VIII SA/Wa 272/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h, art. 92a ust. 1-6 i art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414; dalej: "u.t.d.") oraz lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 13, art. 15 ust. 2 i ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE. L 370 z 31 grudnia 1985 r. ze zm., dalej: "rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85"), po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej: "Spółka", "skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "[...]WITD", "organ I instancji" ) z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł – utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] kwietnia 2014 r. na autostradzie A4 przeprowadzono kontrolę drogową pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Kontrolowanym zespołem pojazdów kierował S. M., wykonując przewóz drogowy rzeczy w imieniu skarżącej. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole nr [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. organ I instancji nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. tj. za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Spółka złożyła odwołanie od powyżej decyzji, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wskazała, że organ kontrolujący błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, i w konsekwencji zarzucił skarżącej, że mogła ona prowadzić monitoring bieżących czynności kierowcy w oparciu o zainstalowany w pojeździe nadajnik GPS. Skarżąca podniosła także, że surowo przestrzega norm czasu pracy kierowców, a za zaistniałe naruszanie wyłączną odpowiedzialność ponosi kierowca. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając przywołał brzmienie art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 6, art. 92c ust. 1 u.t.d., art. 13, art. 15 ust. 2, ust. 3 i ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. Organ odwoławczy wskazał, że podczas przeprowadzonej kontroli drogowej ustalono, że kierowca nie rejestrował swojej aktywności na karcie kierowcy oraz na urządzeniu rejestrującym (tachografie) zamontowanym w pojeździe w dniu [...] kwietnia 2014 r. Przesłuchany w charakterze świadka kierowca S. M. zeznał, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. na parkingu przed [...] T. około godz. [...] wyjął bezpiecznik od tachografu, po czym dokonał m.in. wjazdu na teren zakładu, załadunku oleju opałowego i wyjazdu. Wskutek dokonanej ingerencji na karcie kierowcy i tachografie nie rejestrowały żadne aktywności. Po zakończeniu dokonanych czynności włożył bezpiecznik i rozpoczął odpoczynek. Organ odwoławczy mając na względzie całokształt zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i słusznie nałożył karę pieniężną w wysokości [...] złotych za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy ustosunkował się do przesłanek wynikających z art. 92 c u.t.d. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Wskazane w art. 92c u.t.d., przesłanki egzoneracyjne (zwalniające z odpowiedzialności) odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy to pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c u.t.d., bowiem nawet zakładając, że rzeczywiście skarżąca nie miała możliwości "reakcji" na bieżąco na działanie kierowcy za pomocą GPS, to nie znaczy to, że może ona być zwolniona z odpowiedzialności za naruszenia. GITD podniósł, iż jest rzeczą oczywistą, że kierowca samodzielnie prowadzi pojazd bez obecności w kabinie pracodawcy. Teza, że w takich okolicznościach wykonujący przewóz przedsiębiorca nie odpowiada za jego działania prowadziłaby do sytuacji, w której w ogóle uniemożliwione byłoby nałożenie na niego kary pieniężnej za większość naruszeń wymienionych w załączniku nr 3 do u.t.d. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie, jak wynika ze złożonych pod groźbą odpowiedzialności karnej za ich fałszywe składanie zeznań kierowcy S. M., pracownicy skarżącej wiedzieli o różnicach pomiędzy danymi z zainstalowanego w pojeździe systemu GPS, a danymi znajdującymi się na karcie kierowcy i w tachografie. A zatem można uznać, w ocenie GITD, że istniała realna możliwość reakcji na niezgodne z prawem działanie kierowcy. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (wobec ziszczenia się przesłanki nieważności, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2. k.p.a., tj. z uwagi na fakt, iż wydana została z rażącym naruszeniem prawa) i umorzenie postępowania w sprawie. Ewentualnie o uchylenie w całości wydanych w sprawie rozstrzygnięć i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: – art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie; – art. 7 k.p.a. przez brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, o czym świadczy chociażby fakt, iż błędnie organ niższego rzędu przyjął, że pracodawca miał możliwość kontroli pojazdu za pomocą nadajnika GPS; – art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa; – art. 92c ust. 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ całkowicie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że skarżący nie miał żadnego wpływu na powstanie naruszenia; – art. 92a ust. 1, ust. 6 i ust. 7 u.t.d. poprzez jego zastosowanie, mimo iż nie było ku temu podstaw. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: jako "p.p.s.a."). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogła zostać uwzględniona. Trafnie bowiem zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną wymierzającą skarżącej karę pieniężną w wysokości [...] zł, w związku ze stwierdzonymi naruszeniami polegającymi na: "Nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi". W kontrolowanej sprawie bezspornym jest fakt popełnienia naruszenia (o którym mowa w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.) w postaci nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W sposób przekonujący, poparty dowodami w postaci okazanych podczas kontroli dokumentów, analizy danych cyfrowych z karty kierowcy, protokołu kontroli orzekające w sprawie organy wykazały bowiem, że nie została zarejestrowania aktywność kierowcy, prędkość pojazdu oraz przebyta droga w dniu [...] kwietnia 2014 r., kiedy to kierowca dokonywał załadunku pojazdu na terenie [...] T.. Przesłuchany w charakterze świadka kierowca S. M. zeznał bowiem, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. na parkingu przed [...] T. około godz. [...] wyjął bezpiecznik od tachografu, po czym dokonał m.in. wjazdu na teren zakładu, załadunku oleju opałowego i wyjazdu. Wskutek dokonanej ingerencji na karcie kierowcy i tachografie nie rejestrowały się żadne aktywności. Po zakończeniu dokonanych czynności włożył bezpiecznik i rozpoczął odpoczynek. Kierowca wyjmując bowiem bezpiecznik tachografu spowodował brak prawidłowej rejestracji swojej aktywności. Powyższe zachowanie stanowiło naruszenie art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 sankcjonowane karą pieniężną. Stosownie bowiem do ww. art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki lub karty kierowcy z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady EWG Nr 3821/85 zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego jak określono w załączniku IB. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. W świetle powyższego, prawidłowo organy orzekające orzekły o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] złotych za stwierdzone powyżej naruszenie. Ustosunkowując się do sformułowanego w skardze zarzutu zastosowania przez organy art. 92c ust. 1 u.t.d. Sąd wskazuje, iż organy postąpiły w tej mierze prawidłowo i trafnie uznały, że przedsiębiorca nie wykazał okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności. Należy zauważyć, iż art. 92c u.t.d. odnosi się generalnie do wszystkich naruszeń, za które grozi przewidziana w art. 92a ust. 1 kara. Art. 92c u.t.d. stwierdza zaś w ust. 1, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Art. 92c ust. 1 pkt 1 (pozostałe punkty nie znajdują w sprawie zastosowania) wprowadza zatem wymogi bardziej rygorystyczne niż art. 92b ust. 1. Do tego by uwolnić się od odpowiedzialności nie wystarczy już by podmiot wykonujący przewozy wykazał właściwą organizację pracy i poprawny system wynagradzania. Musi on bowiem wykazać okoliczności wskazujące, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (obie przesłanki spełnione muszą być kumulatywnie). Tylko wówczas postępowania w sprawie nałożenia kary nie wszczyna się, a wszczęte umarza. Trafnie organy orzekające oceniły, iż takich okoliczności skarżąca nie wykazała. Wszystkie sformułowane przez nią argumenty sprowadzają się do przeniesienia odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia wyłącznie na kierowcę wykonującego przewóz. Podkreślenia wymaga, że stosownie do ukształtowanej w tej mierze linii orzecznictwa, a także poglądów wypowiadanych w doktrynie, z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega m.in. na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło – por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1661/13. Artykuł 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się zatem do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, w tym w zakresie doboru kadr i nadzoru nad pracownikami nie był w stanie przewidzieć – por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1237/13. To na przedsiębiorcy ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do zatem jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć – por. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 2 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Op 186/14. Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń, doszło do naruszenia przepisów prawa. W niniejszej sprawie żadnych takich obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności skarżąca nie wykazała, podzielić należy zatem przekonanie organów, iż nie wykazała tym samym istnienia przesłanek, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przesłanki te nie obejmują bowiem ryzyka osobowego pracodawcy. Jego rzeczą jest bowiem taki dobór kadr i taki nad nimi nadzór, aby kierowcy naruszeń prawa nie dokonywali. W konsekwencji poprawnie organ I instancji wymierzył skarżącej karę pieniężną w kwocie [...] zł, co prawidłowo organ odwoławczy utrzymał w mocy. Decyzja o nałożeniu kary ma bowiem charakter decyzji związanej, co oznacza że organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego. Przy stwierdzeniu naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ administracyjny - co do zasady - zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załącznikach do u.t.d. Reasumując, zdaniem Sądu organy Inspekcji Transportu Drogowego dokonały pełnej i wnikliwej oceny przesłanek o których mowa w art. 92c u.t.d. Ponadto dokonano prawidłowej oceny materiału dowodowego, klasyfikacji naruszenia, a kara pieniężna za stwierdzone naruszenie została wymierzona zasadnie i zgodnie z przepisami prawa. Podjęto w ramach postępowania wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i na podstawie całego zebranego materiału dowodowego wydano prawidłowe rozstrzygnięcie. W konsekwencji zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych (tj. art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a.) należy uznać bardziej jako efekt braku akceptacji stanowiska zajętego przez organ, niż rzeczywistymi uchybieniami proceduralnymi mającymi wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.