VIII SA/Wa 220/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U z 2018 roku, poz. 2096, dalej kpa), po rozpoznaniu odwołania E. R., od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2018 roku, nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego na J. R. orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i dokonana ocena prawna. Opisaną wyżej decyzją po rozpatrzeniu wniosku E. R. odmówiono świadczenia wychowawczego na córkę J. R.. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy było niespełnienie ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego [...] zł. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł bowiem [...] zł. Od decyzji odwołała się E.R. kwestionując jej ustalenia i prosząc o ponowne rozpatrzenie jej wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. ustaliło i zważyło, co następuje: Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 roku) o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (DZ.U z 2018 roku, poz. 2134 dalej jako ustawa), świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Przy ustalaniu "dochodu" rodziny ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci art. 2 pkt 1, 2 i 4 odsyła do pojęć określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (DZ.U z 2018 roku, poz. 2220, dalej ustawa o świadczeniach rodzinnych lub u.s.r.). Dochód rodziny oznacza sumę dochodów członka rodziny, osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (art. 2 ust. 4 ustawy). W niniejszej sprawie rokiem bazowym poprzedzającym okres świadczeniowy jest rok 2017. Z zastawienia dochodów rodziny wynika. że dochody jej członków w roku 2017 wyniosły [...] zł, a miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł. W rozpoznawanej sprawie dla oceny, czy spełnione zostało kryterium dochodowe należało również uwzględnić dochód uzyskany i utracony. Art. 7 ust. 1 stanowi. że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalone jest prawo do świadczenia wychowawczego. lub po tym roku, ustalając ich dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub...., w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalone jest prawo do świadczenia wychowawczego. ustalając dochód członka rodziny lub..... osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy. w którym dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalone jest lub weryfikowane prawo do świadczenia wychowawczego (art. 3 ). W przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalone jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ten ustala na podstawie dochodu członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu. w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie. na jaki jest ustalone lub weryfikowane prawo do świadczenia wychowawczego (art. 4). Analiza powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku. że ustalając wysokość dochodu rodziny dla oceny przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, przewidziane zostały określone zmiany sytuacji dochodowej polegające na zwiększeniu lub zmniejszeniu tego dochodu w porównaniu z dochodem stanowiącym podstawę do obliczenia. W rozpoznawanej sprawie ustalenia faktyczne dotyczące wysokości dochodu rodziny Odwołującej nie budzą wątpliwości. Z akt sprawy wynika, ze w 2017r. rodzina uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Dochód miesięczny rodziny po doliczeniu dochodu uzyskanego wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł +[...] zł). Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł od września 2018r. - [...] zł ([...] zł : 4 osoby) i przekroczył kryterium dochodowe. W ocenie Kolegium dochód rodziny ustalony przez organ I instancji jest prawidłowy. Reasumując powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obecnym prawem i brak podstaw do jej zmiany lub uchylenia. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła E.R.. W uzasadnieniu skargi podnosiła, iż dochód jej rodziny został nieprawidłowo ustalony. Wskazywała, że jej dochód w 2017 roku wyniósł [...] – netto, a jej mąż w okresie od stycznia 2018 roku do stycznia 2019 roku był zarejestrowany w Urzędzie Pracy i pobierał zasiłek dla bezrobotnych, który za cały okres wyniósł [...] zł – brutto. Po zakończeniu pobierania zasiłku jej mąż nie osiąga już żadnych dochodów. Syn K.R. w 2018 roku przerwał szkołę i podjął od sierpnia do grudnia 2018 roku pracę na umowę zlecenia gdzie za ten okres osiągnął łączny dochód [...] zł, z tym , że za miesiąc sierpień osiągnął dochód w wysokości [...] zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności czy celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r., poz. 270 dalej jako p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy, która określa warunki nabywania prawa do świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania. Zgodnie z art. 5 ust.3 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800zł. Zgodnie z art. 3 pkt 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie skarżąca kwestionowała wyliczenie dochodu przypadającego na członka jej rodziny. Wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2018/19 dotyczył córki skarżącej J.R. . Rodzina R. składa się z czterech osób, w tym dwójki dzieci. Organ wyliczył dochód uzyskany w roku 2017 przez rodzinę R. na kwotę [...] zł. Na tę kwotę składało się wynagrodzenie E.R.( [...] zł) oraz dochód syna K.R.( [...] zł). Następnie korzystając z przepisu art. 5 ust.4b ustawy doliczył dodatkowe dochody uzyskane w 2018 roku przez męża skarżącej P.R.( kwota [...] zł) oraz syna K. R.( kwota [...] zł). Po zsumowaniu całego dochodu i podzieleniu na wszystkich członków rodziny kwota dochodu na jedną osobę wyniosła [...] zł, co stanowiło podstawę do wydania orzeczenia o odmowie przyznania świadczeń. Zasadniczym problemem w sprawie jest wykładnia przepisu art. 5 ust.4b ustawy. W przepisie tym ustawodawca przewidział sytuację zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny zostać uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać na uzyskiwaniu dochodu bądź jego utracie. W rozpoznawanej sprawie uzyskanie dochodu miało miejsce po roku poprzedzającym okres zasiłkowy. W roku 2018 dodatkowy dochód uzyskał mąż skarżącej przez cały rok 2018 – zasiłek dla bezrobotnych oraz w okresie sierpień – grudzień 2018 roku – syn skarżącej K.w kwocie [...] zł. Należy zauważyć, iż od stycznia 2019 roku syn K. utracił wszelkie dochody, a od [...] lutego 2019 roku wszelkie dochody utracił mąż skarżącej P. R. Zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku , ustalając ich dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego. Skarżąca wystąpiła o zasiłek na okres zasiłkowy 2018/19 tj. od 1 listopada 2018 do 31 października 2019 roku. Zdaniem sądu prawo do świadczeń rodzinnych winno być ustalane podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w okresie pobierania świadczeń, a nie przeciętnie uzyskiwanego dochodu uzyskiwanego w roku poprzednim, chyba, że od poprzedniego roku nie zaszły zasadnicze zmiany w sytuacji dochodowej rodziny, jak również dochodu utraconego w trakcie okresu zasiłkowego (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2019 roku, I OSK 1996/18). Należy zauważyć, iż sytuacja dochodowa rodziny R. w okresie lat 2017 – 2019 zmieniała się. Zasadniczo począwszy stycznia – lutego 2019 roku, okresu zasiłkowego trwającego do 31 października 2019 roku, nastąpiła utrata dochodu przez K. i P. R., a jedynym źródłem dochodu był i jest dochód uzyskiwany tylko przez E.R.. Tak więc branie pod uwagę dochodu uzyskiwanego przez K.R.( sierpień – grudzień 2018 oraz P.R. do stycznia 2019 roku nie oddawałoby ich rzeczywistej sytuacji dochodowej. Zgodnie z art. 3 ust. 1a u.ś.r. – dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób – przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych( DZ.U z 2018 roku, poz. 1509 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Tak aby uzyskać sytuację dochodową rodziny R. w okresie zasiłkowym, należałoby ustalić dochód E.R. według wskazań art. 3 ust. 1a u.ś.r, a następnie podzielić ten dochód przez wszystkich członków rodziny, co pozwoliłoby uzyskać najbardziej zbliżony do rzeczywistego. Z tego też względu biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.