VIII SA/Wa 156/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez T. K. (dalej : "skarżąca") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "MRiRW"" lub "organ odwoławczy") z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR") z dnia [...] października 2015 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności w wysokości [...] zł ustalonej na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz w wysokości [...] zł ustalonej na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. ustalił T. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości [...] zł. Na te należność składały się środki finansowe w kwocie [...] zł (za rok 2011) oraz w kwocie [...] zł (za rok 2012) przyznane w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich zrealizowanego w latach 2007-2013, wypłacone z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich. Natomiast decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. ustalił T. K. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie [...] zł, na które składały się kwota [...] zł za rok 2011 z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz kwota [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) za rok 2012. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o umorzenie powyższych należności. Decyzją z dnia [...] października 2015 r. Prezes Agencji odmówił umorzenia ww. należności. Po rozpatrzeniu odwołania zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. MRiRW utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że biorąc pod uwagę przedstawione przez skarżącą informacje dotyczące jej dochodów i stanu majątkowego, należy stwierdzić, że organ I instancji zasadnie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. Z akt sprawy wynika, że T. K. otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości [...] zł brutto, ponadto ustalono, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni gruntów [...] ha. W tej sytuacji organy uznały, że nie zachodzi przesłanka nieściągalności należności, co skutkuje brakiem podstaw do umorzenia ww. należności. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. T. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie jest odpowiedzialna za udzielone należności, które zostały jej przyznane bez prawidłowego sprowadzenia przez pracowników ARiMR, czy spełnia stosowne warunki, co do których nie miała wiedzy o konieczności ich spełniania. Aktualnie jej sytuacja materialna i osobista uniemożliwia zwrot tych należności. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie stwierdził podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Należy wskazać, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. 2010, poz. 1747 – dalej: "rozporządzenie RM z 21 grudnia 2010 r."), wydane na podstawie art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm). Przepisy powołanego wyżej rozporządzenia określają szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ agencji płatniczej w całości lub w części, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, zwanych dalej "dłużnikami", przypadających agencjom płatniczym. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. (w brzmieniu na datę rozstrzygania) organy agencji mają możliwość - a zatem nie są zobligowane - umorzyć z urzędu w całości lub w części należność w przypadku jej całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z określonych w nim przesłanek w postaci: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku (...); 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Natomiast zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r., prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności, o których mowa w § 1 pkt 1, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro (...). W przedmiotowej sprawie miał zastosowanie - jak słusznie wskazał Minister - kurs euro z dnia [...] lipca 2015 r., który wynosił [...] zatem równowartość 100 euro wynosiła [...] zł. Tymczasem kwota należności ustalona skarżącej do zwrotu wynosiła łącznie [...] zł, a więc znacznie przekraczała równowartość 100 euro. Prawidłowo zatem organy orzekające uznały, że nie wystąpiła przesłanka umożliwiająca umorzenie należności na podstawie przepisu z § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. Mając ponadto na uwadze przedstawiony przepis § 3 ust.1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. należy zauważyć, że przewiduje on możliwość umorzenia należności tylko w przypadkach w nim wskazanych. Z treści powołanego przepisu wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia przedmiotowych należności jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, organy są związane określonymi w tych przepisach przesłankami podejmowania decyzji w tej materii. Katalog przesłanek pozwalających na umorzenie należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej został precyzyjnie określony i wyznacza granice swobodnego uznania organu. Przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. Tak przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). W świetle orzecznictwa sądowego decyzje uznaniowe podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli podlega to, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że jest ona niezasadna. Organ ustalił i zbadał wszystkie okoliczności istotne dla oceny wystąpienia przesłanek umorzenia wnioskowanej należności. Zgodnie z treścią powołanych wyżej przepisów sam fakt znajdowania się dłużnika w trudnej sytuacji materialnej nie może stanowić przesłanki umorzenia przedmiotowych należności. W odniesieniu do skarżącej rozważać można było jedynie przesłankę określoną w pkt 5 wskazanego przepisu. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, oceniając stan jej posiadania, że przesłanka ta, czyli że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kwoty dochodzonej należności – w przypadku skarżącej nie zachodzi. Skarżąca uprawia gospodarstwo rolne o pow. [...] ha oraz otrzymuje świadczenie rentowe. Figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel i współwłaściciel nieruchomości. W związku z przedstawionymi przez skarżącą informacjami na temat dochodów i stanu majątkowego zasadnie organ uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. Zasadnie też organ wyjaśnił, że w sprawie nie może być zastosowany przepis z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. Przepis ten stanowi, że prezes agencji płatniczej może umarzać należności, jeżeli postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Bez wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji i jednoczesnego potwierdzenia faktu nieściągalności należności przez prowadzącego sprawę Naczelnika Urzędu Skarbowego, nie można umorzyć skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności. Jednocześnie organ zasygnalizował, że zgodnie z § 7 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi prezes agencji płatniczej, na wniosek dłużnika, może odroczyć termin spłaty całości lub części należności albo rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika. Z uwagi na to, że wszystkie zarzuty skargi okazały się niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.