VIII SA/Wa 264/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej [...] na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący P. M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że jego dochody są niewystarczające na pokrycie kosztów utrzymania i bieżących wydatków, a także na spłatę zobowiązań. Wyjaśnił, że z otrzymanych w 2015 r. dopłat agencja pobrała ok. [...] zł sankcji za lata poprzednie. Skarżący spłacił również część zobowiązań. Do majątku zaliczył działki. Dodał, iż posiada wiele zajęć komorniczych. Skarżący oświadczył, że z tytułu dochodu rolniczego otrzymuje rocznie kwotę [...] zł, zaś z tytułu dwóch umów o pracę [...] zł. Wśród wydatków wymienił czynsz za mieszkanie [...] zł, energię elektryczną [...] zł, odpady komunalne [...] zł, środki czystości i żywność [...] zł. Skarżący przedstawił zeznanie podatkowe za 2015 r., wyciągi bankowe, zaświadczenia o wynagrodzeniu, dokumenty obrazujące wydatki, plan podziału w postępowaniu egzekucyjnym. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej właśnie sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu poprzez "wykazanie" należy rozumieć swoiste przekonanie Sądu co do zasadności przyznania prawa pomocy, objawiające się w szczególności przedstawieniem np. dokumentów, oświadczeń pozwalających Sądowi na pełny wgląd w sytuację majątkową osoby wnioskującej, która następnie poddana zostaje weryfikacji, celem zbadania, czy występują przesłanki konieczne do przyznania tego prawa. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący nie wyjaśnił istotnej – z punktu widzenia dokonania rzetelnej oceny wystąpienia powyższej przesłanki – kwestii finansowania bieżących wydatków. Do wydatków tych zaliczył mianowicie czynsz w wysokości [...] zł, opłaty za: energię elektryczną w wysokości [...] zł/2 m-ce, gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości [...] zł, wydatki na zakup żywności i środków czystości w wysokości [...] zł. Miesięcznie wydatki te wynoszą zatem ok. [...] zł. Zadeklarowany i udokumentowany przez Skarżącego dochód wynosi natomiast [...] zł brutto miesięcznie i składa się na niego wynagrodzenie za pracę. Dodatkowo Skarżący uzyskuje dochód z działalności rolniczej, który – jak sam oświadczył – kształtuje się na poziomie [...] zł rocznie. Z prostego zestawienia powyższych danych wynika więc jednoznacznie, że kwota wydatków przewyższa kwotę dochodu. Stawia to pod znakiem zapytania wiarygodność twierdzeń Skarżącego o braku oszczędności czy dodatkowych źródeł dochodu. Niemożliwe jest bowiem, aby wydatki przewyższały dochody. Okolicznością świadczącą o tym, że Skarżący poza ujawnionymi, może osiągać inne jeszcze dochody jest to, iż w zeznaniu PIT-36 za 2015 r. wykazał przychód z najmu lub dzierżawy w kwocie [...] zł. Niewykluczone, że przychód ten nadal uzyskuje. Nie sposób też nie zauważyć, że w sprawie VIII SA/Wa 979/15 Skarżący oświadczył, że 21 sierpnia 2015 r. na jego konto wpłynęła kwota [...] zł. Nadto referendarzowi sądowemu znany jest fakt, iż w innych zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach P. M. (występujący tam jako wspólnik spółek cywilnych) oświadczył, że zostały mu wypłacone środki finansowe z tytułu płatności rolnych (zob. sprawy o sygn. akt VIII SAB/Wa 101-102/15, 107-109/15 i 115-117/15). Z tych względów referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by uwzględnić wniosek Skarżącego. Rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może zapaść jedynie na podstawie klarownie i zgodnie z prawdą przedstawionego oraz wewnętrznie spójnego stanu faktycznego. Sytuacja bowiem, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, co w następstwie prowadzić musi do odmowy przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.