VIII SA/Wa 186/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Wnioskiem załączonym do skargi S. S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że wspólnie z małoletnią córką utrzymuje się zasiłku dla bezrobotnych i alimentów w łącznej wysokości [...] zł. Wyjaśniła, że gdyby nie pomoc finansowa babki dziecka nie byłaby w stanie samodzielnie się utrzymać. Do wniosku załączyła kserokopię decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną, odpis wyroku o rozwiązaniu małżeństwa, faktury za gaz i TV, zeznanie podatkowe za 2012 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku oświadczyła, że w lutym 2013 r. zbyła nieruchomość położoną w [...] za kwotę [...] zł (w załączeniu kserokopia aktu notarialnego) z czego połowę tej sumy przekazała w gotówce byłemu mężowi na spłatę jego zobowiązań finansowych. Pozostałą przypadającą jej w udziale kwotę – [...] zł pochłonęły wydatki na spłatę kredytu, karty kredytowej, zaległej akcyzy oraz opłaty adwokackie i bieżące rachunki. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Jakkolwiek skarżąca jest aktualnie osobą bezrobotną to według złożonego oświadczenia w lutym 2013 r. zbyła nieruchomość gruntową za cenę [...] zł tj. kilkukrotnie przekraczającą ustalony w sprawie wpis od skargi. Złożone natomiast wyjaśnienia, że nie posiada żadnych oszczędności, a środki ze sprzedaży nieruchomości rozdysponowała w całości budzą wątpliwości, zwłaszcza w części w której skarżąca podaje, że kwotę [...] zł przekazała w gotówce byłemu mężowi na spłatę jego zobowiązań finansowych. Z akt sprawy wynika bowiem, że postępowanie podatkowe wobec skarżącej w zostało wszczęte we wrześniu 2009 r., już zatem w tej dacie miała ona wiedzę o ewentualnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. W skardze natomiast podała, że to były mąż nakłonił ją do użyczenia swojego nazwiska firmie i występowania jako oficjalny wspólnik w spółce. Już choćby z zestawienia tych faktów wyjaśnienie skarżącej, że w lutym 2013 r. przekazała w gotówce byłemu mężowi kwotę [...] zł budzi istotne wątpliwości. Poza oświadczeniem skarżącej i jej byłego męża nic nie potwierdza, że między byłymi małżonkami doszło do formalnego podziału majątku dorobkowego. Stąd tez złożone w tej części wyjaśnienia należy uznać za sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Nie sposób w tych okolicznościach dać wiary wyjaśnieniom, że skarżąca posiadając środki ze sprzedaży nieruchomości, której była jedyną właścicielką, nie zabezpieczyła własnej sytuacji finansowej, a przekazała znaczną kwotę byłemu mężowi mając wiedzę, że toczy się wobec niej postępowanie podatkowe. Za wątpliwe należy także uznać wyjaśnienia skarżącej jakoby w całości rozdysponowała także przypadającą jej części środków ze sprzedaży nieruchomości, a zwłaszcza kwoty ok. [...] zł (pozostałej po spłacie kredytu i karty kredytowej) na zaległe i bieżące rachunki. Ze złożonych dokumentów wynika, że do marca 2013 r. skarżąca była zatrudniona na umowę o pracę w pełnym wymiarze. Oznacza to, że posiadała wówczas stały dochód z tytułu zatrudnienia, zatem nie powinna była mieć problemu z regulowaniem bieżących zobowiązań. Okolicznością bezsporną w sprawie jest posiadanie przez skarżącą aktualnie statusu osoby bezrobotnej, niemniej jednak fakt ten nie może niejako automatycznie przesądzać o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy zwłaszcza jeśli inne okoliczności nie potwierdzają trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Uznać zatem należy, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych nawet jeśli wynoszą ona na obecnym etapie postępowania ponad [...]zł. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.