VIII SA/Wa 2/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Wnioskiem z dnia 19 lutego 2013 r. (data wpływu do Sądu) R. L. (dalej: "skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W jego uzasadnieniu podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, z tytułu zatrudnienia osiąga dochód w wysokości [...] zł i ma "obciążenie alimentacyjne" w kwocie [...] zł. Ponadto wskazał na nieznajomość przepisów prawa. Postanowieniem referendarza sądowego z 6 marca 2013 roku odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 5 kwietnia 2013 roku, skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, zarzucając wadliwą ocenę informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżący podniósł, iż miesięczny dochód skarżącego zamyka się kwotą około [...] netto. Ponosi koszty alimentacyjne w wysokości [...] zł oraz koszty związane z miesięcznym utrzymaniem w wysokości [...] zł. Tym samym nie posiada środków na ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do możliwości płatniczych skarżącego, Sąd pismem z dnia 8 kwietnia 2013 r., działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał go do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących jego stanu majątkowego. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone w dniu 29 kwietnia 2013 r. Skarżący nie nadesłał stosownych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 i § 3 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, prawo to może obejmować między innymi ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącego dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy, sytuację majątkową i rodzinną skarżącej, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ocena taka jest konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący na podstawie art. 255 p.p.s.a. została wezwany do przedstawienia informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów (m.in. zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia, wyciągów z rachunków bankowych, wyroku Sądu zasądzającego alimenty). Wezwania tego skarżący nie wykonał. Podkreślić należy, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). Powtórzyć należy, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która poddana ocenie Sądu może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Skarżący nie może jednak - tak jak to uczynił w niniejszej sprawie - uchylać się od składania dokładnych oświadczeń i nadesłania materiałów przedstawiających sytuację majątkową, w jakiej się znajduje. Nie przedstawiając pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej i rodzinnej, skarżący utrudnił dokonanie jej pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podnoszone przez skarżącego w sprzeciwie argumenty nie znajdują żadnego odzwierciedlenia w zgromadzanym materiale. Oprócz gołosłownych twierdzeń skarżącego o dochodzie netto w wysokości 2700 zł, obciążeniach alimentacyjnych w wysokości 1200 zł i wydatkach miesięcznych w wysokości 1500 zł, okoliczności te nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Gołosłowne twierdzenia strony nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie jej sytuacji majątkowej (zob. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 10 października 2007 r., sygn. akt II OZ 1063/07, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 stwierdził: "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". W tym stanie rzeczy uznać zatem należy, iż skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.