VIII SA/Wa 21/19
WyrokWSA w Warszawie2019-04-10
Skład orzekający: Iwona Owsińska – Gwiazda, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz – Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, pomimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy, jest zgodna z prawem, gdy organ administracji uwzględnił możliwość zaspokojenia należności z majątku wnioskodawcy i jego wieloletnie unikanie płatności?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo ocenił, iż w sprawie nie zachodziły przesłanki do całkowitego umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Pomimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego, organ zasadnie wziął pod uwagę jego wieloletnie unikanie płatności, posiadany majątek (gospodarstwo rolne) oraz fakt, że wcześniejsze umorzenia nie skłoniły go do spłaty zadłużenia. Organ prawidłowo umorzył jedynie odsetki, uznając, że całkowite umorzenie składek byłoby sprzeczne z zasadami sprawiedliwości i słuszności, a także z obowiązkiem dbałości o stan finansów funduszy ubezpieczeniowych.Stan faktyczny
Skarżący M. Z. domagał się umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 3 kwartału 2001 r. do 2 kwartału 2004 r. Organ administracji (Prezes KRUS) umorzył jedynie odsetki od tych składek, odmawiając umorzenia należności głównej. Skarżący argumentował, że jego trudna sytuacja materialna i zdrowotna uniemożliwia mu spłatę zadłużenia. Organ uznał, że skarżący przez lata unikał płacenia składek, mimo posiadania dochodów z gospodarstwa rolnego i dopłat z ARiMR, a także wielokrotnych umorzeń należności w przeszłości. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. oraz prawa wspólnotowego.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...]listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2018 r. znak: [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: organ, Prezes KRUS), po rozpoznaniu wniosku M. Z. (dalej: strona, skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 poz. 2096, dalej: K.p.a.) i art. 59 ust. 3, art. 36 ust. 1 pkt. 10, art. 41a ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2017 r. poz. 2336 z późn. zm., dalej: u.u.s.r.) - utrzymał w mocy decyzję własną z [...] października 2018 r. umarzającą odsetki od należności na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 3 kw. 2001 r. do 2 kw. 2004 w kwocie [...] zł. oraz odmawiającą umorzenia składek za okres od 3 kw. 2001 r. do 2 kw. 2004 w kwocie [...] zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
M. Z. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 stycznia 1985 r. do 4 czerwca 2017 r. z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, co stanowi [...] ha przeliczeniowych. W okresie od 1 kwietnia 1998 r. do 30 czerwca 2004 r. ubezpieczeniu społecznemu podlegała również była małżonka skarżącego – M. Z.. Skarżący został wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej poprzez wydzierżawienie gospodarstwa rolnego synowi P. Z. umową dzierżawy z [...] maja 2017 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. KRUS przyznał mu świadczenie emerytalne.
Organ ustalił, że w okresie od 1990 roku do września 2013 r. skarżący nie wywiązywał się z nałożonego art. 4 i 40 u.u.s.r. obowiązku regulowania składek. Nadto korzystał już z ulgi w spłacie należności w postaci umorzeń należnych odsetek i należności głównej. Decyzją z dnia [...] września 2000 r. umorzono kwotę [...] zł, decyzją z dnia [...] marca 2010 r. kwotę [...] zł, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. kwotę [...] zł., zaś decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. kwotę [...] zł.
Dokonując oceny zaistnienia przesłanek z art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. organ wskazał, że skarżący utrzymuje się z emerytury rolniczej w kwocie [...] zł. Ma poważne problemy zdrowotne. Ustalone koszty leczenia i utrzymania wynoszą miesięcznie około [...] zł. Różnicę pomiędzy uzyskiwanym dochodem, a kosztami pokrywają pełnoletni synowie.
W dniu 22 sierpnia 2018 r. Prezes KRUS, działając jako organ I instancji, przeprowadził wizytacje w miejscu zamieszkania skarżącego. Według organu warunki mieszkaniowe strony nie uległy zmianie. Dalej zajmuje on wraz z dwoma dorosłymi synami połowę domu drewnianego. W drugiej połowie mieszka brat skarżącego – M. Z.. Na terenie gospodarstwa znajdują się stodoła drewniana i obora murowana pokryte eternitem. Skarżący nie posiada inwentarza żywego. Sprzęt rolniczy wydzierżawił zaś synowi.
Organ zwrócił uwagę, że powstałe zadłużenie jest następstwem nie wywiązywania się przez lata z obowiązku opłacania składek ma ubezpieczenie społeczne rolników, przy czym KRUS umorzył zaległości w łącznej kwocie [...] zł. Każde umorzenie spowodowało obniżenie dochodów własnych funduszu. Mimo uporczywego uchylania się od regulowania składek i posiadania dużego zadłużenia
z tego tytułu, KRUS przyznał skarżącemu świadczenie emerytalne, które tylko częściowo ([...] zł. miesięcznie) jest potrącane na poczet zaległości. Ponadto
w okresie powstania zadłużenia uzyskiwał dochody z gospodarstwa rolnego, które dawały możliwość regulowania składek. Analizując sytuację materialną strony, Prezes ustalił, iż w latach 2004 - 2017, skarżący uzyskiwał dochody z dopłat
z ARiMR i były to następujące kwoty: 2004 r. - [...] zł, 2005 r. - [...] zł, 2006 r. - [...] zł, 2007 r. - [...] zł, 2008 r. - [...] zł, 2009 r. - [...] zł, 2010 r. - [...] zł, 2011 r. - [...] zł, 2012 r. - [...] zł, 2013 r. - [...] zł, 2014 r. - [...] zł, 2015 r. - [...] zł, 2016 r. - [...] zł, 2017 r. - [...] zł. Powyższe kwoty dopłat były przekazywane na wskazane przez skarżącego konto
i było to konto jego brata M. Z.. Dlatego zdaniem organu wdrożone przez Kasę postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego od 2011 roku okazało się być bezskuteczne, w związku z brakiem rachunku bankowego strony. Jednocześnie Prezes ocenił to działanie jako celowe, aby uniknąć odpowiedzialności za długi.
Argumenty przedstawiane we wniosku o umorzenie zadłużenia z dnia 3 sierpnia 2018 r. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie z dnia 19 października 2018 r., między innymi wydatki związane z leczeniem skarżącego, zdaniem Prezesa KRUS, były już brane pod uwagę przy rozpatrywaniu poprzednich wniosków. Uzupełniająco wskazano, że wszystkie decyzje przedhipoteczne były skarżone i w żadnej ze spraw argumentacja podnoszona przez skarżącego nie została uznana w procedurze odwoławczej. Jednocześnie nadmienił, iż zgodnie z art. 41b u.u.s.r. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek liczonych do dnia przedawnienia.
Mając na uwadze powyższe Prezes KRUS, działając jako organ I instancji, umorzył odsetki od należności za okres od 3 kwartału 2001 do 2 kwartału 2004 w łącznej kwocie [...] zł z uwagi na stwierdzoną podczas wizytacji sytuację zdrowotną, natomiast odmówił umorzenia składek należnych za ww. okres. Prezes KRUS, działając jako organ II instancji, utrzymał ww. decyzję w mocy. Z oceny przeprowadzonej przez Prezesa KRUS wynika bowiem, że udzielane skarżącemu na przestrzeni 30 lat liczne ulgi nie stały się impulsem do spłacania w ratach należności głównej. Skarżący nie uiszczał należności nawet w okresie gdy prowadził gospodarstwo rolne wspólnie z małżonką.
Skargę na ww. decyzję wniósł skarżący zarzucając:
1. naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie przez tenże organ ustawowego interesu społecznego, w tym interesu obywatela;
2. naruszenie art. 77 i 80 K.p.a. poprzez brak dokonania przez organ administracji właściwej i rzetelnej analizy materiału dowodowego, czego konsekwencją było wydanie wadliwej decyzji, a mianowicie uznanie, iż:
- w sytuacji skarżącego nie zachodzą okoliczności do stwierdzenia całkowitej nieściągalności dłużnika podczas gdy osiągane przez niego dochody są niewystarczające na codzienną egzystencję w tym utrzymanie jego osoby w szczególności z uwagi na problemy zdrowotne i związaną z tym konieczność zakupu medykamentów;
- naruszenie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez jego niezastosowanie, a mianowicie brak umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pomimo jego uzasadnionego interesu, przejawiającego się w niezmiernie trudnej sytuacji majątkowej;
- naruszenie przepisów prawa wspólnotowego postanowień rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 dotyczących stosowania art. 107 oraz art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zakresie pomocy de minimis w sektorze rolnym.
Mając na uwadze powyższe domagał zmiany uchylenia zaskarżonej decyzji w części.
W uzasadnieniu skargi podał, że w okresie od 2001 roku do 2004 r. samodzielnie sprawował pieczę nad trzema synami, którzy uczęszczali do szkół. Pomoc państwa w postaci zasiłków rodzinnych była niewystarczająca, tym bardziej, iż nie wszystkie przysługujące zasiłki zostały skarżącemu wypłacone. KRUS dokonywał potrąceń zasiłków rodzinnych w związku z istniejącym zadłużeniem. Skarżący od 2013 roku starał się na bieżąco spłacać wszystkie składki, jednak zadłużenie powstało wcześniej, kiedy jego sytuacja była jeszcze bardziej trudna z uwagi na sprawowanie osobistej i wyłącznej pieczy nad trójką synów. Nietrafny jest zarzut organu, iż jest możliwość ściągalności zaległości z uwagi na pobieraną przez skarżącego emeryturę, skoro wynosi ona jedynie [...] zł, a same leki kosztują miesięcznie ok. [...] zł. Skarżący staje nieraz przed dylematem czy wykupić niezbędne leki czy dokonać zakupu żywności albo opału na zimę. Brak dochodów poza emeryturą powoduje, iż jego sytuacja jest dramatycznie ciężka.
Według skarżącego w sposób pobieżny i mało wnikliwy organy administracyjne oceniły przyczyny trudnej sytuacji finansowej skarżącego. Ocena ta jest krzywdząca i nie uwzględnia uprzednich starań i ciężkiej pracy w gospodarstwie rolnym, a nadto wysokości dochodów skarżącego oraz jego trudnej sytuacji zdrowotnej i majątkowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z przepisami prawa, do czego sąd administracyjny jest uprawniony na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 j.t.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 poz. 1302 j. t. ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w sprawie niniejszej dotyczy odmówienia skarżącemu umorzenia zaległych składek należnych za okres od 3 kw. 2001 r. do 2 kw. 2004 w kwocie [...] zł, w tym składek na ubezpieczenie wypadkowe-chorobowe-macierzyńskie w kwocie [...] zł oraz na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwocie [...] zł.
Jako prawną podstawę zaskarżonej decyzji organ powołał art. 41a ust.1 pkt 1 u.u.s.r., zgodnie z którym organ rentowy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego może w całości lub w części umorzyć należności z tytułu składek.
Sąd zauważa, że decyzje w przedmiocie ulg, jako decyzje uznaniowe, podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z uwagi na powyższe, dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia szczególne znaczenie ma uzasadnienie decyzji. W razie stwierdzenia braku przesłanek do umorzenia zadłużenia konieczne jest uzasadnienie stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty. Negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności powinno być przekonywująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny przekraczając zasadę swobodnej oceny dowodów, oceniając materiał dowodowy wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.
Sąd uznał, że taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie niniejszej. W szczególności zgromadzony w sprawie materiał dowody został oceniony zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, 77 i 80 K.p.a. Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził, aby przeprowadzone postępowanie administracyjne obarczone było tego rodzaju wadami, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenia poczynione przez organ i wnioski z nich płynące, wbrew zarzutom strony skarżącej nie noszą cechy dowolności i są zgodne z zasadami logicznego rozumowania.
Zasadnicze znaczenie ma więc ustalenie czy w sprawie niniejszej występuje przesłanka z art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. tj. ważny interes zainteresowanego. Istnienie tej przesłanki może uzasadniać sytuacja materialna wnioskodawcy i wynikająca z niej niemożność opłacania składek. Ważny interes w umorzeniu należności ze względu na trudną sytuację zobowiązanego zachodzi bowiem wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego podstawowych potrzeb życiowych. O istnieniu ważnego interesu zainteresowanego, o którym mowa w art. 41a ust. 1 u.u.s.r. nie decyduje subiektywne przeświadczenie skarżącego o ich wystąpieniu. Interes ten należy ocenić opierając się na zobiektywizowanych kryteriach, zgodnie z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają m.in. życie i zdrowie ludzkie, a także możliwości zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie.
Według skarżącego nieterminowe opłacanie składek wynikało z sytuacji życiowej skarżącego. Obecnie, z uwagi na stan zdrowia i niską emeryturę, nie jest w stanie spłacać zobowiązań względem KRUS. Organ dostrzegając te okoliczności, dokonał umorzenia zaległości w części, a nie jak tego żądał skarżący – w całości.
