VIII SA/Wa 188/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi R.S. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: 1. zwolnić R.S. od kosztów sądowych, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Z uzasadnienia wniosku oraz dokumentów nadesłanych w wyniku uzupełnienia wniosku wynika, że wnioskodawczyni wraz z małoletnim synem utrzymuje się z renty własnej oraz renty syna po zmarłym ojcu w łącznej wysokości 1.733 zł netto. Skarżąca wyjaśniła, że dochody te nie pozwalają na opłacenie wpisu od skargi, natomiast zawiłość sprawy powoduje konieczność, by reprezentował ją profesjonalny pełnomocnik. Zestawiając wysokość kosztów bieżącego utrzymania skarżąca podała, że na żywność wydaje 600 zł, energię, wodę i gaz 100 zł. Poza tym posiada dwa kredyty zaciągnięte w bankach, z tytułu których spłaca raty w wysokości 429 zł i 291 zł. Kredyty te zaciągnięte zostały na remont mieszkania oraz na utrzymanie się. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy na wstępie zaznaczyć należy, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Jak wynika zaś z treści powołanego art. 246 § 1 ustawy, dopiero gdy środki, którymi dysponuje skarżący okażą się niewystarczające może on wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub osób posiadających bardzo niski dochód, a więc takich, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z akt sprawy oraz wyjaśnień skarżącej wynika, że stały dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego kształtuje się na poziomie 1.733 zł netto. Nie jest zatem skarżąca pozbawiona źródła utrzymania, jednakże biorąc pod uwagę fakt, że samodzielnie wychowuje ona syna, będącego w wieku szkolnym uznano, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie nie uwzględniono wniosku o ustanowienie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, bowiem zawiłość sprawy, na którą powołuje się skarżąca nie jest przesłanką uzasadniającą pozytywne rozpoznanie wniosku w tym zakresie. Wnioskodawczyni zwolniona od kosztów sądowych powinna wygospodarować środki na ustanowienie w sprawie adwokata bądź radcy prawnego. W sprawie nie ma znaczenia fakt, że skarżąca spłaca zaciągnięty w banku kredyt bowiem zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, ani też nie uzasadniają konieczności obciążania budżetu państwa całością kosztów związanych z własnym udziałem skarżącej w sprawie. Ponadto udzielenie skarżącej kredytu przez bank świadczy o posiadaniu przez nią zdolności kredytowej tj. posiadanych możliwościach spłaty zaciągniętego kredytu. Na marginesie jedynie należy zaznaczyć, że przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie przewidują "przymusu adwokackiego". Skarżąca ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 Kpa zasada udzielania pomocy prawnej stronom (por. postanowienie naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 16.01.2006 r., sygn. akt II GZ 143/05). Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że na tym etapie postępowania skarżąca, działając bez pełnomocnika, nie zostanie pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Sąd zbada bowiem zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.10.2005 r., sygn. akt II FZ 670/05). Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.