VIII SA/Wa 209/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A.L. i D.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. VIII SA/Wa 209/10 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., działając na postawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., ), dalej zwaną kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., dalej SKO lub organ odwoławczy w wyniku rozpoznania odwołania D. L. od decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. wydanej z upoważnienia Wójta Gminy R. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., w przedmiocie przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dzieci: K., J., K., T., R., S., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznanego na J., K., T., R., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła – przyznany na K., R., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej – przyznany na K., T., R., S. oraz odmowy świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia się dziecka, wnioskowanego na S. L. - orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. organ I instancji przyznał skarżącemu dodatki do zasiłku rodzinnego w formach wskazanych jak wyżej i odmówił przyznania świadczenia – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia się dziecka – S. L. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, iż po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków rodzinnych spełnione zostały przesłanki do ich przyznania, określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Natomiast zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2009 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniający do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia się dziecka dodatek ten nie przysługuje, ponieważ matka dziecka – A. L. przedłożyła do tutejszego organu zaświadczenie lekarskie o pozostawaniu pod opieką medyczną od 35 tygodnia ciąży. Od decyzji organu I instancji odmawiającej w/w świadczenia odwołanie wniósł skarżący (podpisała je również A. L.), podnosząc, iż matka dziecka czuła się dobrze w czasie ciąży i nie miała potrzeby by tak wcześnie, tj. od 10 tygodnia ciąży pójść do lekarza nadmieniając, iż do lekarza rodzinnego zgłosiła się w dniu [...].03.2009r. Argumentował, iż ustawa nakładająca powyższy obowiązek weszła w życie później, dlatego też żona nie mogła wiedzieć, iż będzie wymagane zaświadczenie od lekarza o pozostawaniu pod opieką od 10 tygodnia ciąży. Poza tym zaznaczył, że kobieta, która po 31 października będzie w ciąży dłużej niż 10 tydzień, nie będzie miała obowiązku posiadania stosownego zaświadczenia. Organ I instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i przekazał je do organu II instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku rozpoznania odwołania przedstawiło przebieg postępowania w sprawie i w oparciu o zebrany materiał dowodowy utrzymało powyższą decyzje organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż skarżący złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w R. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, w tym dodatku z tytułu urodzenia się dziecka w dniu [...] listopada 2009 r. – S. L. Kolegium odmówiło swoją decyzją przyznania ostatniego ze świadczeń, co stało się przedmiotem odwołania. Jako materialną podstawę swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało przepis art. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm), zgodnie z którym z tytułu urodzenia dziecka przysługuje jednorazowo dodatek w wysokości 1.000 zł. Przysługuje on matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka – art. 9 ust. 1 i 3 powołanej wyżej ustawy. SKO podniosło, iż zgodnie z art. 9 ust. 6 powyższy dodatek przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieka medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, a pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim. Powyższy obowiązek stosuje się od dnia 1 listopada 2009 r. SKO wskazało, iż matka dziecka – A. L. nie pozostawała pod opieką medyczną przed 10 tygodniem ciąży, lecz dopiero od 35 tygodnia (zaświadczenie lekarskie z dnia [...].11.2009 r.), co stanowi zdaniem organu naruszenie dyspozycji art. 9 ust. 6 ustawy, jak również przedłożone zaświadczenie z dnia [...].12.2009 r. nie spełnia wymogów określonych zgodnie ze wzorem (art. 9 ust. 8 ustawy). Organ odwoławczy podniósł także, iż w dniu wydawania decyzji pierwszoinstancyjnej już obowiązywały przepisy o konieczności przebywania matki pod opieką medyczną w czasie ciąży i obowiązek udokumentowania tych okoliczności, zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 237, poz. 654), co skutkuje niemożnością przyznania świadczenia zgodnie z wnioskiem skarżącego i zakończyło się wydaniem decyzji odmownej. Skargę, nazwaną odwołaniem, na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli skarżący A. i D. L. W uzasadnieniu podnieśli, iż ustawa z której wynika obowiązek pozostawania kobiety w ciąży pod opieką lekarską od 10 tygodnia ciąży weszła w życie 18 września 2009 r., tj. w okresie kiedy skarżąca była już w zaawansowanej ciąży, 7 - 8 miesiącu. Ponadto, skarżący wskazał, iż jego żona nie poszła do lekarza w 10 tygodniu ciąży, bo nic nie wskazywało na to, że jest w ciąży, czuła się dobrze. Dopiero na wizycie u lekarza rodzinnego dowiedziała się z przeprowadzonego badania - testu ciążowego, że wynik jest pozytywy, tzn. jest w ciąży i nikt wtedy nie informował nas o tym rozporządzeniu. Podnieśli, że dziecko, S. L. urodziło się dnia [...] listopada 2009 r. oraz że posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, z którego się utrzymują i dochód na członka rodziny uprawnia ich do otrzymania przedmiotowego dodatku. Wnieśli o pozytywne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczas zaprezentowane stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a). Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji jest przepis art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139,poz. 992 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji organu I instancji, tj. w dniu [...] listopada 2009 r. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka. Dodatek przysługuje jednorazowo, w wysokości 1.000 zł (ust. 3 art . 9 w/w ustawy). Przepisem art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 237, poz. 1654), z dniem 1 stycznia 2009 r. dodano do art. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych cztery nowe ustępy: 6-9. Dodatkowym wymogiem skorzystania z dodatku stało się wykazanie w postępowaniu w sprawie jego przyznania, że kobieta, która urodziła dziecko pozostawała w okresie ciąży pod opieką medyczną. Artykuł 9 ust. 6 stawia wymóg aby opieka lekarska, polegająca na regularnych, planowych konsultacjach, badaniach i zabiegach medycznych świadczonych przez osobę wykonująca zawód lekarza była realizowana co najmniej od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu. Strona wnioskująca obowiązana jest w tym wypadku gromadzić materiał dowodowy umożliwiający w przyszłości nabycie dodatku, czyli stosownego zaświadczenia (zaświadczeń), że co najmniej od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu pozostawała pod opieką lekarską ( art. 9 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Żaden z przepisów powołanej ustawy nie wymaga aby stosowne zaświadczenie było wydane już w chwili zainicjowania ciążowej opieki lekarskiej. Zaświadczenie takie może być wydane, na podstawie dokumentacji medycznej i wiedzy lekarskiej również w okresie późniejszym, nawet po wszczęciu postępowania w sprawie dodatku. Kluczową kwestią jest aby potwierdzało czas, w jakim zainicjowano opiekę lekarską, stwierdzało, że opieka ta miała charakter trwały – aż do dnia porodu, tylko wówczas można stwierdzić, że osoba pod tą opieką pozostawała. Tryb wydawania zaświadczeń został określony w art. 9 ust. 8 cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie zobowiązano ministrów właściwych do spraw zdrowia i zabezpieczenia społecznego do wydania rozporządzenia określającego formę opieki medycznej, o której mowa w ust. 6 oraz wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 7. Pomimo wejścia w życie art. 9 ust.6-9 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1.01.2009 r. co wynika z art. 19 ustawy z 6 grudnia 2008 roku o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw , obowiązek ich stosowania, tj. obowiązek wymagania zaświadczeń przez organy, obowiązek ich wydawania przez lekarzy oraz prawo ubiegania się o zaświadczenia przez kobiety powstał dopiero z dniem 1.11.2009 r. Zgodnie z art. 18 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw obowiązek potwierdzenia opieki medycznej nad kobietą w ciąży, o którym mowa w art. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych stosuje się od dnia 1.11.2009 r. Kobiety, których ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży upłynie przed 1.11.2009 r. nie zostały obciążone obowiązkami określonymi w art. 9 ust. 6-8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wymogi określające warunki nabywania prawa do dodatku określają względem nich wyłącznie art. 9 ust. 1-4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo, że zarówno przed upływem terminu liczonego od końca dziesiątego tygodnia ciąży, jak i przed datą orzekania przez organ art. 7 pkt 1 ustawy zmieniającej zdążył wejść w życie bez "zdolności do zastosowania". Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, iż okoliczność nie spełnienia przez skarżącą przesłanki pozostawała pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży i dołączenia do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego nie spełniającego wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie przyznania dodatku z tytułu urodzenia dziecka . Syn skarżących S. L. urodził się [...] listopada 2009 roku – skrócony odpis aktu urodzenia k. [...] akt administracyjnych. Zgodnie z powoływanym wyżej art. 18 ustawy nowelizującej obowiązek potwierdzenia opieki medycznej nad kobietą w ciąży, o którym mowa w art. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych stosuje się od dnia 1.11.2009 r. Obowiązku tego nie można więc nakładać na skarżącą, która w dacie [...].11.2009 roku – urodziła syna. Organ zatem obowiązany jest względem nich badać tylko warunki z art. 9 ust. 1-4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego ponownie rozpoznając sprawę niniejszą organy dokonają właściwej interpretacji przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie, w oparciu o wykładnię wskazaną przez Sąd oraz ponownie przeanalizują i dokładnie zbadają stan faktyczny sprawy wydając stosowną decyzję. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1