VIII SA/Wa 252/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2008 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2009 r. A.L. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z przedłożonego wniosku oraz pisma uzupełniającego wniosek z dnia [...] lutego 2009 r. wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem. Skarżący wyjaśnił, że aktualnie nie osiąga żadnych dochodów bowiem jego firma przynosi straty. Odnośnie dochodów żony oświadczył, że nie posiada żadnych informacji w tym zakresie bowiem między małżonkami została zawarta intercyza. Żona wnioskodawcy jest właścicielem samochodu osobowego [...], którego użycza mu do pracy. W odpowiedzi na pismo wzywające do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawca nadesłał kserokopię własnego zeznania podatkowego za 2007 r. (nie opatrzone prezentatą Urzędu Skarbowego potwierdzającą, że w takiej formie zostało faktycznie złożone), z którego wynika, że w roku tym osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Ponadto oświadczył, że z uwagi na istniejącą intercyzę między małżonkami nie przesyła zeznania podatkowego żony, wyjaśnił, że konto bankowe w całości jest zajęte przez Urząd Skarbowy, zaś bieżące koszty utrzymania wynoszą około [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek A.L. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy uznano, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że skarżący uchylił się od obowiązku udokumentowania sytuacji materialnej swojej rodziny. Powołując się na zawartą intercyzę (w żaden sposób zresztą okoliczność ta nie został udokumentowana) skarżący nie wskazał wysokości dochodów osiąganych przez żonę, nie nadesłał jej zeznania podatkowego, ani też wyciągów z rachunków bankowych mimo, iż z treści formularza wniosku o prawo pomocy wynika, że prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe, żona użycza mu również samochodu osobowego stanowiącego jej własność. Podkreślić w tym miejscu należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Zatem zawarcie intercyzy, poprzez którą zresztą małżonkowie mogą modyfikować ustawowy ustrój majątkowy także doprowadzając do jego rozszerzenia, nie wyklucza tego, że skarżący inicjujący spory sądowe powinien liczyć na wsparcie finansowe współmałżonka, który jest zobowiązany nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Skarżący nie nadesłał również żadnych dokumentów potwierdzających, że jego konto bankowe jest w całości zajęte przez Urząd Skarbowy. Nie wyjaśnił czy zajęcie dotyczy rachunków osobistych, czy też związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skoro zatem wnioskodawca nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to tym samym brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 wymienionej ustawy postanowiono, jak w sentencji.