VIII SA/Wa 172/08

WyrokWSA w Warszawie2008-09-03

Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Sławomir Fularski, Wojciech Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie sądu powszechnego nakazujące usunięcie wszelkich przeszkód z pasa gruntu może zastępować zezwolenie na usunięcie drzew wydawane przez organ administracji, a w konsekwencji czy brak takiego zezwolenia czyni postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej bezprzedmiotowym?
Ratio decidendi
Wyrok sądu powszechnego nakazujący usunięcie wszelkich przeszkód z pasa gruntu nie zastępuje zezwolenia na usunięcie drzew wydawanego przez organ administracji, ponieważ sąd powszechny nie jest organem właściwym do wydawania takich zezwoleń. W związku z tym, brak zezwolenia administracyjnego na usunięcie drzew nie czyni postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej bezprzedmiotowym, a organy administracji mają obowiązek merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., która uchyliła decyzję Wójta Gminy G. odmawiającą naliczenia kary za nielegalne wycięcie drzew. Wójt odmówił naliczenia kary, uznając, że osoba wycinająca drzewa nie była właścicielem ani posiadaczem działki, a wycięcie nastąpiło na mocy orzeczenia sądu. Skarżący, właściciele działki, domagali się naliczenia kary, argumentując, że osoba wycinająca drzewa była współposiadaczem działki i że wyrok sądu nie zastępuje zezwolenia administracyjnego. Sąd administracyjny rozpoznał skargę właścicieli działki.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Wojciech Mazur, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 września 2008 r. sprawy ze skargi A.I., D.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej naliczenia kary za nielegalne wycięcie drzew 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżących kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2008 roku znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze R. po rozpatrzeniu odwołania A. i D. I., uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] stycznia 2008 roku nr [...] i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 roku ze zmianami, dalej kpa). Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz argumentację przedstawioną przez odwołujących się jak i Wójta Gminy G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że sprawa dotycząca usunięcia drzew rosnących na działce nr [...] (będącej własnością od dnia 15 marca 2001 roku A. i D. I.) i wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej była już kilkakrotnie przedmiotem rozpatrywania przez organ odwoławczy. Kolegium ustaliło, że J. i J. małżonkowie B. ( właściciele sąsiedniej działki o nr [...] ) mają ustanowioną przez działkę nr [...] służebność drogi koniecznej umożliwiającą im połączenie z drogą publiczną. Wyrokiem z dnia 25 października 2004 roku Sąd Rejonowy w R. przywracając J. B. współposiadanie pasa gruntu położonego w G. na działce o nr [...], biegnącego na całej długości działki wzdłuż jej zachodniej granicy, nakazał pozwanym A. i D. I. usunięcie wszelkich przeszkód znajdujących się na tym pasie, za wyjątkiem drewnianych podpór zachodniej ściany budynku mieszkalnego znajdujących się 80 cm od tej ściany. Wyrok ten stał się prawomocny po oddaleniu przez Sąd Okręgowy apelacji złożonej przez pozwanych. Z uwagi na fakt, że małżonkowie I. nie wykonali wyroku sądu z dnia 25 października 2004 roku, postanowieniem z dnia 31 października 2005 roku Sąd Rejonowy w Z. upoważnił J. B. do usunięcia wszelkich przeszkód znajdujących się w pasie gruntu o szerokości 3 m wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...] aż do nieruchomości oznaczonej nr [...]. W wykonaniu tego postanowienia J. i J. B. wycięli drzewa – dwa jesiony rosnące we wskazanym wyżej pasie gruntu. Zawiadomienie o powyższym zdarzeniu do Wójta Gminy G. wraz z wnioskiem o nałożenie stosownej kary administracyjnej złożyli A. i D. I., oświadczając, że usunięcia drzew dokonała J. B. wraz z synami, bez wymaganego zezwolenia i mimo zdecydowanego sprzeciwu wnioskodawców. Organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2008 roku, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt. 2 i art. 89 ust. 1i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody ( Dz. U. nr 92, poz. 880 z i zmiany, dalej ustawa o ochronie przyrody), po rozpatrzeniu wniosku, odmówił naliczenia kary J. B. za usunięcie dwóch drzew z gatunku "jesion wyniosły". Wójt Gminy G. w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podał, że J. B. nie była właścicielką ani posiadaczką działki nr [...], dlatego też nie można naliczyć jej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia, a ewentualne sankcje za wycięcie cudzych drzew nie należą do zakresu postępowania administracyjnego. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli A. i D. I. wnosząc o jej uchylenie i naliczenie kary za nielegalne wycięcie drzew. Zarzucili błędną interpretację przepisu art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez przyjęcie, że kara pieniężna nałożona może być tylko na właściciela lub posiadacza działki i nie uwzględnienie przepisu art. 88 ust. 1 pkt. 1 w/w ustawy oraz naruszenie art. 77 kpa poprzez błędne ustalenie, że J. i J. małżonkowie B. nie byli współposiadaczami działki nr [...] w dacie ścięcia drzew. Odwołujący się podnieśli, że przez realizację prawa przejazdu i przechodu małżonkowie B. byli współposiadaczami działki nr [...], co ich zdaniem potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w Z. o przywróceniu posiadania. Dodali nadto, że z treści art. 88 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie przyrody wynika, że karę z tego przepisu ponosi każdy, kto zniszczył drzewa. Po rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy uchylił decyzję Wójta Gminy G. w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji uznając, że okolicznością mającą zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 25 października 2004 roku oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 31 października 2005 roku. Sąd w swoim orzeczeniu nakazał usunięcie wszelkich przeszkód znajdujących się w spornym 3 metrowym pasie gruntu i swoje stanowisko w tym zakresie podtrzymał w postanowieniu dotyczącym wykładni wyroku. Zdaniem Kolegium, można mieć wątpliwości, czy usunięcie drzew, jako wymagające zezwolenia organu administracji nie powinno być w orzeczeniu sądu potraktowane odrębnie. Niemniej jednak, przy tak wyrażonym stanowisku sądu należy uznać, że usunięcie wszelkich przeszkód z przedmiotowego pasa gruntu dotyczyło również drzew i w tej sytuacji wyrok sądu zastąpił zezwolenie organu administracji. Z tego względu organ odwoławczy uznał, że postępowanie w sprawie wymierzenia Państwu B. administracyjnej kary pieniężnej za wycięcie drzew jest bezprzedmiotowe i dlatego należało uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. stała się przedmiotem skargi jaką złożyli A. i D. I. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji w całości z powodu naruszenia prawa, tj. art. 138 § 1 pkt. 2 kpa, bowiem nie jest możliwe w przedmiotowej sprawie umorzenie postępowania przed organem I instancji, art. 107 kpa poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji – w szczególności nie odniesienie się do zarzutów podanych w odwołaniu, art. 7 i 77 kpa - poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego oraz art. 83 i art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Nadto, Skarżący wnieśli o rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, tj. stwierdzenie, że kara za wycięcie drzew jest zasadna oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, Skarżący podnieśli, że Wójt Gminy G. niezasadnie uznał, że na J. B. nie można nałożyć kary administracyjnej, bowiem zdaniem Skarżących w dacie ścięcia drzew była ona współposiadaczem działki na której one rosły. Będąc zaś współposiadaczem, była podmiotem legitymowanym do wystąpienia o stosowne zezwolenie na wycięcie drzew. Nadto, Wójt Gminy G. powinien po analizie sprawy zaliczyć czyn J. B. jako wypełniający dyspozycję przepisu art. 88 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie przyrody, na podstawie którego odpowiedzialność poniesie każdy za zniszczenie drzew bez względu na to, czy na ich usunięcie wymagane było zezwolenie, czy też nie. Tym samym, zdaniem Skarżących, organy obu instancji naruszyły art. 7 kpa, według którego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Skarżący wywiedli, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów podniesionych przez nich w odwołaniu, błędnie ustalił stan faktyczny w wyniku czego doszło do naruszenia art. 107 kpa. Kolegium bowiem niezgodnie z prawdą i stanem prawnym ustaliło, że J. i J. B. mają ustanowioną przez działkę nr [...] należącą do Skarżących służebność drogi koniecznej. W konkluzji skargi Skarżący podnieśli, że w żadnym z powołanych orzeczeń Sądu Rejonowego w R., jak i Sądu Rejonowego w Z. nie było zgody na usunięcie drzew. Zgodnie zaś z art. 83 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie do usunięcia drzew może być wydane jedynie przez wymienione w tym przepisie organy. Nie ma jakiejkolwiek podstawy prawnej do uznania, że wyrok sądu zastępuje takie zezwolenie, sąd powszechny nie jest bowiem organem uprawnionym do orzekania w sprawach z zakresu ochrony przyrody. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Kolegium podniosło, że zarzut naruszenia przepisów art. 7 i art.77 kpa jest bezzasadny, bowiem stan faktyczny ustalony został w wyczerpujący sposób, a usunięcie drzew nastąpiło z nakazu sądu powszechnego. Organ I instancji poprawnie ustalił, że J. I J. B. nie mogli skutecznie wnioskować o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, ponieważ nie byli właścicielami nieruchomości. Orzeczenie sądu powszechnego zastąpiło zezwolenie organu administracji i dlatego postępowanie w sprawie wymierzenia małżonkom B. administracyjnej kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia jest bezprzedmiotowe. W piśmie procesowym jakie Skarżący złożyli na rozprawie w dniu 3 września 2008 roku podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, podnieśli, że w sprawie nie powinna zostać wydana decyzja o umorzeniu postępowania, tylko ewentualnie decyzja merytoryczna np. o odmowie naliczenia kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a). Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego oraz przebiegu postępowania skargę należy uznać za zasadną, zaś podnoszone w niej zarzuty oraz zarzuty odwołania za trafne. Stosownie do art. 7 kpa – w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 kpa obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 kpa, ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę – w ramach motywowania podjętej decyzji – jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.04.2005r. III SA/Wa 180/05, zam. zb. LEX nr 166546 ). Powołane wyżej zasady obowiązują zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W sprawie niniejszej decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem wyżej powołanych przepisów dotyczących podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie. Przeprowadzona przez organy obu instancji ocena prawna stanu faktycznego także budzi zastrzeżenia. Nadto, decyzja organu drugiej instancji nie zawiera odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez Skarżących w odwołaniu w szczególności dotyczących tego, że J. i J. B. byli współposiadaczami działki Skarżących w dacie ścięcia drzew, albowiem wykonywali przez nią prawo przejazdu i przechodu. Ponadto ich współposiadanie wynikało z wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia 25 października 2004 roku. Trafny jest zatem zarzut dotyczący naruszenia art. 107 kpa poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Organ odwoławczy również błędnie ustalił stan faktyczny sprawy poprzez przyjęcie, że małżonkowie B. mają ustanowioną służebność drogi koniecznej przez działkę nr [...] stanowiącą własność Skarżących. W zebranym sprawie materiale dowodowym brak jest postanowienia sądu powszechnego o ustanowieniu drogi koniecznej przez działkę Skarżących, tym samym za trafny należy uznać zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 kpa. Kwestie dotyczące usuwania drzew i możliwości nakładania w związku z tym administracyjnej kary pieniężnej uregulowane są w ustawie o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem – do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Na podstawie zaś art. 88 ust. 1 w/w ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za : 1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności ; 2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia 3) zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów. Dyskusyjny jest jedynie zdaniem Sądu zarzut skargi dotyczący wypełnienia przez J. B. dyspozycji art. 88 ust.1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie bowiem z tym przepisem wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności. W przypadku odpowiedzialności z tego przepisu ponosić ją będą wszystkie podmioty korzystające z wymienionych środków bez względu na to, w jakim miejscu drzewa lub krzewy rosną oraz bez względu na ich gatunek. W tym przypadku ustawodawca rzeczywiście nie uzależnia ponoszenia odpowiedzialności od tytułu prawnego do nieruchomości, na której zniszczone drzewa rosły ani od gatunków lub innych właściwości zniszczonych drzew. W związku z tym należy stwierdzić, że odpowiedzialność za zniszczenie drzew lub krzewów spowodowane określonymi działaniami będzie ponosił każdy za zniszczenie wszystkich kategorii drzew, bez względu na to czy na ich usunięcie wymagane było zezwolenie, czy też nie. Usuwanie drzew lub krzewów jest bowiem formą zniszczenia zieleni. Należy zauważyć, że delikt popełniony z tego przepisu może być popełniony przy użyciu różnorakich środków, przy niewłaściwym korzystaniu z tych środków ( patrz : komentarz do art. 88 ustawy o ochronie przyrody, Krzysztof Gruszecki, Ustawa ochronie przyrody. Komentarz, Zakamycze, 2005 ). W związku z tym, aby przepis ten miał zastosowanie w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej musiałyby ustalić, czy doszło do zniszczenia drzew na skutek niewłaściwego korzystania ze środków wskazanych w tym przepisie. Zdaniem Sądu, sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie, dlatego też Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela i nie uważa tego zarzutu skargi za zasadny. Z wymienionego wyżej przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wynika jednoznacznie kto może wydać stosowne zezwolenie na usunięcie drzewa. Organy te są enumeratywnie wymienione w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W przypadku niniejszej sprawy organem właściwym do wydania przedmiotowego zezwolenia był Wójt Gminy G., a nie jak uznał organ odwoławczy – sąd powszechny. Nie ma żadnej podstawy prawnej do uznania, że wyrok sądu powszechnego zastępuje takie zezwolenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze tym samym błędnie uznało, że postępowanie I instancji jest bezprzedmiotowe, ponieważ miało miejsce zezwolenie na wycięcie drzew w postaci orzeczenia sądu. Upoważnienie do usunięcia wszelkich przeszkód znajdujących się na nieruchomości zawarte w postanowieniu sądu nie jest równoznaczne z zezwoleniem na usunięcie drzew, albowiem sąd powszechny nie jest organem uprawnionym do orzekania w sprawach z zakresu ochrony przyrody. Trafny jest zatem zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 138§ 1 kpa, bowiem brak było podstaw do umorzenia postępowania w I instancji jako bezprzedmiotowego z w/w powodów. Ponadto, należy zauważyć, że sąd w swoim postanowieniu nie upoważniał do usunięcia drzew, zwłaszcza, że drzewa jak podnoszą Skarżący, nie stanowiły przeszkody w przejściu lub przejeździe przez ich nieruchomość. Zdaniem Sądu, zasadny jest również zarzut naruszenia art. 83 i art. 88 ustawy o ochronie przyrody, bowiem organy obu instancji błędnie uznały, że J. i J. B. w dacie wycięcia drzew, tj. w lipcu 2006 roku nie byli współposiadaczami pasa gruntu na działce nr [...] stanowiącej własność Skarżących. Z protokołu przesłuchania w charakterze stron zarówno Skarżącej A. I. jak i J. B. wynika, że małżonkowie B. w czasie kiedy doszło do wycięcia drzew korzystali z przedmiotowego pasa gruntu w celu przejazdu i przechodu. Wprawdzie przesłuchana jako strona A. I. oświadczyła, że rodzina B. czyniła to nielegalnie, bo bez zgody Skarżących i tylko przez okres 4 miesięcy, to z kolei przesłuchana w takim samym charakterze J. B. oświadczyła, że jej rodzina korzystała z tego pasa gruntu jako drogi już od ponad 30 lat. Dodała, że zgodnie z orzeczeniem sądu droga była wspólna. Powyższe wyjaśnienia w całości potwierdził jej małżonek, J.B. W ocenie Sądu powyższe wyjaśnienia wskazują, że Państwo B. w lipcu 2006 roku, to jest w czasie kiedy doszło do usunięcia drzew, byli współposiadaczami pasa gruntu na działce nr [...] stanowiącej własność Skarżących. Znajduje to również potwierdzenie w wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia 25 października 2004 roku przywracającego współposiadanie J.B. Organy obu instancji w niniejszym postępowaniu mylą pojęcie własności z pojęciem posiadania. Oba pojęcia pochodzą z prawa cywilnego, gdzie własność jest prawem podmiotowym, a za właściciela należy uznać podmiot, któremu przysługuje prawo własności rzeczy. Posiadanie jest natomiast pewnym stanem faktycznym niezależnym od istnienia do jego wykonywania tytułu prawnego, zaś posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel ( posiadacz samoistny) , jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu organy obu instancji prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie naruszyły przepisy postępowania art. 7 oraz art. 77 kpa, ponieważ nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób pozwalający wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności ustalenia czy zaistniały przesłanki do nałożenia na kogokolwiek administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia stosownego organu na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody. W przypadku kar pieniężnych za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia o którym stanowi art. 88 ust. 1 pkt. 2 ustawy o ochronie przyrody, odpowiedzialność została ograniczona do usunięcia drzew lub krzewów bez zezwolenia. W związku z tym w pierwszej kolejności organy administracji powinny dokonać ustaleń czy podmiot, który usunął drzewa lub krzewy, mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, a zatem czy jest posiadaczem nieruchomości, na której one rosły. Tylko bowiem taki podmiot może ponosić odpowiedzialność za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia. Skoro bowiem nikt inny nie mógłby uzyskać zezwolenia, to oczywiście również nikt inny nie może ponosić odpowiedzialności za ich usunięcie bez zezwolenia ( W. Radecki, Opłaty i kary pieniężne w ochronie środowiska, J. Sommer (red)., Wrocław 1993, s.28). W tym przypadku odpowiedzialność została zobiektyzowana, a do jej ponoszenia wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu a zniszczeniem drzew lub krzewów. Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji, mając na uwadze wskazania Sądu, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 kpa w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia w związku z istniejącymi wątpliwościami dotyczącymi kto i w jakich granicach był posiadaczem pasa gruntu na którym rosły usunięte drzewa w lipcu 2006 roku i czy osoby które dokonały ich usunięcia mogły wystąpić o uzyskanie stosownego zezwolenia. Prowadząc postępowanie dowodowe organ winien jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem ( art. 75§ 1 kpa). Z tych względów, skład orzekający w przedmiotowej sprawie, uznał, że decyzja została wydana z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200 oraz art. 209 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło