VIII SA/Wa 222/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania J. F. (dalej: "skarżący") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...], przyznającą skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności, w tym [...] w wysokości [...] zł oraz zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu odzieży t.j. [...] w wysokości [...] zł. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2012 r. przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności, w tym [...] w wysokości [...] zł, zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu środków czystości t.j. [...],[...] i do [...] w kwocie [...] zł oraz zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu odzieży t.j. [...] i [...] w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jego miesięczny dochód wynosi [...] zł spełnia, zatem ustawowe warunki do ubiegania się o bezzwrotną pomoc finansową w postaci przedmiotowego świadczenia. Jednocześnie organ stwierdził, że możliwość zaspokojenia potrzeb wnioskujących o zasiłek jest w znacznym stopniu zdeterminowana wysokością posiadanych środków finansowych MOPS. Organ przedstawił wysokość środków, jakimi dysponował w danym okresie na powyższy cel. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie większej kwoty zasiłku na dofinansowanie kosztów zakupu żywności i odzieży. Podniósł, że według jego oceny przyznana kwota na powyższe zakupy jest ewidentnie za mała. Wskazał, że [...] jest drogi, a on potrzebuje zakupić 2 sztuki, jako lekarstwo na [...]. Podniósł, że z uwagi na stan zdrowia musi jeść żywność naturalną i niezafałszowaną, która również jest bardzo droga. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] stycznia 2013 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie objętym odwołaniem. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Nawet spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek celowy nie oznacza tym samym, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości przez niego określonej. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej tak, aby nie pozostawić nikogo bez pomocy. Kolegium zauważyło, że organ I instancji szczegółowo wskazał, jakimi środkami dysponuje i w jaki sposób środki te są rozdysponowywane. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że innymi decyzjami organu I instancji skarżącemu przyznano zasiłek celowy na zakup leków w kwocie [...] zł oraz na zakup posiłku [...] zł. Skarżący od wielu lat korzysta z różnych form pomocy społecznej (zasiłek stały, zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatek mieszkaniowy) tak, więc nie pozostaje bez wsparcia pomocy społecznej, gdyż organ w miarę swoich możliwości finansowych udziela mu tego wsparcia w różnych formach i okresach. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] lutego 2013 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Uzasadniając skargę podtrzymał argumentacje prezentowaną w odwołaniu od decyzji I instancji, jednocześnie wniósł o uchylenie (zmianę) zaskarżonej decyzji i podwyższenie przyznanych zasiłków celowych na dofinansowanie zakupu żywności - dwóch [...] (2x380g) oraz na dofinansowanie zakupu [...] i [...]. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.: dalej: "u.p.s."). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Udzielanie pomocy społecznej jest limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami, zwłaszcza pieniężnymi. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują, jak już wyżej wskazano, ograniczonymi środkami. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości teza, że organ nie posiada obiektywnych możliwości, aby zaspokoić (zabezpieczyć) wszystkie potrzeby osób ubiegających się o pomoc, jak również w każdym przypadku udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Pozostaje także poza sporem okoliczność, że organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a."), jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega na dokładnej analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Wymaga również podkreślenia, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany, zgodnie z art. 7 k.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Przyznanie stronie pomocy (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań; rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy, tzn. koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2006 r., I SA/Wa 445/06, LEX nr 197469). Przenosząc przedstawione uwagi na kanwę niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy administracji nie przekroczyły uznania administracyjnego. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał kwotę środków pieniężnych, jakimi miesięcznie dysponuje na udzielenie świadczeń a także ilość osób ubiegających się o te świadczenia w tym okresie. Organ zwrócił uwagę, że zobowiązany jest do racjonalnego gospodarowania posiadanymi środkami, aby zabezpieczyć potrzeby osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji życiowej. W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji poddały należytej ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego. Nie bez znaczenia jest także fakt, iż w omawianym okresie przyznano skarżącemu pomoc w łącznej kwocie [...] zł ([...] zł przyznanych na zakup żywności, odzieży i środków czystości, [...] zł na zakup leków oraz [...] zł na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"). Z powyższego wynika, że skarżący nie pozostaje bez wsparcia, w formie świadczenia pieniężnego, udzielonego ze strony organu pomocy społecznej. Należy zauważył, że obowiązkiem organów pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób podopiecznych, nie zaś spełnianie ich wszystkich żądań. Organ pomocy społecznej nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich istotnych potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Organ zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby skarżącego. Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że średnia miesięczna pomoc, jaką może wydatkować organ I instancji na zasiłki wynosiła [...] zł. Wysokość pomocy udzielonej skarżącemu łącznie z tytułu zasiłków celowych w dacie wydania zaskarżonej decyzji organu I instancji stanowi kwotę [...] zł, co znacznie przewyższa wysokość przeciętnego zasiłku celowego. Skarżący winien mieć świadomość, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem niezbędnej (a więc nie każdej) potrzeby życiowej. Z woli ustawodawcy, zasiłek celowy jest świadczeniem z pomocy społecznej, które może, ale nie musi zostać przyznane nawet, jeżeli wnioskodawca spełnia wszystkie warunki, aby je otrzymać (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 października 2010 r., II SA/Łd 607/10, LEX nr 755851). Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. Z tych też względów, biorąc za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzeczono jak w sentencji wyroku.