VIII SA/Wa 27/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi B.W. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych oddala skargę. VIII SA/Wa 27/10 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na podstawie art. 59 § 1 i 2 w związku z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) odmówił B.W. przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku w sprawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej wraz z załącznikami na rok 2008 r. W uzasadnieniu stwierdzono, iż w dniu [...] maja 2008 r. B.W. złożył w biurze organu wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej wraz z załącznikami na rok 2008. Pismem z dnia [...] maja 2007 r. wezwano go do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności. W wezwaniu został określony termin 7 dni od dnia doręczenia wezwania do usunięcia braków. Wezwanie to zostało doręczone wnioskodawcy [...] maja 2008 r., w związku z czym termin upłynął w dniu [...] maja 2008 r. Dnia [...] czerwca 2008 r. wnioskodawca stawił się w Agencji i odpowiedział na wezwanie uzupełniając braki. W tym samym dniu złożył też wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków. Jako przyczynę nieterminowego uzupełnienia braków wniosku wskazał nasilenie prac sadowniczych związanych z pielęgnacją i ochroną drzew. W ocenie organu, nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. W zażaleniu skarżący B.W. podniósł, iż wezwanie do usunięcia braków wniosku otrzymał w okresie znacznego nasilenia prac w gospodarstwie. Skarżący posiada [...] ha młodych nasadzeń sadowniczych, [...] ha starszego sadu oraz dział warzywniczy. Całość nasadzeń wymaga stałej i intensywnej pracy, gdyż w tym momencie prowadził ochronę przeciwko szkodnikom i patogenom chorobotwórczym. Nie możliwym było zatem pozostawienie gospodarstwa bez nadzoru, a do biura ARMiR ma [...] kilometrów i wyjazd tam zajmuje mu cały dzień. Wskazał, że swoje obowiązki wypełnił w pierwszym możliwym terminie, to jest [...] czerwca 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. po rozpoznaniu zażalenia B.W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż przesłanka z art. 58 §1 k.p.a. nie zaistniała i słuszna w tym zakresie była ocena dokonana przez organ pierwszej instancji. Organ wskazał też, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w przekroczeniu terminu mówić można jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. To obowiązkiem strony postępowania jest przedstawienie dowodów i wyjaśnień co do okoliczności sprawy, zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skargę na powyższe postanowienie złożył B.W., podnosząc iż nie wszystkie okoliczności sprawy zostały wzięte pod uwagę przy wydawaniu przedmiotowego postanowienia. Wskazał, że w dniu [...] czerwca 2008 r., będąc w biurze organu, rozmawiał z zastępcą kierownika, uzasadniając przy tym przyczyny nieterminowego uzupełnienia dokumentów i wskazując wtedy jako przyczynę opóźnienia również chorobę. Ponieważ przyczyn niedotrzymania terminu było wiele, a między innymi choroba, do której kierownik się nie odniósł, skarżący uznał, iż powinien podać przyczyny związane z nadmiarem obowiązków w gospodarstwie rolnym. Podkreślił, iż kierownik rozpatrując jego odwołanie powinien uwzględnić wszystko to, co było mu wiadome, tj. zarówno przyczyny złożone ustnie, jak i pisemnie. W załączeniu skarżący dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2008 r., z którego wynikało, iż w okresie do [...] czerwca 2008 r. był chory. Skarżący podniósł też, że nie był zapoznany z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Co do przedłożonego zaświadczenia, organ podkreślił, iż zaświadczenie to zostało wystawione po otrzymaniu przez skarżącego zaskarżonego postanowienia. Ponadto samo ustne poinformowanie organu o chorobie skarżącego nie mogło stanowić podstawy do uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Organ podniósł, że skarżący nie powoływał się na chorobę jako przyczynę niezachowania terminu nawet w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. Co do zarzutu niezapoznania skarżącego z materiałem dowodowym, organ podniósł, iż skarżący nie wnosił o to. Rozpoznając pierwszy raz skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie VIII SA/Wa 407/08 uchylił zaskarżone postanowienia, jednak wyrok ten na skutek skargi kasacyjnej złożonej przez organ został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt II GSK 150/09. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący dniu [...] czerwca 2008 r. złożył pismo, które organ I instancji potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu. Zatem czynność jaką było złożenie prośby o przywrócenie terminu (podania) została w inny sposób utrwalona na piśmie. W tej sytuacji organ administracji publicznej nie miał obowiązku sporządzenia z tej czynności protokołu, gdyż dotyczy on wyłącznie wypadku, gdy podanie wnoszone jest ustnie. Obowiązku sporządzania protokołu, określonego w art. 67 § 1 k.p.a., nie można bowiem rozumieć tak szeroko, by obejmował on także te przypadki gdy strona składa podanie na piśmie, podając jednocześnie ustnie jego uzupełnienie, zwłaszcza gdy brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że tego rodzaju uzupełnienie w istocie miało miejsce. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy obu instancji pomijając przy rozpatrywaniu prośby o przywrócenie terminu przyczynę uchybienia terminowi, która w toku postępowania administracyjnego nie była przez zainteresowanego ujawniona nie naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga B.W. nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, że dla oceny występującego w sprawie zagadnienia sprowadzającego się do kwestii proceduralnych należy stosować przepisy art. 3 ust. 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zmianami – dalej: "ustawa o płatnościach"). Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Odrębności co do stosowania przepisów wynikających z k.p.a. wprowadzają przepisy art. 3 ust. 2 pkt 1-4 ustawy o płatnościach, zgodnie z którymi organ (tu Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa): 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądania, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Rozpoznając sprawę niniejszą Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami, dalej: "p.p.s.a.") jest też związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez naczelny Sąd Administracyjny w wyżej wskazanym wyroku tego sądu. Niezależnie od wskazanego prawnego związania wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie wydającym niniejszy wyrok w pełni podzielna wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Prośba o przywrócenie terminu jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a., a podanie takie może być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej albo za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej właściwego organu administracji publicznej, umożliwiającego wprowadzenie danych do systemu teleinformatycznego tego organu, a także ustnie do protokołu. Zgodnie z art. 67 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej sporządza protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Skoro więc skarżący wniósł podanie o przywrócenie terminu na piśmie, brak było podstaw do przyjmowania tego wniosku o przywrócenie terminu w protokole, zatem słusznie organ nie sporządzał na te okoliczność protokołu. W tej sytuacji organy rozpoznając w obu instancjach kwestię przywrócenia terminu prawidłowo odniosły się tylko do argumentacji wskazywanej pisemnie przez skarżącego, który aż do złożenia skargi do WSA nie powoływał się na przeszkodę w usunięciu braków wniosku wynikającą z choroby (zaświadczenie lekarskie załączył dopiero do skargi), tym samym nie sposób zarzucić im niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czy też brak wnikliwości w tych wyjaśnieniach, a zatem nie zostały naruszone przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a., ani art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach. Nie naruszyły też organy dopuszczalnej swobody w ocenie dowodów przyjmując, że wskazywana przez skarżącego w podaniu o przywrócenie terminu i w zażaleniu na postanowienie odmowne okoliczność nasilenia prac sadowniczych nie uzasadniała przywrócenia terminu. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w tym zakresie wskazywane przez organy i Naczelny Sąd Administracyjny poglądy zawarte w przywoływanym orzecznictwie, zgodnie z którymi w prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99). W wypadku, gdy wnoszącemu prośbę można przypisać chociażby winę nieumyślną, przywrócenie terminu nie jest możliwe (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96). Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Wśród przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu wymienia się między innymi obłożną chorobę uniemożliwiająca stronie działającej osobiście podjęcie czynności, przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyr. NSA z dnia 19 września 2000 r., I SA 1072/00). Skarżący takiego wpływu wskazywanej okoliczności nasilenia prac sadowniczych na niemożność dochowania terminu uzupełnienia braków wniosku nie wykazał. Na marginesie należy zauważyć, że stanowisko skarżącego w podawaniu przyczyn uchybienia terminowi jest niekonsekwentne: z jednej strony twierdzi, że przyczyną było jego osobiste zaangażowanie w prace sadownicze, a z drugiej, że choroba uniemożliwiała mu uzupełnienie wniosku. Jest zdumiewające, że choroba była jego zdaniem na tyle dolegliwa, że uniemożliwiała uzupełnienie braków wniosku (czy wyznaczenie do tego pełnomocnika), a z drugiej strony nie była przeszkodą do wykonywania prac sadowniczych. Wreszcie należy też zauważyć, że w czasie trwającego zwolnienia lekarskiego ([...] czerwca 2008 r.) skarżący był jednak zdolny do stawienia się osobiście w siedzibie Agencji, skoro to uczynił. Nietrafny jest też zarzut skarżącego co do wadliwości decyzji wynikającej z niezapoznania go z materiałem dowodowym. Przede wszystkim należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach organ zapewnia stronom czynny udział w każdym stadium postępowania na ich żądanie, a skarżący takiego żądania nie zgłaszał. Poza tym, nawet gdyby przyjąć, że wskazany przepis o płatnościach nie modyfikuje obowiązku organów wynikającego z art. 10 k.p.a., to i tak wobec przedmiotu sprawy, jej charakteru - wyłącznie kwestii proceduralnej i braku materiału dowodowego będącego podstawą rozstrzygnięcia innego niż wskazywane przez skarżącego, to nie sposób dopatrzeć się istotnego wpływu takiego uchybienia na wynik sprawy. Sąd badając wszechstronnie sprawę, nie będąc związanym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stwierdzono też naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania bądź stwierdzenia nieważności objętych kontrolą sądu postanowień. Biorąc to wszystko pod uwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.