VIII SA/Wa 273/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-26
Skład orzekający: Justyna Mazur, Leszek Kobylski, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego ma kompetencje do umorzenia lub miarkowania wysokości opłaty legalizacyjnej w przypadku samowoli budowlanej, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną inwestora?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie posiada kompetencji do umorzenia lub miarkowania wysokości opłaty legalizacyjnej. Uiszczenie tej opłaty jest warunkiem niezbędnym do uniknięcia nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanych robót budowlanych, a jej wysokość jest ustalana na podstawie przepisów prawa, niezależnie od sytuacji materialnej inwestora. Sytuacja życiowa i materialna inwestora może być brana pod uwagę jedynie w przypadku złożenia odrębnego wniosku o umorzenie opłaty.Stan faktyczny
Skarżący K. W. samowolnie wybudował budynek mieszkalny bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po wstrzymaniu robót i wezwaniu do uzupełnienia dokumentacji, inwestor przedłożył wymagane dokumenty, w tym decyzję o warunkach zabudowy dotyczącą budowy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył opłatę legalizacyjną. Po uchyleniu pierwszej decyzji z powodu błędnej decyzji o warunkach zabudowy (dotyczącej remontu), organ I instancji ponownie nałożył opłatę legalizacyjną. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie o nałożeniu opłaty. Skarżący wniósł skargę do sądu, domagając się uchylenia postanowień i umorzenia opłaty ze względu na trudną sytuację materialną oraz kwestionując sposób wyliczenia opłaty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oddala skargę.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (zwany dalej: "PINB", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz.1118 ze zm., zwana dalej: "p.b."), po rozpatrzeniu z urzędu sprawy samowolnej budowy budynku mieszkalnego w miejscowości C., ul. C. nr ew. działki [...], orzekł o nałożeniu na K. W. (zwany dalej: "skarżący", "inwestor") opłatę legalizacyjną w wysokości [...] zł.
Uzasadniając podjęte postanowienie organ I instancji podał, iż w wyniku przeprowadzonych w dniu [...] maja 2012 r. oględzin na działce inwestora oraz w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym ustalono, że inwestor wykonuje bez pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego o wymiarach - w rzucie: 5,50 x 9,70 m. Na datę oględzin wykonane zostały ściany budynku z pustaków gazobetonowych i rozpoczęto wykonanie konstrukcji dachu. Roboty budowlane nie zostały zakończone.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. (organ błędnie wskazał datę [...] listopada 2011 r.) PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie 60 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia: 1) zaświadczenia z Urzędu Gminy w C. o zgodności wybudowanego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lub decyzji o warunkach zabudowy; 2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania projektu; 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością budowlane.
W dniu [...] września 2012 r. inwestor złożył wymagane dokumenty: cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania projektu budynku mieszkalnego oraz decyzję o warunkach zabudowy z Urzędu Gminy w C. i oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. organ I instancji nałożył na inwestora opłatę legalizacyjną w wysokości [...] zł. Na skutek złożonego zażalenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. (zwany dalej: "WINB", "organ odwoławczy") postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że przedłożona decyzja o warunkach zabudowy dotyczyła remontu budynku a nie jego budowy.
Ponownie rozpoznając sprawę PINB wezwał inwestora do uzupełnienia złożonych dokumentów o decyzję o warunkach zabudowy dotyczącą budowy budynku mieszkalnego. Po przedstawieniu ww. dokumentu organ I instancji ustalił, że wykonany budynek mieszkalny jest zgodny z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy, a budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych.
W zażaleniu złożonym na powołane postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. Podał, że w wyniku przeprowadzonych w sprawie oględzin stwierdzono brak dokumentacji dotyczącej spornego budynku. Braki te uzupełnił w terminie wyznaczonym w postanowieniu nr [...]. Stwierdzono również, że wykonany budynek mieszkalny jest zgodny z ustaleniami zawartymi w decyzji o warunkach zabudowy i budowa nie narusza przepisów techniczno budowlanych. Sporny budynek został wykonany na starej podbudowie (fundamentach), nie zwiększono jego gabarytów. Skarżący podkreślił, że obecnie nigdzie nie pracuje, nie może znaleźć pracy z uwagi na wiek [...] lat, nadto, iż nikt nie chce go zatrudnić. Autor skargi zaznaczył, iż w S. jest największe bezrobocie w Polsce, a Wójt Gminy C. nie posiada mieszkań socjalnych. Uważa, że skoro w dacie rozstrzygania przez organ II instancji wszystkie formalno-prawne wymogi zostały spełnione, to zażalenie zasługuje na rozpatrzenie. Ponadto nałożona nań opłata ze względu na duże koszty poniesione przy budowie jest dla niego zbyt dużą dolegliwością i w jego sytuacji materialnej jest niemożliwa do zapłacenia.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. WINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 p.b., orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie organ odwoławczy stwierdził zasadność stanowiska w zakresie ustalonej opłaty legalizacyjnej. Wskazał, iż wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej jest konsekwencją prowadzenia postępowania legalizacyjnego w stosunku do popełnionej samowoli budowlanej. Przepisy Prawa budowlanego jak wywiódł organ odwoławczy, w zależności od kategorii do jakiej należy określony obiekt budowlany oraz w zależności od rodzaju prowadzonych samowolnie robót budowlanych, przewidują różne tryby procedury legalizacyjnej, zaś jedną z nich jest procedura określona w art. 48 i 49 p.b., którą organ I instancji zastosował w niniejszej sprawie. Procedura ta ma zastosowanie w stosunku do samowolnie wykonanych robót budowlanych, na których realizację wymagane jest pozwolenie na budowę. Ustawodawca rozróżnia samowolę budowlaną polegającą na wybudowaniu obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo skutecznie wniesionego sprzeciwu. Skutki prawne samowoli w ww. sytuacjach co do zasady są tożsame, jednakże w trybie postępowania w takich sprawach istnieją różnice, m.in. w zakresie stawki opłaty legalizacyjnej za popełnioną samowolę budowlaną.
WINB wskazał, iż w przedmiotowej sprawie na budowę budynku mieszkalnego inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę, czego nie dopełnił. W związku z powyższym prowadzenie postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 48 p.b. było właściwe. Jak wynika z regulacji zawartej w tym przepisie, w przypadku stwierdzenia samowoli budowanej właściwy organ w pierwszej kolejności jest zobowiązany ocenić, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy nie narusza przepisów szczególnych (w tym przepisów techniczno - budowlanych) w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. W omawianej sprawie nie występują powyższe naruszenia, w związku z czym PINB wydał postanowienie nr [...], którym wstrzymał prowadzenie robót przy budowie budynku mieszkalnego i nakazał inwestorowi przedstawienie odpowiedniej dokumentacji. Zgodnie z treścią art. 48 ust. 3 oraz art. 49 ust. 1 p.b. organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora obowiązek dostarczenia określonych dokumentów, po przedłożeniu których i pozytywnej weryfikacji w drodze postanowienia ustalana jest wysokość opłaty legalizacyjnej. W sprawie inwestor przedłożył wszystkie wymagane dokumenty.
Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, iż nie zaistniały przesłanki uniemożliwiające zalegalizowanie wykonanych prac, stąd organ powiatowy po zweryfikowaniu dokumentów złożonych przez inwestora prawidłowo nałożył obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej, jak też prawidłowo określił jej wysokość. Kwotę opłaty legalizacyjnej stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu (k) oraz współczynnika wielkości obiektu (w). Współczynnik kategorii obiektu budowlanego oraz współczynnik wielkości obiektu określone zostały w załączniku do p.b. W przypadku przedmiotowego obiektu – budynku mieszkalnego, iloczyn stawki opłaty - 500 zł, współczynnika kategorii obiektu budowlanego - 2,0 (kategoria I) - 50 i współczynnika wielkości obiektu budowlanego - 1,0 wynosi [...] zł (500zł x 50 x 2,0 x 1,0 = [...]).
W podsumowaniu uzasadnienia WINB wskazał, że zgodnie z art. 59g ust. 2 p.b., który ma tu odpowiednie zastosowanie, opłatę legalizacyjną należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, w kasie właściwego urzędu wojewódzkiego lub na rachunek bankowy tego urzędu.
Odnosząc się do argumentów zażalenia organ odwoławczy podał, iż uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest końcowym etapem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 48-49 p.b. Ustawodawca nie przewidział możliwości odstąpienia przez organ nadzoru budowlanego od wymierzenia ww. opłaty lub zmiany jej wysokości w zależności od etapu zaawansowania prac. Przystępując do realizacji inwestycji bez zgody właściwego organu inwestor powinien liczyć się z negatywnymi konsekwencjami swojego działania, w tym w zakresie konieczności poniesienia opłaty z tytułu samowolnie wykonanych prac. Organ nadzoru budowlanego nie bada przyczyn, które spowodowały zaistniałe naruszenie prawa, jak również nie posiada kompetencji do umorzenia opłaty legalizacyjnej. Jeżeli zobowiązany uiści opłatę organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest zatwierdzić przedłożony projekt budowlany i wydać zezwolenie na dokończenie budowy, jeśli ta nie została zakończona. Natomiast niespełnienie ww. obowiązku lub też nieziszczenie opłaty legalizacyjnej skutkować będzie orzeczeniem nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku (art. 48 ust. 4 oraz art. 49 ust. 3).
W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia, nadto o umorzenie, lub częściowe umorzenie nałożonej nań opłaty legalizacyjnej z uwagi na jego trudną sytuację materialną. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego i naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy oraz błędne ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej wynikające z nieprawidłowego przyjęcia kategorii obiektu budowlanego (pierwsza), podczas, gdy faktycznie wzniesiony budynek należy do kategorii trzeciej - inne niewielkie budynki.
Skarżący podał, iż organy wydały zaskarżone rozstrzygniecie nie badając całokształtu okoliczności sprawy, a mianowicie tego, czy w sprawie ma miejsce budowa bez wymaganego prawem pozwolenia, czy też był to jedynie remont budynku, bądź jego przebudowa. Okoliczność ta ma znaczenie z punktu widzenia procedury legalizacyjnej i ewentualnej opłaty z tym związanej. Z postanowienia WINB wynika, iż organ ten przyjął z góry, iż w sprawie mamy do czynienia z budową budynku mieszkalnego. Obowiązkiem organu administracji jest zbadać wszelkie okoliczności sprawy i zastosować w związku z tym odpowiednie przepisy prawa materialnego. Autor skargi wywiódł, iż brak rozważenia powyższych okoliczności przy bezspornym fakcie, iż w trakcie budowy wykorzystano zarówno stare fundamenty, jak i inne elementy starego budynku wskazuje na okoliczność, że rozstrzygnięcie organu administracji nie jest prawidłowe. Zaznaczył, że budynek, który istnieje jest niewielkich rozmiarów, dlatego nie jest uzasadnione zaliczanie go do kategorii pierwszej.
Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzą podstawy do całkowitego lub ewentualnie częściowego umorzenia opłaty legalizacyjnej, art. 49 ust. 2 p.b. stanowi, że do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 p.b., z tym że stawka opłaty legalizacyjnej podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Skarżący podał również, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, cierpi na różnorakie dolegliwości związane z chorobą kręgosłupa, w chwili obecnej nie ma żadnych świadczeń socjalnych, a jego jedynym źródłem jego utrzymania jest pomoc członków rodziny i podejmowanie prac dorywczych. W ocenie skarżącego uiszczenie nałożonej opłaty legalizacyjnej w ustalonej przez organy kwocie jest nierealne do spełnienia.
W odpowiedzi na skargę WINB podtrzymał argumentację przedstawioną
w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że rozpoczęcie procesu inwestycyjnego – robót budowlanych powinno być co do zasady poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę. Zasadę tę określa art. 28 p.b. stanowiąc, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Roboty budowlane, stosownie do art. 3 pkt 7 tej ustawy, to budowa, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 6 p.b., pod pojęciem budowy należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Nie budzi więc wątpliwości, że wykonana przez skarżącego budowa budynku mieszkalnego wymagała uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżący nie legitymował się taką decyzją. Ponadto, wykonane przez niego roboty budowlane nie mieszczą się w katalogu budów i robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę określonym w art. 29 p.b.
Skoro wykonane roboty budowlane nie zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, PINB zasadnie rozpoczął procedurę zmierzającą do legalizacji tego obiektu, w trybie art. 48 p.b. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 2 p.b. właściwy organ nadzoru budowlanego, stwierdzając możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego będącego w budowie lub już wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jest obowiązany wydać postanowienie, w którym wstrzymuje prowadzone roboty, określa wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w określonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów. Przedstawienie przez inwestora żądanych dokumentów, w myśl art. 48 ust. 5 p.b., traktowane jest jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i o pozwolenie na wznowienie robót, o ile budowa nie została już zakończona. W toku postępowania legalizacyjnego, stosownie do art. 49 ust. 1 p.b., właściwy organ zobowiązany jest do zbadania zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu
z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletności projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz wykonania projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Pozytywny wynik powyższych sprawdzeń powoduje, że możliwe jest wydanie postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej.
Do ustalenia opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy o wymierzaniu kary za istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub inne rażące naruszenia warunków pozwolenia na budowę, przewidzianej w art. 59 f p.b. Przy czym, stawka w odniesieniu do opłaty legalizacyjnej podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 49 ust. 2). Wymierzana opłata legalizacyjna stanowi natomiast iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), stawka opłaty (s) wynosi 500 zł (art. 59f ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego). Co istotne, spełnienie przez inwestora powyższych wymagań obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót, zaś w przypadku zakończenia budowy - tylko o zatwierdzeniu projektu. Nieuiszczenie natomiast opłaty legalizacyjnej skutkuje wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części (art. 49 ust. 3 i ust. 4).