Sąd zauważa, że sytuacja materialna, stan zdrowia i wynikająca z tego niemożność opłacania rat należności może uzasadniać istnienie przesłanki ważnego interesu ubezpieczonego. Ważny interes ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego istnieje, gdy wykonywanie obowiązku spłaty zadłużenia mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez skarżącego podstawowych potrzeb życiowych. Zatem, obowiązkiem organu wynikającego z art. 77 § 1 K.p.a. było wyjaśnienie sytuacji materialnej i życiowej wnioskującej strony. Dla ustalenia powyższego przede wszystkim istotne jest ustalenie dochodów i wydatków, a także relacji pomiędzy dochodami, a wydatkami koniecznymi dla egzystencji konkretnego zobowiązanego i rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (wyrok WSA w Warszawie z 28 listopada 2017 r., VIII SA/Wa 375/17, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Przy przesłance możliwości płatniczych organ bierze pod uwagę dochody osiągane przez płatnika oraz jego majątek ze szczególnym uwzględnieniem możliwości zaspokojenia z niego należności. Możliwości płatnicze pozostają w związku z wydatkami ponoszonymi przez wnioskującego o umorzenie na utrzymanie własne i osób pozostających na jego utrzymaniu. W końcu oceniając stan finansów ubezpieczeń organ bierze pod uwagę stosunek wpłat składek do wypłat świadczeń. Ta przesłanka nie będzie przy tym, w ocenie Sądu, wymagała znacznej analizy skoro jest faktem powszechnie znanym, że fundusz ubezpieczeń rolniczych jest dotowany z budżetu państwa (co każdorocznie przewiduje ustawa budżetowa). Co do zasady stan finansów będzie sprzeciwiał się umorzeniu należności, bowiem każda należność nie wpływająca do funduszu pogarsza jego złą sytuację rozumianą jako stosunek wpłat składek do wypłat rent i emerytur.
Prezes KRUS ustalił, że skarżący utrzymuje się z emerytury rolniczej w kwocie [...] zł. Ma poważne problemy zdrowotne. Ustalone koszty leczenia i utrzymania wynoszą miesięcznie około [...] zł. Różnicę pomiędzy uzyskiwanym dochodem, a kosztami pokrywają, wspólnie z nim zamieszkujący, pełnoletni synowie. Ze skarżącym zamieszkuje również brat [...]. Synowie skarżącego są samodzielni, posiadają gospodarstwa rolne, odpowiednio [...] ha fizycznych ([...] ha przeliczeniowych) i [...] ha ([...] ha przeliczeniowych) i tego tytułu podlegają ubezpieczeniu w KRUS. Ponadto skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych, którego wartość według danych GUS oszacowano na kwotę [...] zł. Gospodarstwo to zostało wydzierżawione jednemu z synów. Obecnie skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej, posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego z KRUS, do 2017 r. pobierał dopłaty z ARiMR, nie ma nikogo na utrzymaniu.
Prawidłowo ocenił więc Prezes KRUS, że posiadany przez skarżącego majątek nie przemawia więc za umorzeniem należności za okres od 3 kw. 2001 r. do 2 kw. 2004 r. w całości.
Nie uszło uwadze Sądu, że gdyby skarżący nie wydzierżawił gospodarstwa osobie trzeciej to nadal otrzymywałby dopłaty unijne. Nadto nie zostało wykazane, jaki dochód za dzierżawę skarżący otrzymuje przy czym wskazać należy, że jeżeli dzierżawa odbywa się za cenę podatku od nieruchomości to świadczy to o wydzierżawieniu poniżej wartości gruntów. Nadto zobowiązanie obciążające skarżącego powstawało na przestrzeni 30 lat, na jego spłatę dłużnik, biorąc pod uwagę jedynie okres po usamodzielnieniu się synów, miał wiele lat. Ponadto skarżący był właścicielem i nadal przecież jest, gospodarstwa, które może przynosić realny dochód. Mimo, iż sytuacja zdrowotna skarżącego nie pozwala na osobistą pracę w nim, to obowiązkiem skarżącego było podjęcie działań, w wyniku których skarżący uzyskałby z niego jak największy zysk.
Przede wszystkim przypomnieć jednak należy, na co zwracał uwagę także Prezes KRUS, że powstała zaległość jest wynikiem wieloletniego niepłacenia składek na ubezpieczenie w KRUS. Wobec niespornych faktów tj. wychowywania przez skarżącego samotnie synów, organ na przełomie lat 2000 – 2011 umarzał wobec strony należności w kwotach. Umorzenia dokonał również w 2017 r., jak też częściowo w zaskarżonej decyzji. Mimo korzystania z tego dobrodziejstwa, w latach, w których skarżący otrzymywał dopłaty z ARiMR, nie przekazywał tytułem zadłużenia żadnych kwot.
Organ trafnie więc ocenił, że dłużnik przez wiele lat unikali spłaty należności. Nie podejmował przy tym żadnych działań celem zmniejszenia zadłużenia. Nie można tracić z pola widzenia także i tego, że wierzycielem dłużnika jest KRUS – instytucja finansów publicznych, która prowadzi ubezpieczenia emerytalno-rentowe, wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie dla rolników. Z tych względów KRUS musi przywiązywać szczególna wagę do należnych mu pieniędzy. Okoliczność ta nie jest bez znaczenia, albowiem organ ma obowiązek uwzględnić - z jednej strony możliwości płatnicze zobowiązanego, a z drugiej - stan finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego.
Sąd zauważa, że po pierwsze okoliczności wskazywane w skardze, a odnoszące się do wychowywania małoletnich synów i ich utrzymywania były podnoszone przez skarżącego w poprzednich postępowaniach i uwzględniane w decyzjach o umorzeniu należności w latach 2000 – 2011 oraz w 2017 i 2018 roku. Sąd nie neguje faktu, iż sytuacja strony samotnie wychowującej synów nie była łatwa, niemniej skarżący korzystał w tamtym okresie z pomocy państwa: pomocy społecznej GOPS, Urzędu Gminy, również KRUS uwzględniał tę sytuację. Obecnie natomiast, skarżący nie wychowuje już małoletnich synów, którzy są osobami dorosłymi i sami mogą wspierać skarżącego zwłaszcza, że wspólnie z nim zamieszkują.
Sąd nie neguje faktu, iż obecnie skarżący ponosi koszty związane z zakupem leków (dołączone faktury do skargi), niemniej te okoliczności nie mogą wpłynąć na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Jako przeciwwagę dla tego argumentu organ prawidłowo wskazał na możliwości płatnicze skarżącego (zaspokojenie z majątku, który niewątpliwie stanowi stanowiące własność skarżącego gospodarstwo rolne) oraz na zasady sprawiedliwości i słuszności, które są przez Sąd akceptowane jako jedna z przyczyn odmowy umorzenia należności. Prezes powołał się mianowicie, że do powstania tych należności doszło na skutek wieloletniego niepłacenia składek, w sytuacji gdy organ wielokrotnie monitował skarżącego, przynaglał go do zapłaty, umarzał kilkukrotnie zaległości, rozkładał na raty. Skarżący natomiast składał jedynie wnioski o umorzenie, a nadto unikał i uchylał się od zapłaty składek, wprowadzał w błąd organ – przekazując dopłaty unijne z ARiMR na konto brata. Organ prawidłowo rozważył więc sytuację zobowiązanego i jego możliwości płatnicze i ocenił, że w badanej sytuacji jedynie umorzenie odsetek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 3 kw. 2001 r. do 2 kw. 2004 r. jest adekwatne do sytuacji skarżącego. Jest oczywiste, że konieczność uiszczenia pozostałej części należności pociągnie za sobą przejściowe pogorszenie sytuacji skarżącego. Skarżący ma jednak możliwość poprawy stanu swoich finansów m.in. poprzez odpłatne wydzierżawienie lub sprzedaż należącego do niego gospodarstwa rolnego, a pamiętać należy, że do obowiązków Prezesa KRUS należy dbałość o stan finansów funduszów.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia przepisów prawa wspólnotowego postanowień rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 dotyczących stosowania art. 107 oraz art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zakresie pomocy de minimis w sektorze rolnym. Rozporządzenie to nie stanowiły prawnej podstawy wydanej decyzji, nadto znajduje zastosowanie do pomocy, niezgodnej z rynkiem wewnętrznym, a więc pomocy przyznawanej przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów. Jak wskazano w art. 107 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zgodna z rynkiem wewnętrznym jest przyznawana rolnikom pomoc o charakterze socjalnym. Tym samym nie znajduje zastosowania w sprawie ww. rozporządzenie.
Reasumując, w ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób wnikliwy i wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, ustalił na tej podstawie stan faktyczny i dokonał następnie jego oceny. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie nosi cechy dowolności. Organ przedstawił argumenty przemawiające za odmową umorzenia pozostałej do spłaty należności. Argumenty przytoczone przez Prezesa KRUS znajdują oparcie w zebranym materiale, nadto są logiczne i przekonujące.
Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło