sprawie znęcania się nad W. M. D., z informacji przekazanej przez Sąd Rejonowy w R. wynika, że postępowanie sądowe w tej sprawie nie zostało jeszcze zakończone. Wobec czego zgodnie z zasadą in dubio pro reo, tj. domniemania niewinności, oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. W konsekwencji nie można stwierdzić, że przyczyną wyprowadzki W. M. D. z miejsca pobytu stałego było stosowanie przemocy przez jej męża. Jednocześnie Wojewoda wskazał, że na etapie postępowania odwoławczego, pomimo stosownego wezwania, W. M. D. nie wykazała, aby podejmowała działania prawne, które bezpośrednio urzeczywistniałyby jej zamiar powrotu do lokalu nr [...] przy ul. J.. S. [...] w R.. Wymieniona nie wniosła pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania. Zgodnie zaś z art. 344 § 2 k.c. roszczenie o przywrócenie naruszonego posiadania wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Z tego też względu bez znaczenia pozostaje ewentualny zamiar powrotu W. M. D. do miejsca stałego pobytu, który wymieniona uzależnia od wyniku sądowego postępowania karnego czy rozwodowego lub ewentualnego porozumienia się z mężem. Zdarzenie to jest jedynie subiektywnym oświadczeniem odwołującej, które nie znajduje pokrycia w obiektywnych okolicznościach faktycznych. Należy odczytywać je zatem jako zdarzenie przyszłe i niepewne, które nie ma wpływu na stwierdzenie przesłanek wymeldowania określonych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności i nie może przesądzać o utrzymaniu zameldowania W. M. D. w lokalu nr [...] przy ul. J. S. [...] w R.. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że w związku z tym, że W. M. D. trwale i dobrowolnie opuściła lokalu nr [...] przy ul. J. S. [...] w R., należało orzec o jej wymeldowaniu. Dalsze utrzymywanie zameldowania skutkowałoby jedynie utrwaleniem, tzw. fikcji meldunkowej, niedopuszczalnej z punktu widzenia przepisów ustawy o ewidencji ludności. Jeżeli zaś odwołująca powróci do miejsca pobytu stałego, wówczas jej nie tylko prawem, ale i obowiązkiem będzie dokonanie zameldowania w nim na pobyt stały lub czasowy zgodnie z charakterem pobytu. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skargę na powyższą decyzję pismem z dn. [...] grudnia 2020r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. D. ( dalej jako: "skarżąca"). Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1/ naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 80 KPA wyrażające się w dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, jego wybiórczą i jednostronną analizę, w szczególności przez niewłaściwą ocenę dokumentacji przedłożonej przez odwołującą się, co skutkowało wydaniem decyzji o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu pod adresem ul. J. S. [...] m. [...], [...] R.. 2/ naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 104 KPA poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu w stosunku do odwołującej się, podczas gdy nie zaistniały przesłanki do wydania takiego rozstrzygnięcia; 3/ błędy w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, iż: a/ W. D. opuściła miejsce stałego pobytu dobrowolnie oraz z zamiarem jego opuszczenia; b/ brak interwencji policji wskazuje, iż w dniu wyprowadzenia nie zaistniała sytuacja nagła, która zmusiła skarżącą do ucieczki z lokalu przy ul. J. S. [...] m. [...],[...] R.. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c PPSA skarżąca wniosła o uwzględnienie niniejszej skargi oraz uchylenie zaskarżanej decyzji w całości. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że ocena dowodów zebranych w sprawie przez organy jest jednostronna, stronnicza, nieobiektywna, a co za tym idzie dowolna a nie swobodna. Podkreśliła, że w jej sprawie opuszczenie przez nią dotychczasowego miejsca pobytu nie było trwałe i dobrowolne. Decyzja o opuszczeniu lokalu została spowodowana czynnikami zewnętrznymi oraz nie była zamierzona. W lokalu położonym przy ul. J. S. [...] pozostała zdecydowana większość jej rzeczy, w tym przedmioty codziennego użytku oraz sprzęt konieczny do prowadzenia działalności gospodarczej "[...] " W. D. [...]