Ustalenie opłaty legalizacyjnej jest zatem konsekwencją stwierdzenia samowoli budowlanej i dążenia do jej legalizacji, po spełnieniu przez inwestora określonych prawem warunków. Podkreślić w tym miejscu należy, że chociaż do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z zastrzeżeniem, że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu, to opłata legalizacyjna nie jest karą, ponieważ postępowanie legalizacyjne, w toku którego zapada postanowienie ustalające taką opłatę, stwarza stronie możliwość uniknięcia rozbiórki samowolnie wybudowanego (rozbudowanego, nadbudowanego) obiektu budowlanego, z której ma ona prawo, a nie obowiązek, skorzystać.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., PINB zasadnie ustalił skarżącemu opłatę legalizacyjną w wysokości [...] zł. Spełnił on bowiem obowiązki nałożone przez PINB. Ustalona opłata wyliczona została prawidłowo, w oparciu o art. 49 ust. 2 w związku z art. 59f ust. 1 p.b. jako pięćdziesięciokrotność stawki opłaty (500 zł), współczynnika kategorii obiektu (2,0) i współczynnika wielkości obiektu (1,0).
Skarżący kwestionuje prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy - nie uwzględnienie, że sporny budynek został wybudowany na fundamentach starego budynku zatem w istocie nie była to "budowa" budynku mieszkalnego oraz wyliczenia opłaty legalizacyjnej podnosząc, że sporny budynek nie powinien zostać zaliczony do kategorii I, a do III – inne niewielkie budynki, przez co opłata legalizacyjna została dwukrotnie zawyżona.
W odniesieniu do tych argumentów wyjaśnić należy, że wysokość opłaty legalizacyjnej dotyczącej budynków mieszkalnych jednorodzinnych, nie jest zależna od powierzchni i kubatury samowolnie budowanej (bądź wybudowanej) części. Jak prawidłowo ustaliły organy, na podstawie załącznika do p.b. przedmiotowy budynek mieszkalny został zaliczony do kategorii I, dla której współczynnik kategorii obiektu (k) wynosi 2,0 oraz współczynnik wielkości obiektu (w) wynosi 1,0. W związku z powyższym wysokość opłaty legalizacyjnej została przez organy nadzoru budowlanego wyliczona poprawnie na kwotę [...] zł. Zarzut skarżącego odnoszący się do zaliczenia budynku mieszkalnego do innej kategorii obiektów i wymierzenie mniejszej opłaty legalizacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Odwoływanie się skarżącego do wykorzystania starych elementów poprzedniego budynku mieszkalnego nie znaczenia w procesie nałożenia opłaty legalizacyjnej.
Ze względu na wskazany brak zależności pomiędzy powierzchnią i kubaturą samowolnie budowanej (bądź wybudowanej) części, a wysokością opłaty legalizacyjnej, w toku postępowania poprzedzającego wydanie postanowienia ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej, nie zachodzi potrzeba badania zakresu przedmiotowego samowolnej budowy (odbudowy, rozbudowy, nadbudowy) obiektu budowlanego. Nie pozbawia to jednak stron możliwości skontrolowania prawidłowości ustaleń organów w tym zakresie, ponieważ postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej nie kończy postępowania legalizacyjnego. Kończy je bowiem dopiero wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 49 ust. 3 lub ust. 4 p.b.
Na marginesie należy tez wyjaśnić, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości miarkowania wysokości opłaty legalizacyjnej ani też wyjątków od obowiązku uiszczenia tej opłaty, co jest warunkiem niezbędnym do odstąpienia od nałożenia sankcji rozbiórki samowolnie zrealizowanych robót budowlanych, wymagających pozwolenia na budowę. Organ nadzoru budowlanego nie może więc uwzględnić sytuacji materialnej czy życiowej inwestora. Ustalenie opłaty legalizacyjnej nie jest bowiem uzależnione od uznania organu i w okolicznościach, o których mowa w art. 49 ust. 1 p.b., organ ma obowiązek podjęcia rozstrzygnięcia w tym zakresie.
W odniesieniu do zarzutów skargi wskazać należy, że w niniejszym postępowaniu ani organy nadzoru budowlanego, ani Sąd nie mogą procedować w zakresie całkowitego bądź częściowego umorzenia opłaty legalizacyjnej. Sytuacja życiowa i materialna skarżącego będzie miała znaczenie w ewentualnym rozstrzygnięciu wniosku (po jego złożeniu) o całkowite bądź częściowe umorzenie opłaty legalizacyjnej.
W tym stanie sprawy Sąd stwierdził zasadność podjętych przez organy nadzoru budowlanego postanowień. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa procesowego czy materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło