VIII SA/Wa 219/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2019 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity. Dz. U. z 2018r. poz.2096, dalej kpa), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania E.R., od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia w formie: - zasiłek rodzinny na dziecko, wnioskowany na J. R., - dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na wrzesień 2019, wnioskowany na J.R. orzekło - utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Opisaną wyżej decyzją po rozpatrzeniu wniosku E.R. odmówiono świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dziecko J.R. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na wrzesień 2019r., na okres zasiłkowy 2018/2019. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy było niespełnienie kryterium dochodowego wynoszącego 674,00 zł. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł bowiem [...] zł. Od decyzji odwołała się E.R. kwestionując jej ustalenia i prosząc o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. ustaliło i zważyło, co następuje: Z akt sprawy wynika, ze zainteresowana wnioskiem z dnia [...].10.2018r. zwróciła się o ustalenie na okres zasiłkowy 2018/19 prawa do zasiłku rodzinnego na córkę J. R. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. We wniosku podała, że rodzina składa się z czterech osób(odwołującej, męża, syna i córki). Stosownie do art. 5 ust. 2 i art. 5 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (DZ.U z 2018 roku, poz. 2220, dalej ustawa), prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu lub faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 674,00 zł. W okresie zasiłkowym 2018/2019, a więc odnosząc się do niniejszej sprawy, ustalając dochód rodziny należało uwzględnić przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w 2017r., czyli w roku kalendarzowy poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4c (art. 3 pkt 2a ustawy). W art. 3 pkt 1 lit a i c) ustawodawca określił co stanowi dochód. Według danych systemu informatycznego Ministerstwa Finansów rodzina odwołującej w 2017r. uzyskała dochód roczny w wysokości [...] zł, miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, zaś na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł. Dochód rodziny pochodził z wynagrodzenia z zatrudnienia odwołującej i jej męża oraz dochodu uzyskanego w 2018r. w kwocie [...] zł miesięcznie w okresie od lutego do stycznia 2019r. i [...] zł miesięcznie od sierpnia . W takiej sytuacji zdaniem organu miał zastosowanie art. 5 ust. 4b, w świetle którego w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie na który ustalone lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Miesięczny dochód rodziny z 2017r. po doliczeniu kwoty dochodu uzyskanego wyniósł [...] zł, zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł od września 2018r, kwotę [...] zł, przekraczając tym samym kryterium dochodowe uprawniające do pobierania zasiłku rodzinnego w oparciu o kryterium dochodowe wskazana w art. 5 ust. 1 ustawy wynoszące 674,00 zł. Według art. 5 ust. 3 ustawy w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem przysługującym danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalone prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Natomiast w myśl art. 5 ust. 3a ustawy w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączna kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w art. 3a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Stosownie do art. 5 ust. 3b ustawy łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o których mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalone prawo do tych zasiłków, dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. l0, art. 11a, art.12a i art. 13 podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalone prawo do tych dodatków, dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15 podzielonych przez 12. W przypadku gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z ust. 3a, jest niższa niż 20,00zł,świadczenie nie przysługuje (art. 5 ust. 3c ustawy). Kolegium podziela stanowisko organu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie przepisy powyższe nie mogą mieć zastosowania. Bowiem kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy zostało przekroczone o [...] zł z [...] zł - [...] zł) kwota o którą został przekroczony dochód rodziny jest wyższe od łącznej kwoty zasiłków rodzinnych z dodatkami ([...] zł > [...] zł.). W związku z powyższym wnioskowane świadczenia nie mogą być przyznane, a decyzję organu I instancji należało utrzymać w mocy. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła E.R.. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż dochód jej rodziny został nieprawidłowo ustalony. Wskazywała, że jej dochód w 2017 roku wyniósł [...] – netto, a jej mąż w okresie od stycznia 2018 roku do stycznia 2019 roku był zarejestrowany w Urzędzie Pracy i pobierał zasiłek dla bezrobotnych, który za cały okres wyniósł [...] zł – brutto. Po zakończeniu pobierania zasiłku jej mąż nie osiąga już żadnych dochodów. Syn K.R. w 2018 roku przerwał szkołę i podjął od sierpnia do grudnia 2018 roku pracę na umowę zlecenia gdzie za ten okres osiągnął łączny dochód [...] zł, z tym, że za miesiąc sierpień osiągnął dochód w wysokości [...] zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności czy celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r., poz. 270 dalej jako p.p.s.a.). Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola wykazała, że tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja organu I Instancji, wydane zostały z naruszeniem wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., co powoduje, że podlegają usunięciu z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy, która określa warunki nabywania prawa do świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy jednym ze świadczeń rodzinnych jest zasiłek rodzinny oraz wymienione w art. 8 dodatki do tego zasiłku. Istotne przy tym jest, że podstawowym warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego jest kryterium dochodowe, nieprzekraczające kwoty 674 zł na osobę, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności - nieprzekraczające kwoty 764 zł w przeliczeniu na osobę (art. 5 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 3 pkt 24 ustawy uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie skarżąca kwestionowała wyliczenie dochodu przypadającego na członka jej rodziny. Wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na córkę J.R. i dodatku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i dotyczył okresu zasiłkowego 2018/19. Rodzina R. składa się z czterech osób, w tym dwójki dzieci. Organ wyliczył dochód uzyskany w roku 2017 przez rodzinę R. na kwotę [...] zł. Na tę kwotę składało się wynagrodzenie E.R. ([...] zł) oraz dochód syna K.R.( [...] zł). Następnie korzystając z przepisu art. 5 ust. 4b ustawy doliczył dodatkowe dochody uzyskane w 2018 roku przez męża skarżącej P.R. (kwota [...] zł) oraz syna K.R. (kwota [...] zł). Po zsumowaniu całego dochodu i podzieleniu na wszystkich członków rodziny kwota dochodu na jedną osobę wyniosła [...] zł, co stanowiło podstawę do wydania orzeczenia o odmowie przyznania świadczeń. Zasadniczym problemem w sprawie jest wykładnia przepisu art. 5 ust. 4b ustawy. W przepisie tym ustawodawca przewidział sytuację zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny zostać uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać na uzyskiwaniu dochodu bądź jego utracie. W rozpoznawanej sprawie uzyskanie dochodu miało miejsce po roku poprzedzającym okres zasiłkowy. W roku 2018 dodatkowy dochód uzyskał mąż skarżącej przez cały rok 2018 – zasiłek dla bezrobotnych oraz w okresie sierpień – grudzień 2018 roku – syn skarżącej K. w kwocie [...] zł. Należy zauważyć, iż od stycznia 2019 roku syn K. utracił wszelkie dochody, a od [...] lutego 2019 roku wszelkie dochody utracił mąż skarżącej P.R.. Zgodnie z art. 5 ust.4 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego. Skarżąca wystąpiła o zasiłek na okres zasiłkowy 2018/19 tj. od 1 listopada 2018 do 31 października 2019 roku. Zdaniem Sądu prawo do świadczeń rodzinnych winno być ustalane podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w okresie pobierania świadczeń, a nie przeciętnie uzyskiwanego dochodu uzyskiwanego w roku poprzednim, chyba, że od poprzedniego roku nie zaszły zasadnicze zmiany w sytuacji dochodowej rodziny, jak również dochodu utraconego w trakcie okresu zasiłkowego (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2019 roku, I OSK 1996/18). Należy zauważyć, iż sytuacja dochodowa rodziny R. w okresie lat 2017 – 2019 zmieniała się. Zasadniczo począwszy stycznia – lutego 2019 roku, okresu zasiłkowego trwającego do 31 października 2019 roku, nastąpiła utrata dochodu przez K. i P. R., a jedynym źródłem dochodu był i jest dochód uzyskiwany tylko przez E.R.. Tak więc branie pod uwagę dochodu uzyskiwanego przez K.R. (sierpień – grudzień 2018 oraz P.R. do stycznia 2019 roku nie oddawałoby ich rzeczywistej sytuacji dochodowej. Zgodnie z art. 3 ust. 1a ustawy – dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób – przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (DZ.U. z 2018 roku, poz. 1509 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Tak aby uzyskać sytuację dochodową rodziny R. w okresie zasiłkowym, należałoby ustalić dochód E.R. według wskazań art. 3 ust. 1a ustawy, a następnie podzielić ten dochód przez wszystkich członków rodziny, co pozwoliłoby uzyskać najbardziej zbliżony do rzeczywistego. Z tego też względu biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.