VIII SA/Wa 187/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Katarzyna Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2008 r., znak: [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2007r., Nr 21, poz. 125) dalej jako ustawa, po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] stycznia 2008., znak: [...], orzekającej o wymeldowaniu jej wraz z synem T. K. z pobytu stałego w miejscowości Ś. postanowił utrzymać w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, iż z wnioskiem o wymeldowanie A. K. oraz jej małoletniego syna wystąpił R. P., podnosząc iż osoby te nie mieszkają w przedmiotowym lokalu, gdyż zostały eksmitowane. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. organ I instancji orzekł o wymeldowaniu skarżącej A. K. wraz z synem T. z uwagi na fakt, iż w dniu 30 listopada 2007 r. wyrok Sądu Rejonowego w R., a dotyczący A. K., został wykonany przez komornika sądowego, co potwierdza protokół. W tym stanie rzeczy organ I instancji uznał, iż została spełniona przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, uzasadniająca wymeldowanie skarżącej na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy w wyniku wniesionego odwołania uznał, iż cytowany przepis wymaga dla wymeldowania określonej osoby z pobytu stałego istnienia jednej przesłanki, a mianowicie opuszczenia lokalu. Przesłanka ta w ocenie organu została spełniona. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2004 r. Sąd Rejonowy w R. orzekł eksmisję A. K. z lokalu mieszkalnego w miejscowości Ś. Komornik sądowy dokonał eksmisji, co jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu. Z mocy wyroku eksmisyjnego skarżąca utraciła prawo do przedmiotowego lokalu, a tym samym uprawnienie do przebywania w nim. Ponadto wykonanie eksmisji przez komornika spełnia warunek o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez A. K. i jej małoletniego syna. Skargę na powyższą decyzję złożyła A. K., wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W jej ocenie obie decyzje są błędne, gdyż opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne – zmusiła ją do tego tragiczna sytuacja. Zarzuciła naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. oraz art. 75 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga A. K. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 , poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwana dalej jako p.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz.1270, ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Organy w niniejszej sprawie, wydając przedmiotowe decyzje, dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało ich uchyleniem. Zasada prawdy obiektywnej (materialnej), zawarta w art. 7 k.p.a. i rozwinięta w innych przepisach ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie do ustalenia konsekwencji prawnych tych faktów. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, póz. 45). Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994r. III ARN 55/94 ( OSNAPiUS 1995, nr 7, póz. 83) jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). Z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. To organ administracyjny jest "gospodarzem postępowania" i to on określa kierunek jego prowadzenia, a także określa jakie dowody w danym postępowaniu są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy (J. Łętowski, Prawo administracyjne ..., s. 230-231). Organ administracji nie może zatem odgrywać roli biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę czy strony postępowania. Przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej aktywnie podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Zasada zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dotyczy wszystkich postępowań jurysdykcyjnych, a więc prowadzonych przez organy obu instancji. Wynika z tego, że organ odwoławczy nie może orzekać wyłącznie na podstawie dostarczonych akt sprawy, ale sam winien podejmować ocenę, czy zgromadzony przed organem l instancji materiał dowodowy jest wystarczający i adekwatny do istniejącego w dniu orzekania stanu prawnego. Celem postępowania odwoławczego nie jest sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego w l instancji, lecz także - jeżeli jest to niezbędne - uzupełnienie stanu faktycznego i materiału dowodowego sprawy oraz uwzględnienie tych zmian w stanie prawnym sprawy, które nastąpiły w okresie dzielącym orzekanie po raz pierwszy od ponownego orzekania wskutek odwołania (J. Borkowski, glosa do wyroku SN z dnia 17 kwietnia 1997 r., III RN 12/97, OSP 1998, z. 5, póz. 99). Przenosząc powyższe reguły na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie odwoławcze jak i postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone wadliwie. Należy bowiem zauważyć, iż organy obu instancji powołują się na wyrok Sądu Rejonowego z dnia 23 stycznia 2004 r., na podstawie którego w ocenie organu dokonano eksmisji A. K. i jej syna T. K. Jednakże, jak wynika z dokumentów dołączonych przez skarżącą, wyrok taki został wydany, lecz dotyczył eksmisji R. S. i D. S. (k. 38). Również protokół komornika sądowego w sprawie I Km 776/05 dotyczył wykonania tego wyroku. Sprawa o eksmisję A. K. i T. K. z powództwa R. P. zakończyła się wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 20 grudnia 2006 r. oddalającym powództwo. (k. 39). Okoliczności te nie były wzięte pod uwagę. Organy odniosły się w swych rozważaniach do zupełnie innych kwestii, ustalając stan faktyczny niezgodny z prawdą. Zatem materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych na podstawie, którego wydane przedmiotowe decyzje, nie był w sposób wyczerpujący zebrany. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji ustalą ponownie, czy skarżąca A. K. opuściła przedmiotowy lokal i kiedy, jak również, czy opuszczenie przez nią lokalu miało charakter dobrowolny, czy też nie. Dopiero powyższe pozwoli na wydanie decyzji, mając na uwadze całość materiału dowodowego. Organy winny mieć na uwadze, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego { np. wyrok z 14 maja 2001 roku, syg. akt V SA 1496/00, pub. LEX 54454 } pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów{ art. 10 ust.1 w związku z art.6 ust.1 ustawy oraz art. 25 kodeksu cywilnego}. Wychodząc z powyższego założenia należy przyjąć, iż miejsce stałego pobytu danej osoby, to miejsce gdzie dana osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania{ odzież, żywność, meble}, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce w pobliżu którego stara się zameldowany koncentrować miejsce nauki, pracy, robienia zakupów, korzystania z usług, opieki medycznej. O stosownym opuszczeniu lokalu będziemy mogli mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal w którym był zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. "c" p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O zakresie wykonania zaskarżonego aktu, Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.