. Działalność ta jest zarejestrowana pod adresem ul. J. S. [...],[...] R., co wyklucza stwierdzenie, że centrum jej interesów życiowych koncentruje się wyłącznie w innym lokalu. Skarżąca podkreśliła, że Organ II instancji błędnie przyjmuje, że brak interwencji policji w dniu opuszczenia przeze mnie lokalu ([...] grudnia 2019 r.) wskazuje to, iż w sprawie nie wystąpiła żadna nagła sytuacja, która miałaby zmusić mnie do opuszczenia lokalu. Stanowisko organu stanowi jedynie pewne przypuszczenia, które nie znajdują żadnego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ponadto skarżąca zarzuciła, że organ II instancji nie zebrał całego materiału dowodowego aby wydać rozstrzygnięcie. Co prawda sięgnięto do akt postępowań karnych, jednakże nie wzięto pod uwagę, że postępowanie prowadzone w Sądzie Rejonowym w R. [...] Wydział Karny o czyn z art. 207 kk, nie zostało ukończone. Niewątpliwie ustalenia w tym zakresie byłyby niezwykle pomocne w trafnym ustaleniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda przedkładając akta sprawy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji prezydenta Miasta R. orzekająca o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] w budynku przy ul. J. S. w R.. W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt opuszczenia spornego budynku przez skarżącą, natomiast sporna jest kwestia jaki charakter miało opuszczenie, tj. czy dobrowolne jak twierdzą organy, czy też "pod przymusem", jak twierdzi skarżąca W. D.. W tym miejscu należy wskazać, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. W myśl tego przepisu, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (właściwy ze względu na położenie nieruchomości), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (dysponujących tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Za "pobyt stały" w rozumieniu przytoczonego wyżej przepisu uważa się zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z kolei "opuszczenie miejsca stałego pobytu" (lokalu) związane jest z zerwaniem związków z miejscem (lokalem) dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. W świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest więc łączne spełnienie przesłanek: faktycznego opuszczenia lokalu i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Na tle powyższej regulacji praktyka wypracowała jednolity pogląd, że opuszczenie lokalu, o którym mówi ten przepis musi mieć charakter dobrowolny i trwały (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183). Przy czym za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisu o wymeldowaniu, należy traktować nie tylko dobrowolne zmiany miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Wskazany w orzecznictwie pogląd ma znaczenie wówczas, gdy dana osoba jest zmuszona opuścić lokal na skutek bezprawnych działań innych osób. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w jednym ze swoich wyroków, że nawet jeżeli sama przyczyna opuszczenia lokalu przez osobę, której dotyczy postępowanie w sprawie wymeldowania, nie była dobrowolna, to następne trwałe przeniesienie centrum życiowego, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej zmierzającej do odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego sama nie dopełniła (wyrok NSA sygn. akt II OSK 352/07, z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 757/08, z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 2/08, z dnia 10 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1569/07). Podkreślić też należy, że instytucja wymeldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Ewidencja ludności polega bowiem na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób, służy więc jedynie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Oznacza to, że powinna ona odzwierciedlać istniejący stan faktyczny, poprzez wskazanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a wpisem z ewidencji ludności niezbędne jest więc, aby organy meldunkowe mogły poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować czynności, których nie podjął obywatel. Nieodłącznym elementem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, tj. formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. Instytucja zameldowania nie może służyć podtrzymywaniu fikcji przebywania w określonym lokalu. Posiadanie aktualnych informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia bowiem racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich. W konsekwencji w sytuacji, gdy dana osoba opuszcza miejsce zamieszkania lub pobytu, nie ma podstaw do podtrzymywania fikcji jej przebywania w określonym lokalu. Zameldowanie nie stanowi tytułu prawnego do lokalu, a wymeldowanie nie oznacza utraty uprawnień do lokalu, np. utraty prawa najmu. Decyzja o wymeldowaniu nie przesądza o uprawnieniach do lokalu uzyskanego w trakcie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, jak również kwestii rozliczeń między byłymi małżonkami, gdyż spory te rozstrzygane są przez sądy powszechne. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, że w ocenie Sądu opuszczenie przez skarżąca dotychczasowego miejsca zamieszkania nie było dobrowolne. Same organy wskazują, że pomiędzy stronami istnieje głęboki konflikt, w ich miejscu zamieszkania były przeprowadzane wielokrotne interwencje policyjne w związku z awanturami domowymi, przeciwko R. J. D. został skierowany przez Prokuraturę akt oskarżenia o przestępstwo znęcania się nad żona W. D., a przed Sądem Rejonowym w R. toczy się sprawa sądowa której przedmiotem jest rozpoznanie ww. oskarżenia. Ponadto W. D. wniosła i również jest przez Sąd w R. rozpoznawana sprawa o rozwód i podział majątku. W tym kontekście, jako jednostronne i całkowicie błędne, należy uznać ocenę organu odwoławczego, że brak jest w sprawie podstaw do przyjęcia, że przyczyną wyprowadzki W. D. z miejsca pobytu stałego było stosowane przemocy przez jej męża ( uzasadnienie zaskarżonej decyzji str.4). Co prawda sprawa sądowa o znęcanie się nie została rozstrzygnięta, ale samo skierowanie aktu oskarżenia oznacza, stosownie do zasad postępowania karnego, że zebrane dowody uprawodopodobniły popełnienie przez oskarżonego zarzucanego mu czynu. Podobnie wymaganie przez organy aby skarżąca potwierdziła swój zamiar powrotu do miejsca dotychczasowego zamieszkania przez złożenie pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania, jest w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy zbyt daleko idącym wymogiem. Jest niekwestionowane, że skarżąca posiada dostęp do budynku, pozostawiła w nim swoje przedmioty codziennego użytku oraz sprzęt konieczny do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług kosmetycznych. Ponadto, czego organy właściwie nie rozważyły, skarżąca jest współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości na której usytuowany jest budynek mieszkalny, a przedmiotem wniesionego przez nią pozwu o rozwód jest również wniosek podziału majątku. Żądanie w tej sytuacji od skarżącej aby potwierdzała swój zamiar powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania pozwem o przywrócenie posiadania, jest sprzeczne z tytułem prawnym skarżącej do ww. nieruchomości ( właścicielowi przysługuje co do zasady powództwo windykacyjne o zwrot przedmiotu własności, a nie powództwo posesoryjne). W kontekście takiego stanu faktycznego i prawnego sprawy, nie jest możliwa do zaaprobowania sytuacja, że agresywne, zagrażające zdrowiu, czy życiu działania danej osoby ( w rozpoznawanej sprawie męża skarżącej), zostają niejako usankcjonowane na płaszczyźnie administracyjnej w sprawie o wymeldowanie. Należy bowiem każdorazowo ustalić i ocenić jaki jest usprawiedliwiony powód czasowego zamieszkiwania pod innym adresem i dopóki ten powód jest nadal usprawiedliwiony brak jest podstaw do kwestionowania zamiaru powrotu do miejsca, z którym strona ( skarżąca) wiąże swe centrum życiowe (podobnie vide wyrok WSA w Rzeszowie z dn. 05.09.2018r. sygn. II SA/Rz 129/18, dostępny pod adresem www.cbois. Gov. Pl). W ocenie Sądu organy, które wydały kontrolowane decyzje, dokonały błędnej wykładni prawa materialnego art. 25 ust.1 , art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz pominęły istotne okoliczności wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, niewłaściwie ten materiał dowodowy oceniły, naruszając w ten sposób przepisy postępowania art. 7, art.77§1, art 80, art. 107§1 i 3 kpa, co oczywiście nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale wręcz miało taki wpływ. W ponownym postępowaniu organy wezmą pod uwagę okoliczności wynikające z postępowań sądowych w sprawie karnej o znęcanie się nad skarżącą oraz z postępowania rozwodowego i o podział majątku w zakresie braku dobrowolności skarżącej przy opuszczeniu lokalu mieszkalnego, rozważą potrzebę dołączenia dowodów zgromadzonych ww. postępowaniach, dokonają wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Organy wezmą także pod uwagę wyżej wyrażone stanowisko Sądu w zakresie okoliczności związanych z brakiem powrotu do tego lokalu. Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą decyzję Prezydenta Miasta R. na podstawie art. 145§1 pkt.1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a ( pkt. 1 wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §1 p.p.s.a. ( pkt. 2 wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło