VIII SA/Wa 200/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę Syg. akt VIII SA/Wa 200/22 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 14 stycznia 2020 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej organ odwoławczy, SKO) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postepowania administracyjnego( DZ.U z 2021 roku, poz. 735 ze zm. dalej jako kpa) po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania W. T. od decyzji Wójta gminy S. z dnia 6 grudnia 2021 roku, znak: [...] umarzające w całości postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek W. T. o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie S., powiat l., województwo [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiącej własność skarżącego z gruntami nieruchomości sąsiednich tj. z działkami nr [...], [...] stanowiącymi współwłasność małżonków J. i M. S. – orzekło – utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i ocena prawna. Decyzja z dnia 6 grudnia 2021 roku wydaną przez Wójta Gminy S. umorzono postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek W. T. w przedmiocie jego nieruchomości, oznaczonej jako działka [...] z sąsiednimi działkami o nr [...], [...] stanowiącymi współwłasność małżonków S. W toku postępowania ustalono, iż granice między przedmiotowymi działkami były ustalone przez Sąd Rejonowy w L., postanowieniem z dnia 19 września 2005 roku, syg. akt [...]. Z przywołanego postanowienia wynika, że granica pomiędzy przedmiotowymi działkami została ustalona wyżej powołanym postanowieniem sądu. Z tych też względów w ocenie organu należało uznać za niedopuszczalne prowadzenie postępowania w tym przedmiocie i umorzył postępowanie biorąc za podstawę art. 105 § 1 kpa. Odwołanie od wyżej powołanej decyzji złożył W. T. podnosząc, iż przeprowadzone rozgraniczenie przez Sąd Rejonowy w L. było nieprawidłowe, a jego apelacja została odrzucona. Sąd Rejonowy stwierdził zasiedzenie części nieruchomości pomimo, iż nie zachodziła przesłanka samoistnego posiadania. Zdaniem organu odwoławczego należy zauważyć, iż postępowanie rozgraniczeniowe regulują przepisy rozdziału 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne( DZ.U z 2021 roku, poz. 1990 ze zm. dalej pgk) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 roku w sprawie rozgraniczenia nieruchomości( DZ.U z 1999 roku, nr 45, poz. 453 dalej rozporządzenie). Zgodnie z art. 29 pgk celem rozgraniczenia nieruchomości jest ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Ustalenie granic nieruchomości w trybie postepowania rozgraniczeniowego następuje wówczas, gdy granice nieruchomości nie zostały wcześniej ustalone, ale stały się sporne lub brak jest dokumentów pozwalających na określenie pierwotnego położenia przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych znaków granicznych. W konsekwencji ustalając w postepowaniu rozgraniczeniowym granice nieruchomości, tym samym określa się do jakiego miejsca w terenie sięga prawo własności przysługujące właścicielom gruntów sąsiednich. Ustawodawca określając w art. 30 ust.4 pgk, iż postępowanie rozgraniczeniowe wymaga wydania postanowienia o jego wszczęciu, nałożył obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Obejmuje ono m.in. badanie czy zachodzą do tego podstawy, a w szczególności czy osobie składającej wniosek przysługuje przymiot strony oraz czy postępowanie może się toczyć z uwagi na brak wcześniejszego ustalenia granic nieruchomości ostateczną decyzją organu administracji publicznej lub prawomocnym postanowieniem sądu. Organ pierwszej instancji wszczął postepowanie w sprawie postanowieniem z dnia 9 listopada 2021 roku. w dniu 2 grudnia 2021 roku J. S. doręczył organowi postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia 19 września 2005 roku, syg. akt [...] o rozgraniczeniu przedmiotowych nieruchomości. W punkcie IV tego postanowienia podano, że na skutek apelacji W. T. od postanowienia z 19 września 2005 roku Sąd Okręgowy w R. – [...] Wydział Cywilny Odwoławczy postanowił dnia 10 stycznia 2006 roku, syg. akt [...]oddalić apelację. Postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia 5 kwietnia 2006 roku , syg. akt [...] oddalił wniosek o zawieszenie postepowania egzekucyjnego w sprawie [...] Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. Wyrok sądu Rejonowego w L. z dnia 31 maja 2006 roku syg. akt [...] w sprawie usunięcia W. T. z nieruchomości położonej w S., oznaczonego numerami działek [...] i [...] stanowiącej własność J. i M. małżonków S. i wydania w posiadanie powodów. Zdaniem organu odwoławczego z dokumentów tych wynika, że Sąd Rejonowy w L. ustalił postanowieniem z dnia 19 września 2005 roku przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi nr ew. [...] i [...] stanowiącymi własność małżonków S. oraz działką nr ew. [...] stanowiąca własność W. T. W ocenie organu należy uznać, iż granica pomiędzy spornymi działkami została ustalona. Prawomocne postanowienie Sądu ma ten skutek, ze wiąże nie tylko strony i sąd oraz inne sądy i organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby, co wynika z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku kodeks postepowania cywilnego( Dz.U z 2021 roku, poz. 1805, dalej kpc). Niemożliwe jest zatem ustalenie w administracyjnym postępowaniu innego przebiegu granicy niż uczynił to sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa gdy postepowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postepowania odpowiednio w całości lub w części. Z tych też racji wobec ustalonej już granicy postepowanie administracyjne w tym zakresie podlegało umorzeniu, o czym orzekł organ pierwszej instancji. Skargę na rozstrzygniecie organu odwoławczego wniósł W. T. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów postepowania, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez nienależyte rozpatrzenie zarzutów postawionych w odwołaniu, bez odniesienia się do postawionych zarzutów, co doprowadziło do pozornego i dowolnego, a nie wszechstronnego rozpoznania odwołania oraz wskutek zaniechania dokładnego rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a tym samym dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z uwagi na powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi W. T. przedstawił sekwencję zdarzeń związanych z posiadaniem spornych nieruchomości, ich powierzchni, przebiegu granic , w tym przez poprzedników prawnych. Wskazywał na błędy popełnione w trakcie trwania postępowania rozgraniczeniowego przed Sądem Rejonowym w L. Argumentował, iż został dotknięty skrajną niesprawiedliwością i fałszerstwem. Podnosił, iż organy administracji publicznej na każdym etapie postepowania są związane ogólnymi zasadami postepowania administracyjnego, w tym w szczególności zasadą praworządności – art. 7 kpa, zasadą zaufania – art. 8 kpa, zasadą prawdy obiektywnej i zasadą swobodnej oceny dowodów- art. 77, art. 80 kpa. Argumentował, że zasada legalizmu jest zasadą konstytucyjną, która ma swoje powtórzenie w art. 7 kpa. W ocenie skarżącego organy administracji w niniejszej sprawie pominęły dowody i fakty wskazane przez niego, wydając decyzje z naruszeniem wyżej powołanych przepisów. Wywiera to negatywny dla skarżącego skutek w postaci braku możliwości ustalenia prawidłowego rozgraniczenia przebiegu granic między spornymi nieruchomościami. Przedstawiane przez niego dowody wskazują, że dotychczasowe czynności geodezyjne zostały dokonane na podstawie sfałszowanych map i zapisów na nich. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325,dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest przesądzenie czy organy rozstrzygające w sprawie rozgraniczenia miały podstawy do zastosowania art. 105 § 1 kpa i umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości skarżącego z nieruchomością małżonków S.. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów procesowych w zakresie ustaleń dotyczących stanu faktycznego w sprawie. Dopiero niewadliwe ustalenia faktyczne mogą stanowić podstawę zastosowania normy prawa materialnego. Co prawda znalazły się skardze zarzuty odnośnie braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, braku podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego – art. 7, art.8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 kpa. Stawiając zarzut nie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego skarżący nie wskazują jakie dowody nie zostały przeprowadzone, które byłyby niezbędne dla wyjaśnienia niniejszej sprawy i miałyby istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia. W ocenie sądu ocena materiału dowodowego zaprezentowana przez organ nie nosi znamion dowolności, a brak zgody skarżących z oceną materiału nie może być utożsamiana z naruszeniem reguł oceny i narusza art. 80 kpa. Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Umorzenie postępowania administracyjnego powinno być traktowane jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, uniemożliwiająca wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, postępowanie jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku. Z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu kpa mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy z uwagi na brak przedmiotu postępowania (por. wyroki WSA: w Warszawie z 22 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 689/07, w Gorzowie Wielkopolskim z 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 237/21, w Poznaniu 20 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Po 952/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, , dalej: CBOSA). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż w sprawie nie jest sporne, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia 19 września 2005 roku w sprawie [...] ustalono granicę pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami należącymi do skarżącego oraz małżonków S. Od tej daty nie zaszły żadne zmiany na gruncie, które rzutowałyby na potrzebę ponownego ustalenia przebiegu granicy między stronami. Prawomocne orzeczenie sądu ma ten skutek, że wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i organy administracji publicznej( art. 365 § 1 kpc). Organ właściwy do prowadzenia postepowania rozgraniczeniowego jest zatem związany prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, który ustalił już przebieg granicy. Istnieją cztery możliwości rozstrzygnięcia sprawy w postepowaniu rozgraniczeniowym : zawarcie ugody, wydanie decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, wydanie decyzji o umorzeniu postępowania i przekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi( art. 31 ust.4, art. 33 ust.1 i art. 34 ust.2 pgk), umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 kpa. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy i przedmiotowy. W niniejszym postepowaniu mamy do czynienia z bezprzedmiotowością przedmiotową gdy nie ma sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 kpa. Jednym z przykładów tego rodzaju bezprzedmiotowości jest tzw. powaga rzeczy osądzonej. W sprawie o rozgraniczenie nieruchomości w której orzekał już prawomocnie sąd powszechny, zachodzi bezprzedmiotowość postępowania przed organami administracji publicznej, gdyż przedmiot postepowania został już rozstrzygnięty wcześniejszym orzeczeniem sądu powszechnego. Żądanie strony dotyczy sprawy, która nie podlega już rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej. Odnosząc się do zarzutów błędnych ustaleń przebiegu granicy w postępowaniu przed sądem powszechnym, to nie mogły one odnieść zamierzonego skutku ponieważ prawomocne rozstrzygnięcie sądu powszechne jest wiążące również dla sądu administracyjnego i nie może podlegać ocenie ani przez organy administracji publicznej, ani sąd. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.