VIII SA/Wa 246/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi C. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2018 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej jako: "SKO" lub "organ odwoławczy") biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 roku, poz. 1257, dalej jako: "k.p.a.") po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania C. F. od decyzji Prezydenta Miasta R. orzekającej o czasowym odebraniu C. F. 28 psów: 2 rasy york, 3 rasy labrador, 1 rasy buldog angielski, 2 rasy beagle, 7 rasy maltańczyk i 11 rasy buldog francuski - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. W dniu [...] listopada 2017 roku pracownicy stowarzyszenia Straży dla Zwierząt w Polsce, na skutek zgłoszenia przeprowadzili kontrolę warunków bytowych psów w nielegalnej hodowli prowadzonej przez C. F. w R. przy ul. J. [...]. Z protokołu zatrzymania wynika, że zwierzęta utrzymywane były w warunkach rażącego zaniedbania. Właściciel nie zapewnił im elementarnych potrzeb bytowych utrzymując psy w warunkach rażącego niechlujstwa, w związku z czym podjęto decyzję o natychmiastowym ich odebraniu na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2017, poz. 1840, dalej jako: "ustawa"). Odebrane psy zostały przewiezione do siedziby stowarzyszenia, gdzie poddano je oględzinom przez lekarzy. Zwierzęta zostały ocenione jako ogólnie zaniedbane, zapchlone i brudne, a u wielu stwierdzono zapalenie spojówek, zapalenie skóry, kołtuny i przerośnięte pazury. Zdaniem organu pierwszej instancji zgromadzony materiał dowodowy w postaci protokołu kontroli warunków bytowych, dokumentacja fotograficzna oraz karty informacyjne dotyczące stanu i zastosowanego leczenia zwierząt potwierdzają potrzebę natychmiastowego trybu odbioru zwierząt, a także wskazują, że właściciel niewłaściwie sprawował opiekę nad nimi. Odwołanie od decyzji złożył C. F. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę zważył co następuje: Przeprowadzana kontrola w dniu [...] listopada 2017 roku wykazała, że skarżący prowadzi nielegalną hodowlę psów i utrzymuje zwierzęta w warunkach rażącego zaniedbania. Psy znajdowały się w pomieszczeniach niedostosowanych do przetrzymywania zwierząt z uwagi na zły stan techniczny, brak wentylacji, brak dostępu do naturalnego światła oraz brak wybiegu. Schronienie dla zwierząt stanowiły stare lodówki i budy bez właściwego zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi. Zwierzęta były brudne, zapchlone, miały przerośnięte pazury, a ich sierść była skołtuniona, pobrudzona błotem i własnymi odchodami. Zwierzęta karmione były cuchnącą karmą. Woda nie nadawała się do picia. Właściciel nie okazał dokumentacji potwierdzającej szczepienie psów przeciwko wściekliźnie, ani też potwierdzającej utylizację zwłok padłych zwierząt. Szczenięta nie były poddawane szczepieniom ochronnym i żywiono je nieodpowiednim pokarmem. Organ odwoławczy wskazywał, że w sprawach czasowego odebrania zwierząt stosuje się przepisy ustawy. Zgodnie z art. 6 ust. 1a ustawy zabrania się znęcania nad zwierzętami. Przez znęcanie nad zwierzętami w myśl art. 6 ust. 2 ustawy należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzęta do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo śmierć; utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji; utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Stosownie do art. 7 ust. 1 zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji odpowiedniego organu. W ocenie SKO w R. w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki do czasowego odebrania zwierząt – art. 6 ust. 2 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy. Zgromadzony materiał jednoznacznie wskazywał, że skarżący psy utrzymywał w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa, co w rozumieniu art. 6 ust. 2 oznacza znęcanie się nad zwierzętami, a ponadto z dokumentacji weterynaryjnej wynikało, że dalsze pozostawanie zwierząt u skarżącego zagrażało ich zdrowiu. Zdaniem organu istniała podstawa do zastosowania art. 7 ust. 3 ustawy tj. przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażało jego życiu i zdrowiu i należało odebrać psy od C. F. W ocenie SKO wprawdzie skarżący kwestionuje poczynione ustalenia faktyczne, to nie przedstawił żadnych kontrdowodów, które pokazałyby wadliwość poczynionych ustaleń. Organ zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i zgodnie z wymogami wyżej powołanych przepisów zostało przeprowadzone postępowanie. Skarżący poza wnioskiem o przesłuchanie świadków, w osobach jego znajomych, odwiedzających go i znających warunki prowadzonej hodowli, nie przedstawił żadnych innych dowodów mogących świadczyć o odmiennym stanie rzeczy. Zarzuty dotyczące błędnych doniesień w mediach dotyczących ilości odebranych psów, czy okoliczności złożenia przez skarżącego skargi i zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa nie miały istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł C. F. Zaskarżonej decyzji zarzucał: 1. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sprawie i oparcie się na części dowodów przedstawionych przez stowarzyszenie, a pominięcie i zignorowanie przedstawionych przez niego dowodów z dokumentów i zeznań świadków oraz dowolną i błędną ocenę materiału dowodowego, skutkującą podjęciem błędnych ustaleń faktycznych uzasadniających odbiór zwierząt; 2. przekroczenie zasady działania organu na podstawie i w granicach prawa, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organu poprzez bezkrytyczne danie wiary organizacji Straż dla Zwierząt, której komendantem jest osoba kara za przestępstwa pospolite; 3. zaniechania zbadania i wyjaśnienia dlaczego szef stowarzyszenia podjął arbitralną, jednostronną i nie podlegającą kontroli decyzję o odebraniu zwierząt bez konsultacji i orzeczenia lekarza weterynarii; 4. zaniechano wyjaśnienia dlaczego straż nie zostawiła pokwitowania na zabrane psy i nie zgodzili się na badanie psów przez weterynarza, o co zabiegał; 5. zaniechano wyjaśnienia dlaczego straż miejska dopiero po 9 dniach od interwencji zawiadomiła organ o odebraniu zwierząt i złożyła wniosek; 6. zaniechano wyjaśnienia dokąd zostały zabrane odebrane skarżącemu zwierzęta, gdzie się znajdują, kto je badał i dlaczego nie zbadano ich na miejscu; 7. przeprowadzono zupełnie dowolną i niepełną ocenę dowodów z pominięciem wyjaśnień skarżącego i złożonych dokumentów, które zaprzeczają aby zdrowie i życie zwierząt było zagrożone; 8. naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy z materiału dowodowego (w szczególności wniosków oględzin lekarza weterynarii) nie wynika, aby zwierzęta były utrzymywane w stanie rażącego niedbalstwa czy niechlujstwa, a jedynie, że były ogólnie zaniedbane, nadto nie przetrzymywał zwierząt w żadnych klatkach, tylko w boksach, które były sprzątane codziennie i myte bieżącą wodą, a psy codziennie były 2 - 3 razy puszczane na swobodny wybieg na działkę o powierzchni 800 m²; 9. błędne i nieudowodnione ustalenie, że – psy znajdowały się w pomieszczeniach niedostosowanych dla ich przetrzymywania, w sytuacji gdy psy przebywały w kojcach zadaszonych, mytych, z bieżącą wodą, z wentylacją i z dostępem do naturalnego światła, – że boksy dla psów nie stanowiły właściwego zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi, gdy w rzeczywistości boksy były ciepłe i odporne na wilgoć, – że psy nie były pielęgnowane, w sytuacji gdy psy były pod opieką weterynarza, były zdrowe, nie były zapchlone, dobrze odżywione, aktywne, a zabrudzenie mogło wynikać z warunków pogodowych oraz faktu, że podczas kilkudniowej choroby mniej się opiekował psami, – że karma i woda były niezdatne do spożycia, gdy naprawdę psy były karmione suchą karmą, umytymi i przegotowanymi żołądkami wołowymi zmieszanymi z kaszą jęczmienną, były zdrowe i miały dobrą wagę, nie chorowały i nie brakowało im jedzenia, a woda była z sieci wodociągowej, – szczenięta nie były szczepione, w sytuacji gdy w dacie interwencji skarżący okazał metryczki i książeczki zdrowia szczeniąt wraz z czipami, które zostały zabrane przez strażników miejskich, – zupełne pominięcie i brak wyjaśnienia, że hodowla była certyfikowana, a psy miały rodowody, były zdrowe, a żaden lekarz ich nie badał w czasie interwencji, a hodowla została wyrejestrowana dopiero po dniu interwencji. Nie wyjaśniono skąd taka zbieżność czasowa i nadgorliwość strażników, którzy nie wystosowali do skarżącego żadnego pisma, ani ostrzeżenia, uniemożliwiono mu ustosunkowanie się zarzutów, nie pokwitowani zabrania psów, 10. brak wyjaśnienia dlaczego strażnicy podają na swojej stronie internetowej nieprawdę, a mianowicie jakoby zatrzymali u skarżącego 32 sztuki psów gdy naprawdę zabrano 22 psy dorosłe i 2 mioty szczeniąt (5 sztuk), a powszechnie wiadomo, że szczenięta nie wlicza się do ogólnej liczby psów w hodowli; 11. niezbadanie istoty sprawy i błędne orzeczenie o odbiorze 2 psów mieszańców, gdy był w posiadaniu jednego mieszańca; 12. zaniechanie wyjaśnienia czy uprawnione było podjęcie tak drastycznych działań przez Straż dla Zwierząt i jeszcze tego samego dnia odebranie mu certyfikatu [...] skutkujących interwencją na jego posesji i w domu oraz zabór psów, szczeniąt w sytuacji gdy dopuszczalne prawem było wezwanie go do złożenia wyjaśnień, czy też udostepnienie hodowli w określonym terminie aby mógł przygotować określone dokumenty i dowody, że hodowla jest prowadzona zgodnie z prawem, a psom nie dzieje się krzywda; 13. przekroczenie swobodnej oceny dowodów i dokonanie wyłącznie jednostronnej oceny materiału dowodowego z pogwałceniem dowodów i okoliczności podnoszonych przez skarżącego, a podważających w stopniu fundamentalnym wiarygodności i rzetelności Straży dla Zwierząt, jak chociażby informacja o karalności za poważne przestępstwa jej szefa, podawanie nieprawdziwej informacji o liczbie zabranych psów, jednostronne oparcie się organów na zdjęciach i kartach weterynaryjnych przedłożonych przez straż, w sytuacji gdy ze zdjęć nie wynika, aby to były jego psy przed zabraniem, a on nie ponosi odpowiedzialności co działo się z psami po ich zabraniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1279 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ponieważ skarga zawiera zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał ten drugi z zarzutów. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez organy administracji publicznej przepis prawa materialnego. Należy wskazać, że powołane przepisy nakładają na organy obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w związku z tym winny one zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Realizacja obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej przebiega w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2012 roku, sygn. akt II GSK 1548/11, LEX nr 1229771). Wbrew zarzutom zaskarżona decyzja w niczym nie narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wszystkie okoliczności faktyczne sprawy zostały należycie wyjaśnione, zgodnie z regułami zawartymi w tych przepisach. Należy zauważyć, naruszenie przepisów postępowania musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Podstawą skargi z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. może być tylko naruszenie przez organ administracji publicznej przepisów postępowania, w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydaną sprawie decyzją podlegającą zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania administracyjnego. Ponadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej decyzji (wyrok NSA z 13 stycznia 2015 roku, sygn. akt II GSK 2084/13). Organ ustalenia faktyczne w sprawie oparł na bogatym materiale dowodowym w postaci dokumentacji fotograficznej, świadectwach lekarskich obrazujących stan zdrowia odebranych psów i pisemnym protokole opisującym warunki bytowania, sposób karmienia, stan zdrowia zwierząt, jaki istniał w dniu przeprowadzonej kontroli. Skarżący odnośnie ustalonego stanu faktycznego podnosi szereg zarzutów, między innymi co do prawidłowości dokonywanych czynności kontrolnych (brak udziału lekarza weterynarii, brak wcześniejszego powiadomienia o kontroli), warunków przetrzymywania psów, stanu ich zdrowia. Jednocześnie nie przedstawił dowodów, które by zakwestionowały dokonane ustalenia na datę przeprowadzonej kontroli. Zgłoszone dowody z zeznań świadków mogły ewentualnie dotyczyć sytuacji sprzed kontroli i nie mogły wpłynąć na jej wynik i ocenę sytuacji bytowo - zdrowotnej psów. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W tej sytuacji należy uznać, iż wnioskowane dowody nie wnosiły istotnych kwestii dla wyniku tej sprawy. Odnosząc się do podnoszonych zarzutów naruszenia prawa materialnego - art. 6 ust. 2 pkt 10 i art. 7 ust. 3 ustawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe wskazanych przepisów to należy uznać, że nie znajdują one również usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy. W przypadku podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię, obowiązkiem autora skargi jest nie tylko wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego naruszonych przez sąd zaskarżonym wyrokiem, ale i wyjaśnienie, na czym polegała błędna interpretacja wskazanych przepisów prawa materialnego i jakie jest prawidłowe znaczenie tych przepisów (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2014 roku, sygn. akt I OSK 575/14). Uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie subsumpcji, co wyraża się tym, że stan faktyczny w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotecznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod określoną normę prawną. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy przewiduje, że do interwencji może dojść w sytuacji, gdy zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki rozumiany jako sytuacja, w której dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażać będzie jego życiu lub zdrowiu. Jest to zatem sytuacja, w której dochodzi do konieczności zabezpieczenia sytuacji bytowej zwierzęcia w wyjątkowych warunkach rozumianych jako kwalifikowana postać naruszeń wymienionych w art. 6 ust. 2 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 roku, sygn. akt II OSK 1746/16). W ocenie Sądu z uwagi na stan sanitarny, warunki przebywania, stan zdrowotny zwierząt, zaistniały podstawy do uznania, że zaszedł przypadek niecierpiący zwłoki i istniały podstawy do zabezpieczenia zwierząt z uwagi na ich zdrowie na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy. Sąd nie podziela również stanowiska skarżącego, iż w sprawie nie zachodził przypadek określony w art. 6 ust. 2 pkt 10 – utrzymywania zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji. Całość dokumentacji z przeprowadzonej kontroli oraz badania lekarskie odebranych psów wskazują na karygodne zaniedbania, które w żadnym stopniu nie mogą być usprawiedliwione przez chorobę skarżącego. Świadectwa lekarskie psów wskazują na ich zły stan zdrowotny, ogólne zaniedbanie (między innymi zapchlenie, brudna sierść, zapalenia). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrz, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia. Skarżący jako osoba podejmująca się hodowli psów winien znać reguły i zasady przetrzymywania, utrzymywania psów w odpowiedniej kondycji. Zarzut naruszenia wyżej powołanego przepisu przez jego błędne zastosowanie nie znajduje potwierdzenia i jest polemiką z prawidłowym stanowiskiem organu. W ocenie Sądu szereg zarzutów skarżącego nie mogło mieć wpływu na legalność zaskarżonej decyzji, w tym kwestie internetowego wpisu o liczbie zatrzymanych psów, uwagi co do osoby szefa Straży dla Zwierząt. W sytuacji, gdy zachodzi podstawa do zastosowania art. 7 ust. 3 ustawy organ musi działać szybko dla dobra zwierząt. W takiej sytuacji kwestie zawiadamiania o kontroli, wzywania do usuwania naruszeń, czy obecności lekarza weterynarii podczas odbierania zwierząt nie są stosowane. Sąd oddalił wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków, ponieważ zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. może przeprowadzić tylko dowody uzupełniające z dokumentów. Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę w całości.