VIII SA/Wa 197/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. 1.1. Postanowieniem z [...] grudnia 2010 r., po rozpatrzeniu zażalenia J. K. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IS") utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] października 2010 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji wymiarowej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor UKS") z [...] marca 2010 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał między innymi art. 165a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: "Op"). 1.2. Uzasadniając postanowienie Dyrektor IS wyjaśnił, że pełnomocnik skarżącego (adwokat) wystąpił między innymi z wnioskiem o stwierdzenie niedopuszczalności odwołania od decyzji wymiarowej Dyrektora UKS. Wniosek ten został zawarty w piśmie z [...] kwietnia 2010 r., a jego autor powołał się na przepisy art. 211, art. 212, art. 228 § 1 w związku z art. 145 § 2 Op. Wywiódł na ich podstawie, że jest pełnomocnikiem skarżącego. Wynika to z treści pełnomocnictwa zawartego w piśmie z [...] października 2009 r., które to pismo (pełnomocnictwo) znajduje się w aktach wymiarowych. Decyzja Dyrektora UKS została doręczona skarżącemu osobiście, czyli z naruszeniem art. 145 § 2 Op. Zdaniem autora wniosku, nie weszła więc do obrotu prawnego. Odwołanie od tej decyzji wniesione osobiście przez skarżącego należy zatem uznać za niedopuszczalne. Pominięcie pełnomocnika jest bowiem równoznaczne z pominięciem strony. Po rozpoznaniu wniosku, Dyrektor IS uznał, że decyzja Dyrektora UKS doręczona skarżącemu osobiście weszła do obrotu prawnego. Odwołanie wniesione w przewidzianym dla tej czynności terminie, powinno zatem zostać rozpoznane. Postanowieniem z [...] października 2010 r. Dyrektor IS odmówił zatem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Powołał się przy tym na art. 165a § 1 i art. 228 § 1 Op. Skoro bowiem odwołanie wniesione przez skarżącego osobiście podlega rozpoznaniu przez organ odwoławczy, to nie może być wszczęte postępowanie o stwierdzenie niedopuszczalności tegoż odwołania. W zażaleniu pełnomocnik skarżącego postawił zarzuty naruszenia art. 165a § 1 w związku z art. 249 § 1 Op. Wystąpił zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Powtórzył, że decyzja Dyrektora UKS powinna zostać doręczona pełnomocnikowi skarżącego. Skoro została doręczona skarżącemu osobiście, to należy stwierdzić jej nieważność, gdyż nie weszła ona do obrotu prawnego. Odwołanie powinno zaś zostać uznane za niedopuszczalne. Utrzymując w mocy swoje postanowienie Dyrektor IS powtórzył, że odwołanie wniesione osobiście przez skarżącego podlega rozpoznaniu. Nie został zatem naruszony art. 165a § 1 Op. Autor zażalenia błędnie zarzuca zaś naruszenie art. 249 § 1 Op, gdyż przepis ten nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie. 2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] stycznia 2011 r. wniósł zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora IS. Występując o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, autor skargi postawił zarzuty rażącego naruszenia art. 120, art. 145, art. 212, art. 228 § 1, art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 165 § 1 i § 3 oraz art. 165a § 1 w związku z art. 249 § 1 Op. Alternatywnie wystąpił o stwierdzenie nieważności postanowienia z [...] marca 2009 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). 2.2. W uzasadnieniu skargi jej autor wywiódł, że decyzja Dyrektora UKS nie została doręczona pełnomocnikowi skarżącego. Jest zatem decyzją ostateczną. Należy zatem stwierdzić jej nieważność, gdyż nie weszła ona do obrotu prawnego. Pełnomocnictwo zostało ujawnione w sprawie. Decyzja powinna zatem zostać doręczona pełnomocnikowi, a nie skarżącemu. Stąd brak było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. 2.3. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Za chybione uznał zarzuty skargi. Powołał się nadto na swoją decyzję reformatoryjną z [...] grudnia 2010 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania wniesionego osobiście przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 u.p.p.s.a. Dodać należy, że zgodnie z art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2. Ramy prawne rozpoznawanej sprawy przedstawiają się następująco. Zgodnie z treścią art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści art. art. 145 Op wynika, że pisma doręcza się stronie (§ 1). Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (§ 2). W świetle art. 211 Op, decyzję doręcza się stronie na piśmie. Zgodnie z art. 220 Op, stronie służy odwołanie od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji tylko do jednej instancji (§ 1). Właściwy do rozpatrzenia odwolania jest organ wyższego stopnia (§ 2). Na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Op organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. 4.1. Zdaniem Sądu, Dyrektor IS prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji Dyrektora UKS, wniesionego osobiście przez skarżącego w przewidzianym dla tej czynności terminie. Odwołanie to podlegało bowiem rozpatrzeniu przez Dyrektora IS, co też nastąpiło. Efektem było wydanie przez organ odwoławczy decyzji reformatoryjnej. Decyzja, która została doręczona osobiście stronie, zgodnie z art. 145 § 1 Op, weszła zatem do obrotu prawnego. Wywołuje tym samym skutki prawne. Od decyzji organu pierwszego stopnia strona może wnieść osobiście odwołanie. Jeżeli zostało ono wniesione w przewidzianym dla tej czynności terminie i nie zawiera braków, odwołanie podlega co do zasady rozpoznaniu przez organ wyższego stopnia. Skoro Dyrektor IS uznał, że będzie rozpoznawał odwołanie co do istoty, to jego obowiązkiem było odmówienie skarżącemu stwierdzenia niedopuszczalności jego odwołania, na podstawie art. 165a § 1 Op. Nie mogło bowiem zostać wszczęte postępowanie w sprawie z wniosku jego pełnomocnika, który zdaniem Sądu nie był osobą umocowaną do działania w imieniu skarżącego od [...] października 2009 r., poza jedną z czynności procesowych dokonanych w Areszcie Śledczym w G. (przesłuchanie świadka). Nie wystąpiła zatem przesłanka przewidziana w art. 145 § 2 Op, uzasadniająca doręczenie decyzji rzekomemu pełnomocnikowi skarżącego. Dodać warto, że skarżący wniósł osobiście odwołanie w przewidzianym dla tej czynności terminie. Bezzasadne zatem jest żądanie autora skargi dotyczące stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz związana z nim argumentacja, iż decyzja organu I instancji nie weszła do obrotu prawnego. 4.2. W aktach sprawy brak jest dokumentu pełnomocnictwa, o którym mowa w przepisach art. 137 § 2 i § 3 Op, z którego treści wynikałoby, że skarżący ustanowił kogokolwiek swym pełnomocnikiem w postępowaniu wymiarowym. Dokument pełnomocnictwa z [...] października 2009 r., na który powołuje się autor skargi, dotyczy tylko i wyłącznie jednej z czynności procesowych przeprowadzonych w ramach pomocy prawnej przez Dyrektora UKS w G., tj. przesłuchania w Areszcie Śledczym w G. D. K.i w charakterze świadka, z udziałem między innymi skarżącego i jego pełnomocnika adwokata M. S. (zob. k. [...] akt wymiarowych). Wynika to zdaniem Sądu z treści dokumentu pełnomocnictwa w zestawieniu z treścią protokołu przesłuchania świadka (zob. k. [...] – [...] akt wymiarowych). Skarżący udzielił pełnomocnictwa adwokatowi "w sprawie z udziałem J. K. sygn. akt UKS w W. [...]". Adwokat uczestniczył zatem w przesłuchaniu świadka i podpisał protokół z tej czynności. Organ I instancji powziął uzasadnione wątpliwości co do zakresu tegoż pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego adwokatowi. Pismem z [...] października 2009 r. Dyrektor UKS w W. wezwał skarżącego do "uściślenia zakresu udzielonego w dniu [...].10.2009 r. pełnomocnictwa tzn., czy udzielone zostało wyłącznie do czynności przesłuchania świadka w sprawie [...]". Wezwanie to (zob. k. [...] akt wymiarowych) zostało prawidłowo doręczone skarżącemu [...] października 2009 r. (zob. k. [...] akt wymiarowych). Skarżący nie odpowiedział jednak na to wezwanie. Uznać zatem należy, że brak było podstaw do doręczania pism (decyzji) pełnomocnikowi, zgodnie z art. 145 § 2 Op. Tut. Sąd podziela pogląd ugruntowany już w orzecznictwie sądów administracyjnych, że posłużenie się przez organ podatkowy pełnomocnictwem złożonym na potrzeby innego postępowania, choćby swym zakresem obejmowało ono przedmiot postępowania, do którego akt nie zostało załączone, a następnie procedowanie z udziałem "rzekomego pełnomocnika", naraża organ na zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2008 r., II FSK 128/08; Lex nr 360005). Udzielenie pełnomocnictwa nie powinno zatem budzić żadnych wątpliwości zarówno co do jego zakresu, jak i osoby pełnomocnika. 5. Odnosząc się do zarzutów i argumentacji skargi, stwierdzić należy, że są one wewnętrznie sprzeczne. W aktach sprawy brak jest nadto bliżej nieokreślonego postanowienia z [...] marca 2009 r., którego stwierdzenia nieważności domaga się alternatywnie pełnomocnik skarżącego. Skoro autor skargi stwierdza, że decyzja Dyrektora UKS nie weszła do obrotu prawnego, to niezrozumiałe jest jego kolejne stwierdzenie, iż stała się ona decyzją ostateczną, której nieważność należy stwierdzić. Wbrew argumentacji skargi, doręczenie stronie (podatnikowi) decyzji oznacza, że weszła ona do obrotu prawnego. Tym samym pożądanego efektu nie mógł wywołać w realiach niniejszej sprawy wniosek o stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. Zdaniem Sądu, zarzuty skargi należy uznać w całości za chybione. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku