VIII SA/Wa 246/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku [...] sp. z o.o. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku akcyzowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca [...] sp. z o.o. w likwidacji wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że na skutek decyzji organów celnych i określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku akcyzowego, a także cofnięcia zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego, działalność spółki została sparaliżowana. Pismem z dnia 8 maja 2017 r. zobowiązano spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez: 1) wyjaśnienie, czy spółka prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą, 2) wyjaśnienie etapu aktualnego postępowania likwidacyjnego tj. nadesłania istotnych dokumentów dotyczących likwidacji – bilansu otwarcia likwidacji, listy wierzytelności, podziału majątku, sprawozdań sporządzonych przez likwidatora, 3) nadesłanie zeznań podatkowych za 2016 r. oraz sprawozdania finansowego za ten okres, 4) udokumentowania aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej, 5) nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, 6) wyjaśnienie, czy z majątku spółki prowadzona jest egzekucja i z jakim skutkiem. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca w piśmie z dnia 22 maja 2017 r. oświadczyła, że nie przygotowała sprawozdania finansowego za 2016 r, gdyż w tym roku nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej. Nie dysponuje również sprawozdaniami finansowymi za wcześniejsze lata i nie może ich przygotować, bowiem wszystkie oryginalne dokumenty oraz zapisy cyfrowe "zostały zabrane" przez Straż Graniczną w B. na polecenie Prokuratury Okręgowej w B.. Wyjaśniła, że Prokuratura Okręgowa wyraziła wprawdzie wolę udostępnienia kserokopii wskazanych przez spółkę dokumentów, jednakże w praktyce jest to niemożliwe bowiem zatrzymanie dokumentów odbyło się bez prawidłowego ich skatalogowania i opisania i "nie wiadomo w których segregatorach się one znajdują". Odnośnie posiadanych rachunków bankowych spółka podała, że nie ma do nich dostępu, natomiast egzekucje wobec niej są bezskuteczne z uwagi na to, że spółka nie posiada majątku. Powyższe w ocenie spółki wskazuje, że nie jest ona w stanie uiścić wpisu od skargi. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Kosztami sądowymi, do których uiszczenia skarżąca jest zobowiązana na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości [...] zł. Zdaniem referendarza sądowego skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Przede wszystkim skarżąca za pośrednictwem swojego pełnomocnika, poza złożonym oświadczeniem wskazującym na okoliczności takie jak toczące się postępowanie likwidacyjne, brak środków finansowych i brak majątku, nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego sytuację finansową. Nie przesłała mianowicie zeznań podatkowych, wyciągów bankowych, nawet jeśli brak jest na nich operacji, informacji o postępowaniu egzekucyjnym i jego skutkach, czy dokumentów dotyczących likwidacji. Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z Kodeksem spółek handlowych na dzień otwarcia likwidacji likwidatorzy sporządzają bilans otwarcia likwidacji. Ustawa o rachunkowości stanowi, że na dzień kończący rok obrotowy należy sporządzić sprawozdanie finansowe składające się z bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej. Dzień kończący rok obrotowy to dzień, na który jednostka jest zobowiązana zamknąć księgi rachunkowe. A takim dniem jest właśnie dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji. Bilans zamknięcia (na dzień poprzedzający otwarcie likwidacji) jest jednocześnie bilansem otwarcia (na dzień otwarcia likwidacji). Skarżąca uchylając się od złożenia wymienionych w wezwaniu z dnia 8 maja 2017 r. dokumentów wskazała na ograniczenia wynikające z zabezpieczenia dokumentacji przez Prokuraturę Okręgową w B.. Niemniej jednak z załączonego pisma z dnia 28 marca 2017 r. tejże prokuratury wynika, że istnieje możliwość udostępnienia dokumentacji we wskazanej części w uwierzytelnionych kserokopiach. Jak wynika z akt skarżąca o takie dokumenty nie wystąpiła, co oczywiście pozostawało w jej interesie. Nie podjęła zatem nawet próby choćby uprawdopodobnienia okoliczności, na które się powołuje. Brak jest w tej sytuacji materiałów, na podstawie których możliwa byłaby rzetelna ocena przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji prawa pomocy. Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia wyłącznie argumentacja skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności, jak wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, brak środków finansowych, czy toczące się postępowanie likwidacyjne. Przyjęcie takiej argumentacji i poprzestanie na niej prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności i zawiesił działalność gospodarczą, czy też wszczął postępowanie likwidacyjne powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prowadziłoby to z kolei do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.