VIII SA/Wa 185/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją znak [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Wójt Gminy J. (dalej: "Wójt", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 27 ust. 1 -3 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228, zwana dalej "ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej "Kpa"), orzekł o obowiązku zwrotu przez J. G. (dalej: "skarżący", "dłużnik") należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym – D., S. i J. rodzeństwu G. - w okresie od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty, które na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, że postępowanie w sprawie zwrotu należności wypłaconych tytułem świadczeń alimentacyjnych wszczęte zostało z urzędu w dniu [...] października 2012 r. w związku z zakończeniem okresu świadczeniowego. Podniósł, iż decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. osobom uprawnionym, tj. D., S. i J. rodzeństwu G., reprezentowanym przez matkę G. J., przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie (po [...] zł na J. i S. G. oraz [...] zł na D. G.). O ww. fakcie poinformowano dłużnika. Organ I instancji podał jednocześnie (w formie tabeli) terminy wypłat świadczeń alimentacyjnych, kwoty wypłat w poszczególnych miesiącach wskazanego okresu, stopy procentowe odsetek również w poszczególnych miesiącach, liczbę dni zwłoki oraz kwoty odsetek należnych na dzień [...] lutego 2012 r. Z decyzji wynika nadto, że zwrotu należności wraz z ustawowymi odsetkami należy dokonać w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji na wskazane konto Gminy J. W odwołaniu wniesionym na powołaną decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie G. J. (dalej "wierzycielka") udowodnienie praw do zasądzonych od niego alimentów oraz zwrotu wyłudzonych przez nią alimentów. Skarżący podał, że nie jest ojcem biologicznym dzieci – S., J. i D. G., ojcostwo ustalone zostało bez dowodów biologicznych, a wydane w tym zakresie wyroki sądowe podjęte zostały z rażącą obrazą obowiązującego prawa. Decyzją znak [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz treści przepisów obowiązujących w przedmiotowej materii, organ odwoławczy stwierdził zasadność podjętego przez Wójta rozstrzygnięcia. Wskazał, że zaskarżona decyzja zawiera tabelaryczne zestawienie kwot i dat wypłat świadczenia, wysokości zadłużenia z tytułu należności głównej, kwot odsetek ustawowych, wyliczonych na dzień wydania decyzji, tj. [...] listopada 2012 r. Organ podniósł, że odsetki wyliczono z zastosowaniem 13% stopy procentowej w stosunku rocznym, zgodnie z obowiązującym w tym zakresie rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. z 2008r. Nr 220, poz.1434), przy czym kwota odsetek nie jest ostateczna, ponieważ należy je naliczać do dnia spłaty całości zadłużenia. Kolegium podniosło, iż ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego do zwrotu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, łącznie z ustawowymi odsetkami oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń ma miejsce w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, a w razie pozytywnych ustaleń w tym zakresie ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Wydana w trybie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów decyzja ma charakter związany, co oznacza, iż przy jej wydaniu organ nie bierze pod uwagę czynników subiektywnych, takich jak trudna sytuacja osobista i finansowa zobowiązanego, czy też, jak w niniejszej sprawie, podważenie rzetelności ustalenia ojcostwa. Odnosząc się do tej ostatniej kwestii Kolegium wyjaśniło, iż w aktach sprawy znajdują się wyroki zasądzające od skarżącego alimenty na rzecz małoletnich dzieci: D. G., S. G. i J. G., m.in. wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2007 r., sygn. akt [...], podwyższający zasądzone alimenty do kwot odpowiednio: po [...] zł, [...] zł i [...] zł miesięcznie. Za najważniejszą w niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał okoliczność, że na podstawie decyzji ostatecznej znak [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. wypłacone zostały świadczenia alimentacyjne za okres od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. w łącznej kwocie [...] zł. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Jako podstawę powyższego podał, że wierzycielka, G. J., dopuściła się przestępstwa wyłudzenia oszustwem jego prawnego ojcostwa dla swych małoletnich dzieci, wyłudziła od niego również alimenty. Wskazał, iż jako tzw. dłużnik alimentacyjny ma prawo do dowodu biologicznego, który jest skutecznie blokowany przez Sąd Rejonowy. Tymczasem stosuje się wobec niego, jako człowieka chorego [...] i starego jednocześnie, ciężary alimentów i egzekucję z jego ruchomości i nieruchomości i oskarża o przestępstwach, których on nie popełnił. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni je integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z tego funduszu (art. 27 ust. 2). Z treści powołanych przepisów wynika, że organ administracji zobowiązany był do wydania decyzji w tym przedmiocie i ustalenia w niej wysokości zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych z funduszu alimentacyjnego świadczeń przez osobę uprawnioną. Ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego powstaje, gdy wydana została decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego, a następnie zakończył się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub przedmiotowa decyzja została uchylona. Obie wskazane wyżej przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione, wobec czego organ nie miał podstaw prawnych, aby orzec w odmienny sposób lub zupełnie odstąpić od orzekania w tym zakresie. Decyzja, o której mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie ma charakteru uznaniowego, a w postępowaniu zmierzającym do jej wydania organ musi jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., I OSK 1070/11, CBOSA). Bezsporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, że skarżący nie wywiązywał się z obowiązku zapłaty alimentów na troje własnych dzieci (S., J. i D. G.), nałożonych nań wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie [...], podwyższającym alimenty do kwoty po [...] zł miesięcznie na rzecz S. i J. G. oraz do kwoty po [...] zł miesięcznie na rzecz D. G. W przedstawionych Sądowi do kontroli aktach administracyjnych znajduje się bowiem zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. z dnia [...] października 2011 r. o bezskuteczności egzekucji ww. świadczeń alimentacyjnych. Za nieuprawnione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące wyłudzenia świadczeń alimentacyjnych przez wierzycielkę. Z akt sprawy wynika bezspornie, iż prawo do alimentów ustalone zostało wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2005 r. w sprawie [...]. Z kolei podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż nie jest biologicznym ojcem S., J. i D. rodzeństwa G., uprawnionych do alimentów, nie stanowi przesłanki, która oceniana jest w przedmiotowym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie na marginesie Sąd zauważa, że ustawodawca w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określił warunki umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, podlegających zwrotowi, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty, przy uwzględnieniu sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego.