VIII SA/Wa 173/18

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., znak : [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia I. przyznać P. R. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w części od wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął nadesłany przez P. R., zwanego dalej wnioskodawcą, formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Wnioskodawca oświadczył, że od roku pracuje sam i utrzymuje żonę i [...] letnią córkę. Wskazał, że z tytułu stosunku pracy uzyskuje dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada spółdzielcze własnościowe mieszkanie o powierzchni [...] m ² o wartości szacunkowej [...] zł oraz żona posiada prawo do lokatorskiego mieszkania spółdzielczego o powierzchni [...] m ². Wnioskodawca posiada także 1/3 udziału w gruntach ornych w miejscowości Ś., gmina W. o powierzchni [...] ha o wartości szacunkowej [...] zł oraz oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. Jako stałe miesięczne zobowiązania i wydatki wnioskodawca podał ratę kredytu w wysokości [...] zł, koszty związane z utrzymaniem mieszkań w wysokości [...] zł, opłatami za media : gaz, energię elektryczną, telewizję i internet w wysokości [...] zł, zakupem biletów komunikacji miejskiej w wysokości [...] zł, ubezpieczenie mieszkania w wysokości [...] zł, ubezpieczenie na życie wnioskodawcy oraz żony w wysokości [...] zł, zajęcia dodatkowe córki taniec i plastykę w wysokości [...] zł, zakupem książek i pomocy do szkoły dla córki w wysokości ok. [...] zł, zakup odzieży w wysokości około [...] zł, zakup środków czystości i kosmetyków w wysokości [...] zł oraz na wyżywienie w wysokości [...] zł. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca dodał, że raz w roku ponosi także wydatek związany z wyjazdem córki w lipcu na obóz taneczny w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że ponoszone przez niego wysokie miesięczne koszty stałe powodują, że z trudem wystarcza na bieżące utrzymanie, a poniesione w ostatnim czasie dodatkowe wydatki związane z udziałem w pogrzebie macochy żony, uczestnictwo w chrzcinach w charakterze ojca chrzestnego oraz przygotowania do remontu mieszkania pochłonęły wszelkie rezerwy finansowe. Do nadesłanego formularza wnioskodawca dołączył wyciągi bankowe swoje oraz małżonki, zeznanie podatkowe PIT 37 za 2017 r. wspólne wnioskodawcy i małżonki, harmonogram umowy kredytu ratalnego, potwierdzenie kosztów ponoszonych za mieszkanie, potwierdzenie kosztów ponoszonych za media, potwierdzenie kosztów związanych z ubezpieczeniem mieszkania, potwierdzenie kosztów związanych z ubezpieczeniem na życie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wskazać należy, że prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (H. Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia., Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie z kosztów sądowych. Oceniając sytuację materialną wnioskodawcy uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi dysponuje tj. [...] zł netto miesięcznie i ponoszonych wydatkach związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny w szczególności kosztów związanych z utrzymaniem mieszkań, wyżywienia i edukacją córki wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie wynoszą [...] złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie w części od wpisu sądowego od skargi, tj. w kwocie [...] złotych. Jednocześnie stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca posiadający stały dochód miesięczny oraz zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł nie będzie w stanie w jakikolwiek sposób partycypować choćby w części kosztów sądowych. Uznano, że pozostałą należną część wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, jak również ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie wnioskodawca będzie w stanie ponieść samodzielnie, bez spowodowania uszczerbku w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca posiada oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł, a zatem brak jest podstaw do zwolnienia wnioskodawcy w całości od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Zaznaczyć należy, że posiadanie oszczędności pieniężnych w zasadzie całkowicie wyklucza przyznanie prawa pomocy, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy, uznając fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945), jednak w przedmiotowej sprawie posiadane przez wnioskodawcę oszczędności nie są znaczne gdyż wynoszą [...] zł. Ponadto wzięto pod uwagę, że wnioskodawca samodzielnie utrzymuje trzyosobową rodzinę, a uzyskiwany dochód przeznaczany jest w całości na koszty związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawcy i jego rodziny. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc skargę do Sądu powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Tylko w wyjątkowych sytuacjach może być przyznane stronie prawo pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Jak wskazano powyższej w szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawca zaś do grona takich osób nie należy. Instytucja ta nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca wraz z rodziną ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe oraz posiada stały dochód miesięczny. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca będzie w stanie samodzielnie ponieść pozostałą należną część wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, jak również ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie, takie jak np. wpis sądowy od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości [...] złotych, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości [...] złotych, które podkreślić należy, mogą wystąpić w sprawie, bądź też nie pojawić się w ogóle. Z tego względu, w pozostałym zakresie odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.