VIII SA/Wa 186/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w sprawie odmowy odroczenia terminu płatności podatku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 13 kwietnia 2017 r. 2016 r. wpłynął do Sądu wniosek M. S. (dalej jako: "skarżący") o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. W uzasadnieniu oświadczył, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Zamieszkuje w mieszkaniu należącym do matki i utrzymuje się z alimentów od niej i ojczyma w wysokości [...] zł. Pismem z dnia 24 kwietnia 2017 r. zobowiązano skarżącego do: 1) złożenia zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, 2) wyjaśnienia jakie obiektywne przeszkody uniemożliwiają mu podjęcie pracy, 3) złożenia dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanych alimentów, 4) złożenia wyciągów z rachunku bankowego, 5) udokumentowania wydatków na bieżące utrzymanie. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że nie posiada formalnego statusu osoby bezrobotnej, gdyż nie poszukuje aktualnie zatrudnienia z uwagi na obawy o swoje bezpieczeństwo osobiste (bycie ofiarą wieloletnich szykan przestępczych oraz przestępstw urzędniczych w tym "popełnionych przez sędziów tego Sądu"). Oświadczył, że alimenty od matki i ojczyma otrzymuje "do ręki" dobrowolnie za porozumieniem ustnym, w związku z tym nie dysponuje dokumentem potwierdzającym. Co do wykazania wydatków na bieżące utrzymanie podał, że dowody opłat posiada matka, gdyż to ona opłaca rachunki. Przepis art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania należnych od dnia wniesienia wniosku o prawo pomocy (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Podkreślić również należy, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. należy wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. W świetle powyższych regulacji uznać należy, że ani oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza, ani też odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia wniosku nie pozwalają na obiektywną ocenę jego sytuacji materialnej. Skarżący nie jest formalnie osobą bezrobotną, jak podaje nie poszukuje pracy, utrzymuje się według oświadczenia ze środków pochodzących od matki, których wysokości w żaden sposób nawet nie uprawdopodobnił. W kwestii natomiast wydatków na bieżące utrzymanie wyjaśnienia skarżącego są niekonsekwentne. W treści formularza podaje on, że alimenty od matki przeznacza m.in. na opłaty za energię, gaz, wodę, by następnie w piśmie z dnia 19 maja 2017 r. twierdzić, że nie jest w stanie udokumentować tych wydatków, bo dowody opłat posiada matka, która je ponosi. Twierdzenia skarżącego należy uznać w tej sytuacji za gołosłowne i niewiarygodne. Należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności nie posłużyło nawet w niewielkiej części wykonane przez skarżącego wezwanie z dnia 24 kwietnia 2017 r. Odstępując od należytego wykonania rzeczonego wezwania, skarżący uniemożliwił uwzględnienie przedmiotowego wniosku, przy czym aktualna postawa skarżącego powoduje, że bez wpływu na ocenę tego wniosku pozostaje fakt, że dwukrotnie w przedmiotowej sprawie zwalniano skarżącego od opłat sądowych. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niewiarygodnych i niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.