VIII SA/Wa 232/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S.K.P.B.M. w R.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Uczestniczka J.K., w związku z wezwaniem z dnia 3 stycznia 2008 r. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie jej z kosztów sądowych, podając, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródłem utrzymania małżonków są ich emerytury w wysokości 740 zł i 1156 zł (w załączeniu odcinki emerytur). Jedyny majątek stanowi drewniany dom, budynki gospodarcze oraz nieruchomość rolna o powierzchni 2 ha. Wnioskodawczyni podała, że wraz z mężem pozostaje pod stałą opieką lekarską i na ten cel przeznaczana jest większość posiadanych środków. Do tego dochodzą wydatki na bieżące utrzymanie tj. opłaty za energię, opał, okresowe remonty budynku mieszkalnego. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 13 marca 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) J.K. prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza, w którym podtrzymała swoją argumentację zawartą w poprzednich wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Dodała, iż do kosztów i wydatków ponoszonych przez nią należy również zaliczyć wydatki związane z postępowaniem administracyjnym toczącym się w przedmiotowej sprawie, w szczególności przesyłki polecone, dojazdy do urzędów, opłaty za telefon i inne. Podkreśliła, iż nie ma obowiązku alimentacyjnego pomocy swoim członkom rodziny, ale ma obowiązek moralny. Ponadto z uwagi na zbliżające się Święta Wielkanocne poniesie liczne wydatki. Dużą cześć swoich dochodów przeznacza też na leki i leczenie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego zarządzenia spowodowało, iż postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Za istotną okoliczność uzasadniającą przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni uznała konieczność pomagania niepracującej córce, której troje dzieci uczęszcza do szkół ponadgimnazjalnych, a także synowi, który jest jedyną osobą pracującą w swojej rodzinie. Jako jedyny majątek wymieniła drewniany dom, budynki gospodarcze oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2 ha, co do której wskazała, że nie jest uprawiana, gdyż jest to nieopłacalne. Źródłem utrzymania małżonków są ich emerytury w wysokości 740 zł i 1156 zł. Ponadto duże wydatki przeznaczane są też na leczenie i leki. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Dlatego też każda osoba wszczynająca postępowanie, bądź żądająca od Sądu podejmowania określonych czynności (w tym wypadu żądanie doręczenia uzasadnienia wyroku) powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Jak wynika zaś z treści powołanego art. 246 § 1 p.p.s.a, dopiero gdy środki którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystraczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Wobec powyższego uznać należy, że na dzień orzekania w przedmiocie prawa pomocy uczestniczka nie znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby pozytywne rozpoznanie jej wniosku. Dysponuje ona bowiem wystarczającymi środkami pozwalającymi na poniesienie kosztów związanych z uiszczeniem 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej oraz z ustanowieniem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny. Zasadnicze znaczenie ma to, iż wnioskodawczyni wraz z mężem posiada stały dochód z tytułu emerytury, który dla dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi 1.900 zł. Ponadto uczestniczka posiada gospodarstwo rolne powyżej 2 ha, którego nie obrabia, z uwagi na nieopłacalność, zatem z własnej woli nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Dzieci, którym J.K. finansowo pomaga, są już dorosłe i czynne zawodowo, zaś na uczestniczce nie ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny. W związku z powyższym w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.