VIII SA/Wa 192/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2011 r. znak [...] w przedmiocie skierowanie na badania lekarskie postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z [...] lutego 2012 r. M. K. (skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jako dochód skarżący wskazał otrzymywane z zabezpieczenia społecznego świadczenie rentowe w kwocie [...] zł. Wskazał, iż posiada orzeczoną niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym na stałe od 2006 r. z przyczyn kardiologicznych i częstego zapalenia [...]. Ponosi wydatki związane z przejazdem do lekarzy i na leki. Ponadto wspomaga finansowo córkę (w kwocie około [...] zł miesięcznie). W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku oświadczył, iż posiada udział wynoszący [...] w domu o powierzchni [...] m2 oraz oszczędności w kwocie [...] zł. Postanowieniem z 19 marca 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] marca 2012 r. skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie wskazująca swoją trudną sytuację finansową. Wskazał, iż uzyskiwany przez niego z tytułu renty dochód w kwocie [...] zł brutto nie wystarcza na utrzymanie, netto jest to bowiem kwota [...] zł. Z kwoty tej pokrywa: koszty zakupu leków – [...] zł, pomoc córce – [...] zł, koszty na dojazdy do lekarzy. Ponosi także wydatki związane z utrzymaniem domu, miesięcznie koszty te wynoszą łącznie [...] zł (ostatni rachunek za gaz wyniósł [...] zł z czego płacił [...]%, opłata za kanalizację wyniosła [...]% z [...] zł). Na życie pozostaje mu [...] zł tj. około [...] zł na tydzień. W dalszej części wniesionego środka zaskarżenia skarżący wskazał na swoją niepewną sytuację materialną związaną z przyznaniem prawa do renty inwalidzkiej na okres do maja 2013 r. Podniósł także, iż odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie pozbawia go prawa do sądu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z 19 marca 2012 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. Dokonana na podstawie złożonego wniosku ocena możliwości poniesienia przez skarżącego związanych ze sprawą kosztów sądowych nie wykazuje, że skarżący nie może ponieść pełnych kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem, mimo że w złożonym wniosku na powyższe wskazywał. Zdaniem Sądu uzyskiwany przez skarżącego z zabezpieczenia społecznego stały dochód z tytułu renty w wysokości [...] zł. miesięcznie, nie uzasadnia konieczności obciążania budżetu państwa kosztami niniejszego postępowania. Nie jest bowiem skarżący osobą pozbawioną źródła utrzymania, nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Przedstawiając we wniesionym sprzeciwie wartości dochodu oraz ponoszonych wydatków skarżący stara się udowodnić, iż jego sytuacja materialna i finansowa jest trudna, jednakże wskazywane przez niego kwoty wydatków poza kosztem zakupu leków ([...] zł) i należnością za gaz ([...] zł) nie zostały udowodnione. W ocenie Sądu skarżący niewątpliwie jest osobą chorą i ponosi związane z tym faktem wydatki na zakup lekarstw, ponosi także normalne, bieżące wydatki związane z utrzymaniem. Jednakże w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy analizie Sądu podlega sytuacja finansowa strony, a więc dochód wnioskodawcy oraz posiadany majątek i oszczędności. Analizując sprawę pod tym kątem zdaniem Sądu uznać należy, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby pozytywne rozpoznanie jego wniosku. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.