VIII SA/Wa 229/20
WyrokWSA w Warszawie2020-09-03
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Iwona Owsińska Gwiazda, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw, może domagać się przyznania płatności bezpośrednich w wyższej wysokości, powołując się na błędy popełnione przez pracownika Agencji Rolnej przy wypełnianiu wniosku?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że ciężar udowodnienia faktów uzasadniających przyznanie płatności spoczywa na rolniku. Rolnik, który nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw, nie może przerzucać odpowiedzialności za błędne wypełnienie wniosku na pracownika Agencji Rolnej, zwłaszcza gdy przepisy prawa krajowego i unijnego nie przewidują automatycznego wyłączenia z tego systemu ani nie dopuszczają uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2019 rok, deklarując zwiększoną powierzchnię gospodarstwa. W wyniku kontroli administracyjnej przyznano mu płatności, ale w niższej wysokości niż oczekiwał, ponieważ nadal był uczestnikiem systemu dla małych gospodarstw. Rolnik twierdził, że nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z tego systemu z powodu błędów pracownika Agencji Rolnej, który wypełniał jego wniosek, oraz z powodu swojego niskiego wykształcenia i problemów zdrowotnych. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o przyznaniu płatności w niższej kwocie, wskazując na brak złożonego przez rolnika oświadczenia o wystąpieniu z systemu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę T. J.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska Gwiazda (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant specjalista Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok oddala skargę.
Decyzją Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] stycznia 2020 r., po rozpatrzeniu odwołania T. J. (dalej: Skarżący) od decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z [...] stycznia 2020 r.
Decyzję wydano w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:
Skarżący złożył [...]-05-2019 r. wniosek o przyznanie płatności na 2019 r. na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za pośrednictwem aplikacji eWniosekPIus. We wniosku zadeklarował powierzchnię [...] ha do przyznania wnioskowanych płatności.
Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydal decyzję o nr j/w z [...]-01-2020 r., przyznającą płatności w wysokości:
- jednolitą płatność obszarową w wysokości [...]zł,
- płatność na zazielenienie w wysokości [...]zł,
- płatność dodatkową (redystrybucyjną) w wysokości [...]zł.
W decyzji organ stwierdził, że Skarżący nadal uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw.
W odwołaniu Skarżący podniósł, ze w 2019 r. dodzierżawił grunty rolne, które następnie dołączył do e-wniosku, co spowodowało zwiększenie należnych mu dopłat. Był przekonany, że gdy powiększa powierzchnię gospodarstwa automatycznie otrzymuje większe dopłaty i wychodzi z systemu małych gospodarstw. Aplikacja umożliwiająca złożenie wniosku miała pomagać rolnikom, wychwytywać popełnione błędy i dlatego z ufnością zatwierdził wniosek będąc przekonany, ze uzyska dopłaty w należnej wysokości ze względu na prowadzoną działalność na gruntach rolnych jakie posiada.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy wskazał m. in., że tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 reguluje ustawa z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 poz. 1312), zwana dalej "ustawą". Zgodnie z art. 7 ust. i ustawy płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli;
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz
2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Organ stwierdził, że na mocy art. 21 ust. 1 ustawy płatności bezpośrednie są przyznawane na wniosek rolnika. A zatem organy administracji mają obowiązek wziąć pod uwagę żądanie rolnika wyrażone we wniosku. Podniósł, że za treść merytoryczną tego wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Zauważył, iż rolnik składając wniosek o przyznanie płatności, podpisując go, jednocześnie oświadcza, że znane są mu zasady przyznawania wnioskowanych płatności (sekcja IX wniosku). Postępowanie w zakresie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego należy do postępowań wnioskowych i w tych okolicznościach zgodnie z art. 61 kpa tylko i wyłącznie strona określa zakres skierowanego do organu żądania
Wskazał, iż płatności bezpośrednie są przyznawane na wniosek rolnika składany w terminie od 15 marca do 15 maja. Płatność dla małych gospodarstw przyznaje się w wysokości nie większej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro. Rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 1307/2013, jeżeli;
1) spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw lub płatności związanych do zwierząt oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi nie więcej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro.
Organ podniósł, że zgodnie z art. 56 ust. 2 ustawy rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw także w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr
1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi więcej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro, jeżeli rolnik złożył wniosek o uznanie go za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Wniosek o uznanie za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w ust. 2, składa się do dnia 10lipca 2015 r., składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich albo składając odrębny wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji, o którym mowa w art. 5, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (art. 56 ust. 3 ustawy).
W 2015 r. rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do 10 lipca tego roku (art. 56 ust. 4 ustawy). Organ wskazał, że w kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone to oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw (art. 56 ust. 6 ustawy). Oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw składa się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji, o którym mowa w art. 5:
1) składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich albo
2) na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (art. 56 ust. 7 ustawy).
Podniósł, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 63 7/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608) państwa członkowskie mogą ustanowić system dla małych gospodarstw zgodnie z warunkami określonymi w tytule "system dla małych gospodarstw". Rolnicy, którzy w 2015 r., posiadają, na własność lub w formie dzierżawy, uprawnienia do płatności lub, w państwach członkowskich stosujących art. 36, składają wnioski w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej oraz spełniają minimalne wymogi przewidziane w art. 10 ust. 1, mogą wybrać uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw. Płatności w ramach systemu dla małych gospodarstw zastępują płatności, które mają zostać przyznane na podstawie tytułów III i IV. Akapit pierwszy nie ma zastosowania w przypadku gdy państwo członkowskie wybiera metodę płatności określoną w art. 63 ust. 2 akapit pierwszy lit. a). W takim przypadku płatność jest uzależniona od odpowiednich warunków określonych w tytułach 111 i IV, bez uszczerbku dla ust. 3 niniejszego artykułu (art. 61 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.). Rolnicy uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw są zwolnieni z praktyk rolniczych przewidzianych w tytule III rozdział 3 (art. 61 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r.).
Podniósł, że jak stanowi art. 62 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/20 rolnicy, którzy chcą uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw, składają wniosek w terminie, który ma być ustalony przez państwa członkowskie, który nie może być późniejszy niż 15 października 2015 r. Rolnicy, którzy nie złożyli wniosku o uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw w terminie ustalonym przez państwo członkowskie lub postanowili wystąpić z niego po tym terminie lub których wybrano w celu przyznania wsparcia na podstawie art. 19ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, nie są już uprawnieni do uczestnictwa w tym systemie.
Wskazał, że w drodze odstępstwa od ust. 1 państwa członkowskie mogą zadecydować, że rolnicy, w przypadku których kwota płatności bezpośrednich na mocy tytułów III i IV jest niższa niż maksymalna kwota ustalona przez dane państwo członkowskie zgodnie z art. 63, mają zostać automatycznie włączeni do systemu dla małych gospodarstw, chyba że w terminie ustalonym przez dane państwo członkowskie zgodnie z ust. 1, lub w którymkolwiek z kolejnych lat, wyraźnie wystąpią z tego systemu. Państwa członkowskie korzystające z tej możliwości informują odnośnych rolników we właściwym czasie o ich prawie do wystąpienia z systemu (art. 62 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013).
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. stwierdził, że organ I instancji przeprowadzając kontrolę administracyjną i ustalając wysokość płatności bezpośrednich, w decyzji nr [...] prawidłowo dokonał proporcjonalnego zmniejszenia wszystkich wnioskowanych i przyznanych płatności, gdyż Skarżący w kampanii 2015 został uznany za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw i nie zostało złożone oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu.
Organ odwoławczy dokonując ponownej analizy dowodów będących podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji podzielił poczynione uprzednio ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Wskazał, że powtórna weryfikacja czy Skarżący złożył Oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw na rok 2019 dowodzi, że Skarżący nie złożył tego oświadczenia we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich ani na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. Zauważył, że na rolniku ciąży obowiązek zadeklarowania danych zgodnie ze stanem faktycznym. We wniosku rolnik składa oświadczenie woli oraz oświadcza, iż zna zasady przyznawania płatności, a zatem jest również świadomy ewentualnych konsekwencji wynikających z błędnego wypełnienia wniosku.
W skardze Skarżący oświadczył, że nie zna się na wypełnianiu wniosku, nie ma wykształcenia, leczy się psychiatrycznie, o wypełnienie wniosku poprosił pracownika Agencji Rolnej. Wypełniając wniosek pracownik Agencji nie informował Skarżącego, że chcąc wyjść z systemu małych gospodarstw należy złożyć stosowne oświadczenie. Skarżący podpisał wniosek myśląc, ze skoro wypełnia go wykwalifikowany pracownik to jest dobrze. Skarżącego nie poinformowano, że formularz oświadczenia posiada Agencja. Zdaniem Skarżącego winę ponosi pracownik Agencji, który nie poinformował go, żeby złożył oświadczenie o wystąpieniu z systemu małych gospodarstw, a Skarżący nie był świadomy ewentualnych konsekwencji wynikających z błędnego wypełnienia wniosku. Wniósł o rozpoznanie jego słusznego odwołania, podniósł, ze stracił poczucie sprawiedliwości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji/postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to nie narusza prawa.
Sąd podziela w całości ustalenia faktyczne poczynione przez organy bez potrzeby ponownego ich przytaczania w tym miejscu.
W przedmiotowej sprawie nie jest spornym, że Skarżący w kampanii 2015 został uznany za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw oraz, że nie zostało złożone oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu. Skarżący natomiast wywodzi, że nie ponosi winy za nie złożenie oświadczenia o wystąpieniu z systemu małych gospodarstw z uwagi na fakt, że to pracownik Agencji na jego prośbę wypełniał wniosek oraz z uwagi na fakt, ze nie jest on osobą wykształconą, leczy się psychiatrycznie.
Oceniając decyzję pod katem postawionych w skardze zarzutów należy mieć na uwadze, że w myśl art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z ust. 2 w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4). Z kolei w ust. 3 postanowiono, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W stanie faktycznym sprawy zauważenia wymaga, iż z powołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego to na stronie postępowania spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnienie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań – udziela się stronom na ich żądanie, a nie poprzez działanie z urzędu. Organ z urzędu jest jedynie zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dowody zaś zobowiązana jest przedstawić strona. Na organach prowadzących postępowania dotyczące przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ prowadzący postępowanie nie jest zatem zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy, bez wskazania przez stronę konkretnych środków dowodowych, na wykazanie okoliczności przez nią podnoszonych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie modyfikacji reguł procedowania administracyjnego w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które warto przywołać w niniejszej sprawie, prezentowane są następujące poglądy. Ustawa z 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nakłada na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wnioskodawcę obciąża zatem obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności to nie organ, ale wnioskodawca powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (popr. wyrok WSA w Poznaniu z 19 września 2017 r., III SA/Po 307/17, LEX nr 2387945). W postępowaniu w sprawie płatności bezpośrednich to strona jest zobligowana do wskazywania konkretnych dowodów i współdziałania z organem przy gromadzeniu materiału dowodowego pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego - wyprowadzany z art. 7 i 77 § 1 kpa - jest ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., II GSK 1007/15, LEX nr 2199038). Na podstawie ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obowiązki dowodowe organów administracji, wynikające z kpa, doznają istotnych ograniczeń: organy zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę, nie ciąży na nich natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (por. wyrok NSA z 25 listopada 2016 r., II GSK 1113/15, LEX nr 2190638). W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązują odmienne zasady od zasad ogólnych stosowanych w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów kpa. W szczególności, obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego określony w art. 7 i art. 77 § 1 kpa został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu i aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok WSA w Olsztynie z 8 września 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 252/16, LEX nr 2121252).
Dalej wskazać należy, że ani przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, ani też ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie przewidują automatycznego wyłączenia z systemu małych gospodarstw rolnych.
W myśl art. 62 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 w drodze odstępstwa od ust. 1 państwa członkowskie mogą zadecydować, że rolnicy, w przypadku których kwota płatności bezpośrednich na mocy tytułów III i IV jest niższa niż maksymalna kwota ustalona przez dane państwo członkowskie zgodnie z art. 63, mają zostać automatycznie włączeni do systemu dla małych gospodarstw, chyba że w terminie ustalonym przez dane państwo członkowskie zgodnie z ust. 1, lub w którymkolwiek z kolejnych lat, wyraźnie wystąpią z tego systemu. Państwa członkowskie korzystające z tej możliwości informują odnośnych rolników we właściwym czasie o ich prawie do wystąpienia z systemu.
Natomiast zgodnie z art. 56 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanym dalej "systemem dla małych gospodarstw", jeżeli: spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw lub płatności związanych do zwierząt (pkt 1) oraz łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi nie więcej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro (pkt 2). Z ust. 6 wynika natomiast, że w kolejnych latach (po roku 2015) rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone to oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw. Z kolei w ust. 7 postanowiono, że oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, o którym mowa w art. 5: składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich (pkt 1) albo na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (pkt 2).
Jak wynika z powyższego wyłączenie z systemu małych gospodarstw w stanie prawnym sprawy niniejszej mogło nastąpić jedynie poprzez złożenie przez rolnika stosownego oświadczenia w ramach wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich lub na odrębnym formularzu, co nie miało miejsca.
Ze złożonego wniosku o przyznanie płatności wynika, że skarżący w części V dotyczącej systemu dla małych gospodarstw nie zaznaczył pola 10, iż oświadcza, że występuje z systemu dla małych gospodarstw. Inaczej mówiąc skarżący nie składając tego oświadczenia pozostał w systemie dla małych gospodarstw ze wszelkimi konsekwencjami prawnymi z tym systemem związanymi. Poza tym, co już wcześniej zostało podczas rozważań podniesione, z regulacji procesowych systemu wsparcia bezpośredniego wynika, że ciężar prezentacji dowodu w postępowaniu dotyczącym płatności spoczywa na stronie. To strona winna zatem wskazać konkretne środki dowodowe na okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, czego w niniejszej sprawie nie uczyniła. Zaznaczyć należy, że w sytuacji, gdy strona dąży do uzyskania określonego przywileju finansowego (w tym środków unijnych) winna dołożyć wszelkiej należytej staranności w celu jednoznacznego i pełnego wykazania, iż spełnia ona wszelkie ustawowe przesłanki uzyskania danej płatności. Jakiekolwiek zaniechania w tym zakresie obciążają natomiast ujemnie danego wnioskodawcę w związku z tym, iż przedmiotowe płatności stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską i w przepisach prawa. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości wnioskowanych płatności. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie takiego wniosku przerzucać na organ administracji publicznej. Zauważyć trzeba, że w toku postępowania przed organami administracji Skarżący nie powoływał się na swoją chorobę, nie wskazuje on też, że dolegliwości z tym związane ograniczają jego zdolność do czynności prawnych.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz.2325, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło