VIII SA/Wa 169/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Elżbieta Lenart /sprawozdawca/, Protokolant Małgorzata Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy. Wnioskiem z dnia [...] września 2008 r. W. P. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci – K.P. i A.P. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Jednocześnie wnioskodawca podał, że w skład jego rodziny wchodzi 5 osób. Decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] odmówiono W. P. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci K. i A. P. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w 2007 r. dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł - przez co przekroczone zostało kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) warunkujące przyznanie świadczeń rodzinnych - o kwotę [...] zł. Organ wskazał, iż biorąc pod uwagę wysokość przekroczenia kryterium dochodowego w przedmiotowej sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł W. P. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że skarżoną decyzję uważa za krzywdzącą, bowiem do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego dołączył zaświadczenie z uczelni żony odnośnie pobieranych stypendiów, a nie zostały wzięte pod uwagę koszty czesnego za studia. Przy czym wartość czesnego przekraczała kwotę uzyskanego stypendium - zatem organ powinien wziąć pod uwagę albo obie kwoty, albo żadnej. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. Kolegium stwierdziło, że zasady przyznawania świadczeń rodzinnych określone zostały w ustawie z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 1 Sygn. akt Viii SA/Wa 169/09 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 cyt. ustawy prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Według art. 3 pkt. 1 lit. "a" i lit. "c" cytowanej ustawy dochód to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: * przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, * stypendia określone w przepisach o systemie oświaty, przepisach Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w przepisach o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, a także inne stypendia przyznawane uczniom lub studentom. W niniejszej sprawie - z zaświadczenia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] lipca 2008 r. o wysokości dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych wynika, że w 2007 r. wnioskodawca wraz z żoną uzyskał dochód pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne oraz o podatek dochodowy nie pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł. Po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne dochód ten wyniósł [...]zł ([...]zł składka na ubezpieczenie zdrowotne x 9% : 7,75%), zaś córka D.P. zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] lipca 2008r. w roku 2007 r. uzyskała dochód w kwocie [...]zł. Natomiast z oświadczenia z dnia [...] września 2008 r. członka rodziny o wysokości dochodu nie podlegającego opodatkowaniu, który został uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy oraz zaświadczenia z dnia [...] września 2008 r. Uniwersytetu [...] wynika, że A. P. w 2007 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Również D. P. w 2007 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł (zaświadczenie z dnia [...] września 2008 r. Uniwersytetu [...] w K. oraz 2 Sygn. akt Viii SA/Wa 169/09 oświadczenie z dnia [...] września 2008 r.). Zatem łączny dochód rodziny wnioskodawcy uzyskany w roku 2007 wyniósł kwotę [...] zł. wobec tego miesięczny dochód rodziny stanowił kwotę [...] zł, zaś miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i przekracza wysokość dochodu ustalonego w ustawie, dającego prawo do zasiłku rodzinnego, tj. kwotę 504,00 zł. W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych), W obecnym okresie zasiłkowym najniższy zasiłek rodzinny wynosi 48,00 zł. W rozpatrywanej sprawie dochód na osobę w rodzinie wynoszący [...] zł przekracza kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę [...] zł. Tym samym nie spełniony został warunek wynikający z cyt. art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania wnioskowanych świadczeń przy podwyższonym dochodzie. Odnosząc się do zarzutu odwołania Kolegium wyjaśniło, iż organ I instancji może pomniejszyć dochód rodziny, jednak tylko w przypadku, gdy nastąpiła utrata dochodu w rozumieniu art. 3 pkt. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z cyt. przepisem utrata dochodu to: * uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego, * utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, * utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, - utrata zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, - wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponieważ czesne za studia nie stanowi utraty dochodu, dlatego też brak jest podstaw do pomniejszenia dochodu rodziny o kwotę z tego tytułu wskazaną przez skarżącego w odwołaniu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. P. stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest dla 3 Sygn. akt VIII SA/Wa 169/09 niego i jego rodziny krzywdząca. Dodał, że - zdaniem organów administracji - odmowa uznania prawa do zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków wynika z mocy prawa, którego przepisów nie mogą kwestionować. Natomiast jego zdaniem, owe przepisy powinny być nie tylko klarowne, ale przede wszystkim sprawiedliwe - a takie nie są. Skarżący podniósł, że osoba, która podjęła wyższe studia zaoczne, w celu uzupełnienia wykształcenia (a tym samym stworzenia sobie szansy na znalezienie pracy we wcześniej wyuczonym i wykonywanym zawodzie), skoro jest zobligowana przez przepisy do wykazania w zakresie swoich dochodów stypendiów pobieranych na uczelni wyższej (w przypadku jego żony była to kwota [...] zł miesięcznie), powinna mieć też prawo do obniżenia w/w dochodu o czesne za te studia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i stwierdziło, że nie podziela zarzutów skargi, a szczegółową argumentację swojego stanowiska zawarło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania - które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2008 r. odmawiającą przyznania W. P. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci K. i A. P. Zarzuty skarżącego ograniczają się do zakwestionowania stanowiska organu w kwestii obliczenia dochodu rodziny, tj. wliczenia do dochodu otrzymanych przez żonę skarżącego stypendiów - bez uwzględnienia opłaconego czesnego za studia. 4 Sygn. akt VIII SA/Wa 169/09 Zasiłki rodzinne oraz dodatki do nich zostały uregulowane w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). W art. 5 ust. 1 tej ustawy ustawodawca jako jedną z przesłanek otrzymania zasiłku rodzinnego określił wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochodu osoby uczącej się - nie może on przekraczać kwoty 504,00 zł. Pojęcie "dochodu" zostało bardzo szczegółowo uregulowane w art. 3 ww. ustawy, m.in. pkt 1 lit. "a" ww. art. stanowi, że są to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast w pkt 1 lit. "c" tego art. ustawodawca nakazał traktowanie jako dochodu również innych dochodów nie podlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymieniając wśród nich - stypendia określone w przepisach o systemie oświaty, przepisach Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w przepisach o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, a także inne stypendia przyznawane uczniom lub studentom. W niniejszej sprawie zatem organ prawidłowo uwzględnił - przy obliczaniu dochodu - stypendia otrzymane przez osoby znajdujące się w gospodarstwie domowym - w tym także stypendium uzyskane przez żonę skarżącego. Rodzina W. P., na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie, uzyskała w 2007 r. dochód, zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych: - [...]zł - dochód skarżącego oraz jego żony A., -[...]zł i [...]zł - dochód D. P., -[...]zł - dochód A. P. Przeliczając miesięczny dochód na osobę w pięcioosobowym gospodarstwie domowym skarżącego wyniósł on kwotę [...]zł - która przekracza ustalone w ustawie kryterium dochodowe (504 zł). Wyliczając powyższą kwotę organ prawidłowo rozważył, czy w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 5 ust. 3 ww. ustawy. Stanowi on, że w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, 5 Sygn. akt VIII SA/Wa 169/09 zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Przepis tego artykułu nie mógł być podstawą przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z uwagi na fakt, iż ww. najniższy zasiłek rodzinny wynosił [...] zł. Zatem kwota ta jest niższa od kwoty [...] zł, stanowiącej różnicę pomiędzy dochodem rodziny w przeliczeniu na osobę, a kryterium dochodowym. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego odnośnie niesprawiedliwego obliczania dochodu - do którego wlicza się stypendia uzyskiwane przez osoby uczące się, a nie uwzględnia się opłat (czesnego) ponoszonego przez te osoby - Sąd zauważa, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. prawidłowo uznało, że opłata za studia nie jest utratą dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych i dlatego nie mogła zostać odliczona od dochodu rodziny skarżącego. Ponadto zgodnie z art. 6. k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W doktrynie i orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że zasada ta oznacza, iż administracja może czynić tylko to, do czego wyraźnie upoważnia ją prawo i to w formach i trybie prawem przewidzianych (M. Jaśkowska, Związanie administracji publicznej prawem w: Księga pamiątkowa profesora Eugeniusza Ochendowskiego. Toruń 1999 TNOiK, s. 137). Organ administracji publicznej powinien wydać decyzję administracyjną w oparciu o podstawę prawną (podstawę normatywną i podstawę proceduralną). Organ stosujący prawo jest zatem obowiązany ustalić obowiązywanie przepisów, na które się powołuje, uzasadniając swą decyzję. Wynika zatem z powyższego, że organ mógł podjąć w niniejszej sprawie jedynie decyzję w oparciu o normy zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych - co też uczynił. Nie wolno mu było działać wbrew zapisom ustawowym - przyjmując za podstawę wydanej decyzji przekonanie, że regulacje ustawowe są niesprawiedliwe i krzywdzące dla skarżącego. Podsumowując, stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo odmówiły W.P. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci K. i A. P. - nie naruszając przy tym przepisów prawa - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko. Organy wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy - uzasadniając przekonująco swoje decyzje. 6 Sygn. akt VIII SA/Wa 169/09 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).