VIII SA/Wa 188/22
WyrokWSA w Warszawie2022-05-11
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Iwona Szymanowicz-Nowak, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prawidłowo odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, powołując się na potencjalne negatywne oddziaływanie planowanej inwestycji na obszar Natura 2000 Ostoja [...] i stosując zasadę przezorności?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy ochrony przyrody prawidłowo zastosowały zasadę przezorności, odmawiając uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Odmowa ta nie oznacza bezwzględnego zakazu zabudowy, lecz wskazuje na potencjalne ryzyko znacząco negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000, co uzasadnia potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S. K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które utrzymało w mocy odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Organy ochrony przyrody odmówiły uzgodnienia, wskazując na potencjalne negatywne oddziaływanie inwestycji na obszar Natura 2000 Ostoja [...] i gatunek krętogłów, powołując się na zasadę przezorności. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania, niepełne postępowanie dowodowe oraz błędną, nieaktualną interpretację danych przyrodniczych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2021 r. [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o ustalenie warunków zabudowy oddala skargę.
Syg. akt VIII SA/Wa 188/22
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia 16 grudnia 2021 roku Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( Dz.U z 2021 roku, poz. 735, dalej kpa) w związku z art. 53 ust.4 pkt 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( DZ.U z 2021 roku, poz. 741 ze zm. dalej u.p.z.p.), po rozpatrzeniu zażalenia S. K. na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2021 roku, znak: [...] w sprawie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z urządzeniami budowlanymi na działce o nr ew. [...], obręb [...] S., gmina B.– utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Pismem z dnia 18 marca 2021 roku, działając w trybie art. 53 ust.4 pkt 8 u.p.z.p. Wójt Gminy S. zwrócił się Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z wnioskiem o uzgodnienie przedmiotowego projektu decyzji o warunkach zabudowy – budowy trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych z urządzeniami budowlanymi na działce nr ew. [...], obręb S., gmina S..
Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2021 roku Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie odmówił uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy.
W uzasadnieniu podnosił, iż przedmiotowa inwestycja jest zlokalizowana w obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Ostoja [...], a zgodnie z danymi zebranymi na potrzeby sporządzenia planu zadań ochronnych dla tego obszaru oraz ekspertyzą przyrodniczą wykonaną w 2018 roku teren planowanej do zainwestowania nieruchomości oraz działek sąsiednich jest siedliskiem( miejscem rozrodu, wychowu młodych, żerowiskiem) ptaków będących przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000, w tym miejscem występowania co najmniej jednej pary krętogłowa. Organ pierwszej instancji wskazał, że na terenie miejscowości S. gmina S. oraz miejscowości sąsiadujących wzrasta presja urbanistyczna na tereny dotąd niezbudowane i niezainwestowane, co może w niedalekiej przyszłości spowodować utratę miejsc żerowania, rozrodu i przebywania wspomnianych gatunków. Organ stwierdził, iż w trakcie realizacji przedmiotowej inwestycji wystąpią znacząco negatywne oddziaływania na gatunki zwierząt i ich siedliska będące przedmiotami ochrony w obszarze europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 Ostoja [...], co oznacza naruszenie przepisów art. 33 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody
( Dz.U z 2021 roku, poz. 1098 dalej u.o.p.)
Na postanowienie organu pierwszej instancji zażalenie wniósł inwestor S. K..
Skarżący w zażaleniu podnosił, iż na obszarze Ostoi [...] wielkość populacji krętogłowa jest określana na 70 par, co daje ilość osobników na obszarze zainwestowania stanowi 1,4% populacji całego obszaru. W ocenie skarżącego liczba ta nie ma znaczącego wpływu na przyrost populacji krętogłowa na obszarze Natura 2000. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż w Polsce stan populacji tego gatunku wynosi ok. 66-94 tys. osobników i ma tendencję wzrostową.
Organ odwoławczy zważył co następuje:
Inwestycja, której dotyczy projekt decyzji o warunkach zabudowy, planowana jest na działce nr [...] w miejscowości S., gmina S.. Teren planowany do zainwestowania zlokalizowany jest w granicach otuliny [...] Parku Krajobrazowego, w odniesieniu do którego obowiązują przepisy rozporządzenia nr [...] Wojewody Mazowieckiego z 4 kwietnia 2005 roku w sprawie [...]Parku Krajobrazowego imienia prof. R. Z. DZ. Urz. Woj. Maz., nr 75, poz. 1980) oraz na terenie obszaru Natura 2000 Ostoja [...] będącego obszarem specjalnej ochrony ptaków.
Dla obszaru otuliny parku krajobrazowego nie ustanawia się normatywnie określonych zakazów ani stref ochronnych. W związku z tym ocena dopuszczalności realizacji przedmiotowej inwestycji zgodnie z przedstawionym do uzgodnienia projektem decyzji o warunkach zabudowy na w.w obszarze powinna być rozpatrywana pod względem celu wyznaczenia otuliny. Cel ten wynika z art. 5 ust.14 u.o.p. i jest nim zabezpieczenie konkretnej formy ochrony przyrody przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. Zdaniem organu planowana zabudowa z uwagi na swój charakter i warunku środowiskowe nie wpłynie na funkcjonowanie parku ani nie spowoduje zagrożeń, w szczególności nie zagrozi jego walorom przyrodniczym, krajobrazowym i kulturowym.
W odniesieniu do obszaru Natura 2000 ustawodawca w art. 33 ust.1 u.o.p. zakazał podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele obszaru Natura 2000, w tym w szczególności : 1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których wyznaczono obszar Natura 2000 lub 3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.
Za znaczące negatywnie oddziaływanie na obszar Natura 2000 zgodnie z jego definicją zawartą w art. 3 ust.1 pkt 17 ustawy z 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko( Dz.U z 2021 roku, poz. 247 ze zm. dalej ustawa OOŚ)., rozumie się oddziaływanie na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności mogące pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 lub wpłynąć negatywnie na gatunki dla których wyznaczony został obszar Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.
Z tego względu w ocenie organu należało rozstrzygnąć czy planowane przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.
Organ wskazał, że wnioskowana inwestycja polegać będzie na budowie trzech budynków mieszkalnych wraz z innymi urządzeniami budowlanymi. Organ zwracał uwagę, iż najbliższa zwarta zabudowa od terenu zainwestowania położona jest w odległości ok. 60 m w kierunku wschodnim na działce [...] oraz w kierunku południowym na działce nr [...]. Wskazywał, że planowana do zainwestowania działka wraz z terenami otaczającymi stanowi grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych oraz grunty orne. Przedmiotowa działka otoczona jest lasem, który okala ja od strony północnej, południowej oraz zachodniej.
Organ wskazywał, że obszar Natura 2000 Ostoja [...] obejmuje znaczną część jednego w większych kompleksów leśnych w środkowej Polsce – Puszczy [...], na granicy Małopolski i Mazowsza, w widłach pradolin [...],[...] i [...] na terenie równiny [...]. Większą część jej obszaru zajmują lasy, a resztę terenu pokrywają pola uprawne, łąki i pastwiska. Zgodnie ze standardowym formularzem danych dla danego obszaru zagrożeniami dal danego obszaru, mającymi negatywny wpływ jest rozproszona zabudowa.
Organ podnosił, iż zgodnie z inwentaryzacją przyrodniczą opracowaną przez J. T. z Mazowiecko – Świętokrzyskiego Towarzystwa Ornitologicznego w 2018 roku na części obszaru Natura 2000 Ostoja [...] ( z wyłączeniem gruntów należących do PGL Lasy Państwowe) ,, inwentaryzacja cennych siedlisk przyrodniczych kraju, gatunków występujących w ich obrębie oraz stworzenia Banku Danych o Zasobach Przyrodniczych ‘’ stwierdzono 44 pary krętogłowa. Występowanie tego gatunku na analizowanym obszarze potwierdzają dane będące w posiadaniu organu – dane z inwentaryzacji przyrodniczej z 2018 roku, zgodnie z którymi w odległości około 200 m w kierunku południowym znajduje się siedlisko krętogłowa. Z uwagi na uwarunkowania przyrodnicze na analizowanym obszarze, oprócz znaczącego negatywnego oddziaływania krętogłowa, nie można wykluczyć znaczącego negatywnego wpływu planowanej inwestycji na inne przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 Ostoja [...].
Organ wskazał, iż krętogłów to gatunek wędrowny, preferujący lasy liściaste, mieszane, ich skraje, duże polany, pastwiska oraz sady. Żywi się głównie mrówkami, które zbiera z liści, gałęzi lub z ziemi.
Warunki siedliskowe w rejonie planowanym do zainwestowania odpowiadają preferencjom krętogłowa. Działka objęta wnioskiem została wchłonięta przez otaczający las. Nie jest to jedynie potencjalne siedlisko tego gatunku, ale rewir wykorzystywany przez te osobniki m.in. do gniazdowania i żerowania. Obecność nielicznej zabudowy nie jest czynnikiem wykluczającym dany teren z zasobu siedlisk krętogłowa( chociaż może pogorszyć jego jakość). Niemniej jednak intensyfikacja zabudowy w danej lokalizacji tj. nasilenie presji urbanistycznej, może spowodować utratę przydatności tego siedliska dla analizowanego gatunku.
Odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy nie oznacza zdaniem organu zakazu budowy na danym terenie. Wskazuje jedynie, że zaistniały merytoryczne uzasadnione przesłanki do stwierdzenia, iż przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 Ostoja [...] i na obecnym etapie nie można z całą pewnością wykluczyć, że realizacja przedsięwzięcia nie będzie oddziaływała na obszar Natura 2000. Takie stwierdzenie uzasadniałoby nałożenie obowiązku przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Jednakże w przedmiotowej sprawie organ wypełniając dyspozycję art. 96 ustawy OOŚ, arbitralnie stwierdził, że decyzja o warunkach zabudowy nie naruszy ustaleń art. 33 u.o.p., czym zamknął możliwość przeprowadzenia ww. oceny.
Organ podniósł, iż zgodnie z zasadą przezorności z art. 6 ustawy OOŚ wszelkie wątpliwości winny być interpretowane na korzyść środowiska. W tym zakresie odwołał się do wyroków Trybunału Sprawiedliwości( wyroki z dnia 14 czerwca 2007 roku, C -127/02, z 13 grudnia 2007 roku C 239/04).
Skargę na postanowienie organu odwoławczego wniósł S. K..
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucał:
- naruszenie przepisów postępowania – art. 7 kpa – uzasadniony interes obywatela, art. 7a kpa – zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść obywatela, art.9 kpa – zasadę informowania poprzez brak jasnego i przekonywującego uzasadnienia decyzji odmownej, a poprzestanie jedynie na ogólnikowym uznaniu, iż każda aktywność człowieka i to w znacznym oddaleniu od siedliska chronionego gatunku, stanowi zagrożenie dla bytowania tego gatunku.
Zarzucał, iż postępowanie dowodowe w sprawie przeprowadzone zostało w sposób niepełny i nie pozwoliło na ujawnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie.
Z uwagi na powyższe skarżący wnosił uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Nadto skarżący wnosił o dopuszczenie dowodów:
- z opinii prywatnej na okoliczność przeciwskazań dla budowy trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z urządzeniami budowlanymi na działce nr [...];
- z dokumentacji z Lasów Państwowych o zakresie i obszarze wycinki lasów w miejscowości S.;
- z dokumentacji z Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na okoliczność ustalenia czy od 2017 roku w miejscowości S. powiększył się areał gruntów objętych wnioskami o dopłaty bezpośrednie;
- dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny ornitologii na okoliczność przeciwskazań do budowy trzech budynków jednorodzinnych wraz z urządzeniami budowalnymi;
- dowodu z przesłuchania wnioskodawcy na okoliczność braku przeciwskazań do budowy budynków mieszkalnych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnosił, iż organ dokonał własnej, a nieuprawnionej, bo nie opierającej się na wiadomościach specjalnych interpretacji posiadanych danych w postaci wyników inwentaryzacji z roku 2018. Data sporządzenia inwentaryzacji wskazuje, iż organ posiada nieaktualne dane i zostały uwzględnione żadne zmiany od tego czasu. Dokument ten wymaga aktualizacji by mógł stanowić miarodajne źródło dowodowe w sprawie.
Organ nie poczynił żadnych ustaleń w jaki sposób obecność człowieka w sąsiedztwie i to przejawiająca się w określony sposób( budownictwo jednorodzinne) wpływa na warunki życia krętogłowa. Już samo zestawienie lokalizacji dotychczas istniejących domów( tj. ok 150 m w kierunku południowym od działki nr [...]) z ostatnio zarejestrowanym siedliskiem krętogłowa ( 200 m w kierunku południowym od działki [...]) – wskazuje, iż wcześniej pobudowane domy znajdują znacznie bliżej siedliska nie odstraszają krętogłowa, nie czynią jego warunków bytowych gorszymi, a co więcej skoro ten gatunek zasiedlił teren w tak bliskim sąsiedztwie już istniejącego domu, to wskazywać może nawet na korzystny efekt sąsiedztwa.
Zdaniem skarżącego tylko specjalistyczna opinia( np. ornitologa) może w tym zakresie być decydująca.
Podnosił, iż organ nie odniósł się do zarzutów skarżącego, iż istotnym zagrożeniem jest stosowanie nawozów sztucznych w rolnictwie, nie zaś sama obecność człowieka. Stanowisko to znajduje uzasadnienie w literaturze odnośnie mającej za przedmiot charakterystykę kretogłowa.
Nadto skarżący podnosił, że w sąsiedztwie zamierzonej inwestycji trwa wzmożona wycinka drzew z Lasów Państwowych – co do których zamierzeń gospodarczych nie są stawiane analogiczne zakazy jak dla skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 roku, nr 718 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.) rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 60 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.) decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu projektu decyzji z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska – w odniesieniu do innych niż parki narodowe i ich otuliny obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody.
W art. 61 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. u.p.z.p. zostały określone warunki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest wydanie pozytywnej decyzji w sprawie warunków zabudowy. Jednym z warunków (art. 61 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy) jest, by decyzja była zgodna z przepisami odrębnymi.
Do przepisów odrębnych należy ustawa o ochronie przyrody i wydane na jej podstawie akty prawne.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 ust. 2b u.o.p. obszar Natura 2000 to obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty; zaś obszar mający znaczenie dla Wspólnoty to projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk, zatwierdzony przez Komisję Europejską w drodze decyzji, który w regionie biogeograficznym, do którego należy, w znaczący sposób przyczynia się do zachowania lub odtworzenia stanu właściwej ochrony siedliska przyrodniczego lub gatunku będącego przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także może znacząco przyczynić się do spójności sieci obszarów Natura 2000 i zachowania różnorodności biologicznej w obrębie danego regionu biogeograficznego; w przypadku gatunków zwierząt występujących na dużych obszarach obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty jest obszar w obrębie naturalnego zasięgu takich gatunków, charakteryzujący się fizycznymi lub biologicznymi czynnikami istotnymi dla ich życia lub rozmnażania (ust. 2c ww. przepisu).
Ochrona obszarów Natura 2000 polega w szczególności na ograniczeniu możliwości ingerencji, które mogłyby prowadzić do negatywnych skutków dla dóbr przyrodniczych objętych taką ochroną.
W tym miejscu podkreślić należy, że art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nakłada obowiązek dbałości o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym nie tylko na organy administracji publicznej, lecz również na osoby prawne i inne jednostki organizacyjne oraz także na osoby fizyczne.
Przedmiotowy obszar specjalnej ochrony Natura 2000 objęty jest ochroną właściwą dla tego obszaru na zasadach określonych w art. 33 ust. 1 i 2 u.o.p. i stanowi samodzielną podstawę ochrony obszarów Natura 2000. Z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wynika, iż zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności: 1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub 2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub 3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.
Zaznaczyć należy jednak, że nie można z powyższego przepisu wywodzić, iż ustawa o ochronie przyrody zawiera bezwzględny zakaz zabudowy w obszarze Natura 2000. Przepis ten jedynie zabrania lokalizacji inwestycji mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych, a także w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których obszar został wyznaczony.
W myśl ust. 3 powołanego art. 33 przedsięwzięcia, które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony, mogące znacząco oddziaływać na te obszary, wymagają przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Sporne jest natomiast to, czy inwestycja ta może znacząco oddziaływać na przedmioty ochrony obszarów Natura 2000 Ostoja [...]. W przypadku tego obszaru należy rozważyć możliwość oddziaływania przedmiotowej inwestycji na gatunki ptaków, dla których ochrony wyznaczono ten obszar.
Wójt Gminy S. uznał, iż planowane przedsięwzięcie nie należy do przedsięwzięć potencjalnie znacząco oddziałujących na obszar Natura 2000.
