VIII SA/Wa 215/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 01 lipca 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku U. K. "[...]" Sklep [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ze skargi U. K. "[...]" Sklep [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym oraz podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia [...] marca 2011 r. (data nadania) skarżąca U. K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem. Źródłem dochodu jej dwuosobowej rodziny jest dochód wnioskodawczyni z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł brutto, bowiem jej mąż obecnie nie pracuje. W załączonym do wniosku druku formularza PPF skarżąca nie wymieniła żadnego majątku, ani oszczędności. Stwierdziła, iż uiszczenie żądanej kwoty ([...] zł) znacznie pogorszyłoby sytuację finansową jej rodziny. Postanowieniem z dnia 17 maja 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] czerwca 2011 r. (data nadania) skarżąca wniosła sprzeciw na powołane postanowienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a) właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpatrując wniosek o prawo pomocy należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Dlatego też każda osoba wszczynająca postępowanie, bądź żądająca od Sądu podejmowania określonych czynności powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy, uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem, że aktualnie znajduje się w sytuacji, która uzasadniałaby "przerzucenie" kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym na Skarb Państwa, tj. na innych podatników. Przede wszystkim skarżąca prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności i kształtują się one na znacznym poziomie. Ocena sytuacji materialnej skarżącej pozostaje więc nie zmieniona. Nie jest ona osobą ubogą, wymagającą wsparcia ze strony Państwa w ponoszeniu kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi. Ponadto Sąd zauważa, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie rozpoznawał już wniesione przez skarżącą zażalenia na postanowienia odmawiające przyznanie prawa pomocy i oddalał jej zażalenia. Wskazywał, iż przedstawione przez skarżącą informacje są niewystarczające do odtworzenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 9 marca 2011 r. sygn. akt I GZ 54/11 oraz I GZ 55/11 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.