VIII SA/Wa 241/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. M. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w R. przy ulicy [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. VIII SA/Wa 241/09 UZASADNIENIE Skarżący E. S. w dniu [...] marca 2009 r. wniósł skargę na Decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] lutego 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] stycznia 20009 r. Nr [...] umarzającą postępowanie z wniosku strony o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zmianami – dalej: "k.p.a."). Podstawą prawną umorzenia był przepis art. 105 § 1 k.p.a. Decyzje zostały wydane przy uwzględnieniu następujących okoliczności: Skarżący mając wcześniej nabyte uprawnienia kombatanckie na podstawie orzeczenia ZBoWiD w R. z [...].07.1978 r. z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej od [...] maja 1946 r. do [...] grudnia 1947 r., utracił te uprawnienia na podstawie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] czerwca 2000 r., utrzymanej w mocy decyzją z [...] września 2000 r. Skargę na decyzję ostateczną w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z 11 kwietnia 2002 r. w sprawie V SA 3201/00. Następnie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] lipca 2000 r. utrzymaną w mocy decyzją tego samego organu z [...] grudnia 2000 r. odmówił Skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do Batalionów Chłopskich. Skarga na tą decyzję została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 września 2001 r. w sprawie o sygn. akt V SA 104/01. Na skutek kolejnego wniosku skarżącego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] sierpnia 2004 r. wydaną w trybie art. 154 k.p.a., utrzymaną w mocy decyzją tego samego organu z [...] grudnia 2004 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] września 2000 r. Również na tą decyzję ostateczną skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i sąd skargę oddalił wyrokiem z 1 lipca 2005 r. w sprawie V SA/Wa 356/05. W dniu [...] października 2008 r. skarżący wniósł do organu kolejny wniosek z załączonymi kserokopiami oświadczeń świadków znajdujących się już w aktach postępowania administracyjnego. Skarżący w piśmie tym wskazał, że "zgodnie z art. 25 ust. 2 obowiązującej ustawy kombatanckiej" osoby, które uzyskały uprawnienia, zachowują je. Odmówić ich przyznania można tylko osobom, które się o nie dopiero starają. W związku z tym odzyskałem prawo do korzystania z uprawnień kombatanckich. Uprzejmie proszę Pana Kierownika o dalsze postępowanie załatwienia zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego". Skarżący wskazał też w piśmie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt V SA 1757/99. Organ w odpowiedzi na to pismo wezwał skarżącego do wskazania trybu, w jakim domaga się rozpatrzenia jego wniosku, pouczając przy tym obszernie skarżącego o możliwych trybach wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych, w tym o art. 145 i 154 k.p.a.. Odpowiadając na to pismo skarżący nie sprecyzował, w jakim trybie ma być rozpoznane jego pismo. Zgłosił pretensje z tytułu nieustosunkowania się do wskazanego przez niego wyroku NSA, zadał pytanie o przyczyny nieprzesłuchania wskazanych świadków. Do pisma dołączył dokumenty dotyczące jego złego stanu zdrowia. Organ ponownie zwrócił się do Skarżącego pismem z [...] grudnia 2008 r. o wskazanie trybu, w jakim ma być rozpoznany wniosek, oraz czy wniosek dotyczy decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, czy też decyzji o odmowie nadania uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na to skarżący pismem z [...] grudnia 2009 r. zażądał "odzyskania praw kombatanckich określonych w ustawie z 24.01.1991 r. (ustawa kombatancka z 1982r."). W tej sytuacji organ na podstawie art. 235 § 1 k.p.a. pismo skarżącego potraktował jako wniosek o uchylenie decyzji własnej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 k.p.a. Organ uznał, że nie jest możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania (a jak wcześniej wskazano organ w tym przedmiocie wydał już [...] sierpnia 2004 r. merytoryczną decyzją w trybie art. 154 k.p.a. odmawiającą uchylenia wcześniejszej prawomocnej decyzji z [...] lipca 2000r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich). Organ powołując się na wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 marca 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 278/04 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1286/06 uznał, że skoro wniosek skarżącego jest kolejnym podaniem o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. – należy postępowanie umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej. Poza wyrażeniem w sposób opisowy niezadowolenia z tej decyzji, nie podniósł konkretnych zarzutów. Powołał się na "uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z 19 maja", załączył oświadczenie świadka T. M. z [...].12.1997 r. Organ ponownie rozpoznając sprawę na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Podtrzymał dotychczasowa argumentację. Wskazał nadto, że w przypadku wydania decyzji merytorycznej w sprawie byłaby ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną Od tej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego. Skarga ma charakter opisowy, nie wskazuje konkretnych naruszeń prawa. Skarżący podniósł w skardze następujące zarzuty: 1) "Kierownik Urzędu Kombatantów" odmówił potwierdzenia ustawy kombatanckiej z 1982 r. i uznania, że zgodnie z art. 25 ust. 2 obowiązującej ustawy kombatanckiej, osoby które nabyły wcześniej uprawnienia kombatanckie na podstawie wcześniejszych przepisów, zachowują je, 2) brak odpowiedzi na jego pismo z [...] października 2008 r., 3) brak odpowiedzi na wskazywane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, 4) nieprzesłuchanie świadków, 5) prowadzenie sprawy przez ponad 20 lat. Skarżący wniósł też o przyznanie prawa pomocy, które uzyskał, został ustanowiony adwokat z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości dotychczasowa argumentację. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd badał kwestie jej zgodności z przepisami postępowania, zwłaszcza że dotyczyła kwestii proceduralnych (umorzenie postępowania), a nie merytorycznych związanych ze stosowaniem przepisów prawa materialnego. Sąd dostrzegł, że organ mógł mieć pewną trudność z oceną, czego w istocie dotyczył wniosek skarżącego zawarty w piśmie do organu z [...] października 2008 r., zwłaszcza że skarżący mimo dwukrotnego wzywania go do tego i pouczania nie skonkretyzował trybu, w jakim ma być rozpoznane jego pismo. Organ rozpoznał ten wniosek jako zmierzający do uchylenia lub zmiany prawomocnej decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, to jest decyzji z [...] sierpnia 2004 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 k.p.a. Sąd uznał, że organ słusznie rozpoznał właściwą treść wniosku, zwłaszcza w oparciu o treść pisma skarżącego do organu z [...].12.2008 r., w którym żądał "odzyskania praw kombatanckich określonych w ustawie z 24.01.1991 r. (ustawie kombatanckiej z 1992 r.)". Skoro skarżący chciał odzyskać wcześniej posiadane prawa kombatanckie (których został pozbawiony prawomocną decyzją organu z [...] czerwca 2000 r. utrzymaną w mocy decyzją ostateczną z [...] września 2000 r.), zatem należało uznać, że swoim wnioskiem zmierzał on do zakwestionowania pozbawienia go tych praw na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 ze zmianami, dalej: "ustawa kombatancka" z 1991 r.). Organ słusznie też i zgodnie z art. 235 § 1 k.p.a. uznał, że tym samym wniosek skarżącego zmierzał do wydania w trybie art. 154 k.p.a. decyzji uchylającej lub zmieniającej wspomnianą w zdaniu poprzednim decyzję ostateczną z [...] września 2000 r., a organ działając na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. już raz decyzją ostateczną z [...] grudnia 2004 r. (utrzymującą w mocy decyzje pierwszoinstancyjną z [...] sierpnia 2004 r.) odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z [...] września 2000 r. Organ słusznie też zauważył, że skarżący wnosząc pismo z [...].10.2008 r. nie wskazywał okoliczności nowych w stosunku do tych, które były przedmiotem rozpoznania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2004 r., zatem sprawa ta była tożsama z tą wcześniejszą zakończoną decyzją z [...] sierpnia 2004 r. Tożsamość sprawy administracyjnej istnieje w sytuacji, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu, interesów prawnych lub obowiązków, które po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym lub obowiązkiem prawnym określonego podmiotu) i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Wydanie nowej decyzji w sprawie, bez wzruszenia poprzedniej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności drugiej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 1981 r., SA/Po 15/81, publ. OSPiKA z 1982 r., nr 3-4, poz. 25). Zauważyć należy, że przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa (Komentarz do art. 154 kodeksu postępowania administracyjnego, w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Jest to nowa sprawa administracyjna. W najnowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadnie wskazuje się, że "procedura rozpoznawania wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a. nie przewiduje wydania rozstrzygnięcia w postaci odmowy wydania decyzji z tego powodu, iż sprawa została już rozstrzygnięta inną ostateczną decyzją. Nie jest również możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Byłoby to bowiem w istocie wydanie drugiej decyzji w tej samej sprawie" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2005 r., VII SA/Wa 278/04, publ.: LEX nr 189150). W tym stanie rzeczy organ administracji - w przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego padania o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. – słusznie podjął rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego. Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, publ.: ONSA z 1996 r., nr 2, s. 80). W myśl art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Użycie przez ustawodawcę słowa "wydaje" a nie "może wydać" oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Tym bardziej należy więc tak postąpić, gdy postępowanie od samego początku było bezprzedmiotowe (wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 r., I SA/Kr 1141/97, niepubl.). Sąd rozważał również, czy wniosku skarżącego z [...] października 2008 r. nie można było w granicach art. 235 § 1 k.p.a. uznać za wniosek o wznowienie postępowania lub o stwierdzenie nieważności wcześniej wydanych decyzji. W objętych kontrolą Sądu decyzjach brak jest wyczerpujących rozważań co do takiej możliwości potraktowania pisma skarżącego z [...] października 2008 r., zwłaszcza że wskazuje on dla poparcia swojego wniosku zeznania świadków, co mogłoby sugerować, ze chodzi mu o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Gdyby jednak uznać brak rozważań organu w tym przedmiocie za naruszenie przepisów postępowania, to i tak nie mogłoby to mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Gdyby bowiem pismo skarżącego potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie pozbawienia go uprawnień kombatanckich, to brak było podstaw do takiego wznowienia, gdyż wskazywane przez niego dowody były już przedmiotem rozważań we wspomnianym wcześniej postępowaniu dotyczącym uprawnień kombatanckich, i organ musiałby odmówić wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Tak więc wynik postępowania rozumiany jako stwierdzenie formalnej niemożności wzruszenia ostatecznej decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich byłby ten sam jak przy wydaniu decyzji objętej kontrolą Sądu w sprawie niniejszej. Zatem nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i tym samym brak było wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami – dalej: "p.p.s.a.") podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponieważ decyzja objęta kontrolą Sądu miała charakter proceduralny (umorzenie postępowania ze względu na bezprzedmiotowość), zbędna była ocena prawidłowości decyzji co do przestrzegania przy jej wydaniu przepisów prawa materialnego. Niemniej jednak marginalnie należy wskazać, że ze stanowiska skarżącego przejawiającego się w jego pismach wynika, iż błędnie interpretuje on treść art. 25 ustawy kombatanckiej z 1991 r. Dostrzega on tylko ust. 1 art. 25 tej ustawy i to nie zauważając zawartych na końcu tej jednostki redakcyjnej słów "z zastrzeżeniem" uznając, że wcześniej nabyte przed wejściem w życie tej ustawy (tak jak w jego przypadku) uprawnienia kombatanckie są zachowane. Tymczasem odczytanie całej treści art. 25 ust. 1 przy uwzględnieniu art. 25 ust. 2 ustawy kombatanckiej z 1991 r. prowadzi do wniosku, że osoba mająca prawa kombatanckie nabyte przed wejściem w życie tej ustawy może być tych praw pozbawiona tak jak stało się to w przypadku skarżącego. Sąd nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do wznowienia postępowania lub powodowałyby nieważność objętych kontrolą decyzji. Dlatego też na podstawie art. 151 Sąd skargę oddalił. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w wysokości [...] zł powiększone o należny podatek od towarów i usług w wysokości [...] zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.