Z takim stanowiskiem nie zgodziły się organy ochrony, jak również Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Organ odwoławczy w swoim postanowieniu wskazał, niebudzącą wątpliwości i szczegółową charakterystykę obszaru Natura 2000 Ostoja [...] z uwzględnieniem obszaru występowania chronionego gatunku – krętogłów. Organ szeroko uzasadniając swoje stanowisko opisał zwyczaje i tryb życia tego gatunku ptaka oraz opisał jaki negatywny wpływ może mieć na ten gatunek przedmiotowa inwestycja strony.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż organy zasadnie uznały, w ramach postępowania uzgodnieniowego, iż planowana inwestycja może w negatywny sposób wpłynąć na stan opisywanego gatunku ptaka, który objęty jest działaniami ochronnymi, wyznaczonymi w celu zachowania siedlisk gatunków stanowiących przedmioty ochrony obszaru Natura 2000.
W odniesieniu do zarzutów skargi podkreślić należy, że organ nie ustalił, iż planowana inwestycja "będzie znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko".
Analiza zaskarżonego postanowienia dowodzi, że wskazano tam tylko na potencjalne ryzyko wystąpienia znacząco negatywnego oddziaływania.
W odniesieniu do zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów postepowania, które zdaniem strony miały istotny wpływ na wynik sprawy, podkreślić należy, że zakres kompetencji organu w ramach postępowania uzgodnieniowego ogranicza się do zbadania projektu decyzji w granicach przede wszystkim normy art. 33 ustawy o ochronie przyrody oraz tych materiałów, którymi dysponuje z racji posiadania wiedzy specjalistycznej. Jak się wskazuje w orzecznictwie organ uzgadniający projekt decyzji o warunkach zabudowy pod względem wymagań ochrony przyrody dokonuje we własnym zakresie oceny oddziaływania inwestycji na środowisko (vide wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1941/11). Tak też się stało w rozpoznawanej sprawie. W ramach posiadanej kompetencji organ ochrony przyrody stwierdził, że te informacje, które zgromadził w postępowaniu uzgodnieniowym nakazują powołanie się na zasadę przezorności, która determinuje ocenę możliwych oddziaływań wszelakich przedsięwzięć. W konsekwencji odmowę uzgodnienia warunków zabudowy uzasadnił zastosowaniem zasady przezorności.
Zasada ta została ukonstytuowana w art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2004 r. Prawo ochrony środowiska (tj.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 z późn. zm.).
Z ww. art. 6 wynika, że: 1) Kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu, 2) Kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze.
Z zasady tej wynika, ciążący na wszystkich podmiotach, obowiązek dołożenia należytej staranności w ocenie skutków, jakie dla środowiska może przynieść nowa inwestycja, czy działalność (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r., II OSK 601/15, publ. CBOSA).
Orzecznictwo w tym zakresie jest ugruntowane (por. np. wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2002/15, publ. Lex nr 2330223; wyrok NSA z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2750/17, publ. CBOSA). Sięgnięcie po środki ochrony środowiska, w tym reglamentacyjne, polegające na zakazie podejmowania pewnych działań, nie musi być następstwem wykazania szkodliwości tych działań, czyli jej udowodnienia w sposób wolny od wątpliwości, lecz może opierać się na uprawdopodobnieniu i wynikającej z niego hipotezie co do potencjalnego wpływu tych działań na środowisko (por. wyrok NSA z 15 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2297/17, publ. CBOSA). Istotą zasady przezorności jest przyjęcie, iż w sytuacji, kiedy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, może być ono znaczące. Takie właśnie stanowisko merytoryczne zajęły organy orzekające w tej sprawie, dlatego też nie był również zasadny zarzut naruszenia art. 33 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Zakres zasady przezorności należy rozpatrywać z punktu widzenia podmiotu, który podejmuje się określonego działania oraz organu administracji. W przypadku, kiedy pewne jest, na podstawie aktualnej wiedzy i naukowych dowodów, iż przy wykorzystaniu najlepszych i najnowocześniejszych rozwiązań oraz dostępnej wiedzy naukowej, nie uniknie się potencjalnych zagrożeń wobec środowiska, wynikających z planowanej działalności, podmiot, który taką działalność chce rozpocząć powinien we własnym zakresie podjąć decyzję o tym, aby z tego działania zrezygnować. Zasada przezorności jest powiązana z zasadą prewencji.
Prewencja wymaga szacowania ryzyka negatywnych oddziaływań opartego na istniejącej wiedzy i doświadczeniu, stosowania optymalnych rozwiązań niezależnie od stopnia zagrożenia środowiska, wiąże się z zakazem pogarszania stanu środowiska. Zasada przezorności nie oznacza jednak w każdym przypadku bezwzględnego nakazu wyeliminowania działalności, która może wywołać negatywny wpływ na zasoby przyrody. Działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszaru znajdującego się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody powinny być każdorazowo ocenione zgodnie z treścią wszystkich zasad ogólnych prawa ochrony środowiska, a w szczególności z zasadą zrównoważonego rozwoju (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1785/15).
W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, o których mowa w pkt 1-9. Wynika z tego, że ochrona przyrody co prawda musi się odbywać w warunkach zrównoważonego rozwoju, lecz nie wyklucza jakichkolwiek zmian. Zmiany te nie mogą jednak niszczyć cech charakterystycznych dla danego krajobrazu i muszą odbywać się w ramach obowiązujących przepisów prawa. Podstawowym celem zrównoważonego rozwoju jest opracowanie i urzeczywistnienie takiego modelu gospodarki, w którym zaspokajanie aktualnych potrzeb społeczeństwa nie umniejszy możliwości użytkowania zasobów środowiska przyrodniczego przyszłym pokoleniom. Ochrona przyrody realizowana jest m.in. przez obejmowanie zasobów, tworów i składników przyrody, formami ochrony przyrody, a następnie opracowywanie i realizację planów ochrony dla obszarów podlegających ochronie prawnej oraz programów ochrony gatunków, siedlisk i szlaków migracji gatunków chronionych.
Należy zauważyć, iż zarzut w zakresie błędnej oceny stanu sprawy ponieważ organ nie korzystał z wiedzy specjalistycznej i oparł się tylko na dokumentacji i to nieaktualnej jest niezasadny. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska oraz Regionalni Dyrektorzy Ochrony Środowiska to organy specjalistyczne do których zadań należy między innymi przeprowadzanie ocen odziaływania przedsięwzięć na środowisko, w tym między innymi obszarami Natura 2000. Organ, który posiada bazy danych, opracowania odnośnie różnych obszarów podlegających ochronie. Zadania te realizuje przez istniejące zespoły ludzkie – specjalistów w danym zakresie( art. 131 OOŚ). Tak więc zarzut jakoby sprawą zajął się organ, któremu brak kompetencji w tym zakresie nie wytrzymuje krytyki.
Fakt, iż w odległości około 150 m od działki, która ma być przedmiotem zainwestowania powstały obiekty budowalne nie może być argumentem, iż wniosek skarżącego winien być uwzględniony. Nie są znane zasady jak doszło do takiej lokalizacji obiektu i czy nie doszło do naruszenia norm ochrony środowiska.
Z tych wszystkich podanych względów zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku, bowiem wbrew przekonaniu skarżącego organ dokonał prawidłowego wyważenia jego słusznego interesu i interesu społecznego. Jednakże nie zdecydował kategorycznie, że zamierzona przez skarżącą inwestycja "będzie znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko". Wskazał na potrzebę przeprowadzenia postępowania w zakresie środowiskowego oddziaływania na środowisko celem analizy i skutków, które mogą wynikać w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji na terenie objętym ochroną Natura 2000 Ostoja [...]. Nadto należy zwrócić uwagę, iż przedmiotowa inwestycją o dużym zasięgu – budowa trzech domów mieszkalnych wraz obiektami budowalnymi. Z tego też względu zastosowanie zasady przezorności jak najbardziej znajdowało swoje usprawiedliwione podstawy.
Odnosząc się do zgłoszonych w skardze wniosków dowodowych to należy zauważyć, iż zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tak więc wnioski w postaci opinii biegłego, czy też wysłuchania wnioskodawcy jest niedopuszczalny w świetle wyżej powołanego uregulowania. Zawnioskowane dowody z dokumentów w ocenie sądu nie miały by istotnego wpływu na wynik sprawy i nie było żadnych przeszkód aby mogły być zgłoszone w toku postepowania administracyjnego.
W związku z powyższym Sąd biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło