VIII SA/Wa 225/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oddala skargę. Decyzją z dnia [...]listopada 2016 r. Nr [...]Starosta [...]skierował D. B. na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B i C, prawa jazdy. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu [...]marca 2015 r. do Starosty wpłynął wniosek nr [...]Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]o skierowanie D. B. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami z powodu przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. B. (dalej skarżący) żądając jej uchylenia. Decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego w związku z art. 45 § 1 kodeksu wykroczeń, art. 99 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię, art. 42 Konstytucji RP. W uzasadnieniu odwołania zakwestionował ustalenia organu wskazując, że decyzja stoi w sprzeczności z wyrokiem WSA z dnia 27 lipca 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 837/15. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium, organ odwoławczy), decyzją z dnia [...]grudnia 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie Kolegium po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania wskazało, że w aktach sprawy znajduje się wniosek nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień w stosunku do D. B.. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący w okresie od [...]sierpnia 2013 r. do [...]sierpnia 2014 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, co spowodowało naliczenie 26 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego i przekroczenie dopuszczalną ich liczbę wynosząca 24 punkty na rok. Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż z przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137) wprost wynika, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego policji w razie przekroczenia 24 punktów karnych otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Jak podało Kolegium ww. przepisy (w tym art. 99 ust. 1 lit. b ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami) mają charakter związany, co oznacza, że w sytuacji wystąpienia okoliczności w nich podanych (wniosek komendanta), starosta ma obowiązek orzec o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego kwalifikacji. Na związany charakter takich decyzji według Kolegium wskazuje konstrukcja normatywna zawartego w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym zwrotu "sprawdzeniu kwalifikacji podlega". W tej sytuacji starosta jest pozbawiony uprawnień do badania celowości otrzymanego od organu policji skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów, czy też prawidłowości naliczenia przez ten organ liczby punktów karnych. Także jak wyjaśnia organ odwoławczy wyłącznie do Policji należy usuwanie punktów karnych w razie odbycia szkolenia. Wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnoprawną, zaś w przypadkach spornych tylko sąd może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do ewidencji. Późniejsze, już po uzyskaniu 24 punktów karnych, uczestniczenie w szkoleniu, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pozostaje bez wpływu na obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym przewidujący obowiązek skierowania na kontrolny egzamin kierowcy z liczbą przekraczającą 24 punkty karne za naruszenia ruchu drogowego, odsyła wyłącznie do art. 130 ust. 1, a nie do całego art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym, co wyraźnie wskazuje, że kierowca taki nie może wtedy już skorzystać z uprawnienia do zmniejszenia liczby punktów karnych odbytym szkoleniem. W rozpatrywanej sprawie jak podało Kolegium, nie budzi wątpliwości, że skarżący w okresie od [...]sierpnia 2013 r. do [...]sierpnia 2014 r. otrzymał łącznie 26 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego – co potwierdza wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w [...]o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie jest uprawniony do korygowania wpisów dokonanych przez organ prowadzący ewidencję (Policję) i podejmuje rozstrzygnięcie w oparciu o dane z ewidencji kierowców naruszających przepisy o ruchu drogowym, wskazane we wniosku organu kontroli ruchu drogowego. Zatem w niniejszej sprawie, po otrzymaniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w [...]z dnia [...]marca 2015 r., organ I instancji zobowiązany był do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanych uprawnień. W podsumowaniu Kolegium podkreśliło, iż kierowca, który za naruszenie przepisów ruchu drogowego uzyskał więcej niż 24 punkty, ma bezwzględny obowiązek poddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Podniesione w odwołaniu zarzuty Kolegium uznało za nieznajdujące oparcia w przepisach prawa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. art. 2 oraz art. 42 Konstytucji RP; 2. art. 45 § 1 kodeksu wykroczeń; 3. zasady LEX RETRO NON AGIT; 4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Powołując się na powyższe naruszenia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi powielił wywody i argumentację wskazaną w odwołaniu i dodatkowo skarżący podkreślił, iż w jego przypadku Starostwo Powiatowe w [...]miało do wyboru: skierować go na badanie psychologiczne, któremu się poddał i dostarczył do Starostwa stosowny dokument lub skierować go na egzamin kontrolny. Ponadto skarżący zakwestionował zapis w uzasadnieniu decyzji Starosty określający termin do złożenia egzaminu kontrolnego. Przytoczył także stan sprawy wynikający z wyroku WSA z dnia 27 lipca 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 837/15. W odpowiedzi na skargą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w całości podtrzymało stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, bowiem organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanych przez nie decyzji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 627 z późn. zm.) zgodnie z którym Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji. Z kolei z mocy art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami Starosta wydaję tę decyzję na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i pkt 3 lit. b i d. Zgodnie zaś z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie należą do zadań Policji. Natomiast art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy Prawo o ruchu drogowym stwierdza, że policjant, w związku z wykonywaniem czynności określonych w ust. 1 - tj. czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie, jest uprawniony m. in. do występowania do starosty z wnioskiem o skierowanie kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na egzamin sprawdzający kwalifikacje, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji tej osoby. Ustawa nie zawiera definicji "uzasadnione zastrzeżenia", dlatego przy wykładaniu tego zwrotu należy w ocenie Sądu zastosować wykładnię językową. Pojęcie uzasadniony jest rozumiane jako oparty na obiektywnych racjach podstawowych, słusznych, usprawiedliwionych, natomiast zwrot zastrzeżenie oznacza - uwaga wyrażająca krytykę, wątpliwość dotycząca jakiegoś szczegółu, słabej strony czegoś lub czyjejś (Słownik języka polskiego PWN 1981 r.; t. III str. 640 i str. 962). Z zestawienia definicji pojęć, użytych przez ustawodawcę, w wyrażeniu uzasadnione zastrzeżenia należy uznać, że są to oparte na obiektywnych racjach (wiarygodnych) wątpliwości powzięte z wiarygodnego źródła i nasuwające duże wątpliwości do kierowania pojazdami. Ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby otrzymały je osoby mające odpowiednie kwalifikacje, ale także kontrolował, czy nie utraciły one wymaganych warunków. Podstawą wystąpienia z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji może być zarówno jedno, jak i wielokrotne naruszanie przez kierującego przepisów ruchu drogowego nawet, jeżeli w określonym czasie nie przekroczył on dopuszczalnego limitu punktów karnych, tak przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 28 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 137/14. Systematycznie powtarzające się wykroczenia, zwłaszcza mające istotny wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym mogą rodzić uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji kierującego. W przedmiotowej sprawie informację o uzasadnionych zastrzeżeniach co do posiadanych przez skarżącego kwalifikacji do prowadzenia pojazdów kategorii B i C, organ powziął na podstawie wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]nr [...]o skierowaniu skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Przedmiotowy wniosek wskazywał na otrzymanie przez skarżącego 26 punktów karnych, a ponadto w jego uzasadnieniu zawarto opis naruszeń przepisów ruchu drogowego jakich dopuścił się skarżący w okresie od [...]sierpnia 2013 r. do dnia [...]sierpnia 2014 r. Starosta [...]wszczynając postępowanie w dniu [...]marca 2015 r. prawidłowo zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania. Skarżący wypowiedział się na piśmie (pismo z 30 marca 2015 r.) wnosząc o umorzenie postępowania w związku ze zmianą przepisów. Kolejne pisma w zakresie wniosku o sprawdzenie kwalifikacji skarżący kierował do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], następnie w dniu 17 czerwca 2015 r. strona wniosła do Starostwa i do Komendy Wojewódzkiej Policji z/s w [...]wniosek o zmniejszenie liczby punktów karnych o 6, w związku z odbytym szkoleniem. Okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy nie pozostawiają wątpliwości co do wypełnienia ustawowych przesłanek obligatoryjnego skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Organ kontroli ruchu drogowego wystąpił bowiem w stosunku do skarżącego z wnioskiem o skierowanie na kontrolny egzamin na prawo jazdy z powodu przekroczenia w ciągu roku 24 punktów karnych za naruszenie zasad ruchu drogowego. Dane zawarte we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w [...], fakt przekroczenia limitu punktów karnych, były okolicznością obiektywną wiążącą starostę i niepodlegającą weryfikacji w ramach niniejszego postępowania przed starostą. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić należy, że postępowanie przed Starostą [...]jest odrębnym postepowaniem i zostało zainicjowane na podstawie wniosku o sprawdzenie kwalifikacji z [...]marca 2015 r. Nie doszło do naruszenia kodeksu wykroczeń, czym innym jest ustanie karalności za wykroczenia, wykreślenie wpisu o punktach karnych w ewidencji kierowców, a jeszcze czym innym jest postępowanie obejmujące przedmiotową sprawę przed starostą. Niewątpliwie Starosta działał w ramach swoich uprawnień, zaś decyzja w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy ma charakter decyzji związanej. Sprawa dotycząca postępowania w zakresie zatrzymania prawa jazdy, na którą powołuje się skarżący zakończyła się wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 837/15. Postępowanie w niniejszej sprawie jest postępowaniem odrębnym. Nie ma racji skarżący podnoszący, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów Konstytucji RP, tj. art. 2 czy art. 42 Konstytucji. Także wadliwe jest stanowisko skarżącego zarzucającego organom pogwałcenie zasady LEX RETRO NON AGIT. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzja Starosty na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ww. ustawy. Szczegóły w tym zakresie regulują natomiast przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. W konkluzji dodać należy, że skarżący do odwołania od decyzji Starosty dołączył orzeczenie psychologiczne Nr [...], nie mniej powyższa okoliczność nie ma związku z decyzją wydaną w przedmiotowej sprawie. Decyzja Starosty dotyczyła skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego. Zawarcie w uzasadnieniu powołanej decyzji Starosty daty przystąpienia do egzaminu jest czynnością techniczną, nie stanowi o błędzie decyzji. Na marginesie dodać należy, że akta administracyjne nie zawierają dokumentacji ani decyzji, z której by wynikało, że skarżący został skierowany na badania psychologiczne. Sąd w pełni podziela ocenę organu, że fakt powtarzających się wykroczeń oraz ich różnorodność (przekraczanie dozwolonej prędkości, dwie kolizje drogowe, naruszanie obowiązku używania pasów bezpieczeństwa przez kierującego) świadczą o uzasadnionych wątpliwościach co do posiadanych przez skarżącego kwalifikacji. Należy bowiem zwrócić uwagę, że kwalifikacje kierowcy co do znajomości przepisów i zasad ruchu drogowego obejmują szeroki zakres niezbędnej wiedzy teoretycznej i dopiero różnorodność naruszonych przepisów i ich znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu mogą świadczyć o braku kwalifikacji. W ocenie Sądu należy również wskazać, że zawodowe prowadzenie pojazdów mechanicznych i wiążąca się z tym ilość przejechanych kilometrów, nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla naruszania przepisów prawa o ruchu drogowym. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017. poz. 1369).