VIII SA/Wa 261/18

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2018r. po rozpoznaniu wniosku B.T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2018r, znak: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: odmówić B. T. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony formularz PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy B. T., w których wniosła o ustanowienie adwokata. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i trójką dzieci. Rodzina utrzymuje się z dochodów w wysokości [...] złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się dochód uzyskiwany przez wnioskodawczynię z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] złotych, plus dodatek ministerialny w wysokości [...] złotych oraz wynagrodzenie małżonka za pracę na umowę na czas określony w wysokości [...] złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni posiada z małżonkiem mieszkanie o pow. [...] m² oraz oszczędności pieniężne w wysokości [...] złotych. Jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne wnioskodawczyni podała, że ponosi: kredyt mieszkaniowy w wysokości [...] złotych,(dodała, że pozostało do spłaty [...] złotych), koszty ponoszone za mieszkanie [...] złotych, media [...] złotych, dojazdy do pracy w wysokości [...] złotych, komunikacja miejska [...] złotych, ubezpieczenie majątku [...] złotych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podkreśliła, że jest matką trojga uczących się dzieci. Sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu [...] synem. Podała, że podjęła pracę poza miejscem zamieszkania w odległości o 365 km. W związku z tym ponosi koszty wynajmu pokoju oraz dojazdu do domu. Zaznaczyła, że mąż nie ma stałego zatrudnienia. W niniejszej sprawie zważono co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) zwanej danej p.p.s.a przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym ( art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na rożne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Warto podkreślić, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Powołany wyżej przepis wskazuje, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Rozpatrując wniosek wnioskodawczyni B. T. uznano, że nie występują przesłanki, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni wraz z mężem uzyskują dochód miesięczny o łącznej wysokości [...] złotych miesięcznie. Ponadto, wnioskodawczyni posiada zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości [...] złotych. Powyższe wskazuje, że nie można uznać wnioskodawczyni za osobę ubogą, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy. Oceniono, że wnioskodawczyni, posiadając oszczędności pieniężne we wskazanej wyżej wysokości oraz uzyskując z mężem dochody miesięczne z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] złotych miesięcznie - jest w stanie samodzielnie ponieść koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy przewidziana jest bowiem dla osób bez majątku i dochodów, bądź też posiadających dochód na granicy fizycznego przetrwania. Trudno natomiast przyjąć, że strona, która dysponuje wolnymi środkami znajduje się w sytuacji finansowej uzasadniającej pomoc państwa w dochodzeniu swoich racji przed sądem. Aktualna linia orzecznicza sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy uznaje fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011r, sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.