VIII SA/Wa 28/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działając z up. Wójta Gminy S. (dalej: "organ I instancji") na podstawie art. 2, art. 3 ust. 3, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 3-4, art. 9 art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 36 pkt 1 lit. a, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 1 pkt 2, ust. 3, art. 98, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej: "u.p.s."), po rozpoznaniu wniosku J. W. (dalej: "skarżący") orzekł o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego. Powołując się na treść art. 37 ust. 1 u.p.s. wskazał, że skarżący nie spełnia obowiązującego kryterium dochodowego. Dochód ten w miesiącu wrześniu 2010 r. tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł i jest wyższy od kryterium dochodowego dwuosobowej rodziny, wynoszącego [...] zł o kwotę [...] zł. Od decyzji tej odwołał się skarżący wnosząc o jej zmianę, poprzez przyznanie mu zasiłku stałego na okres wskazany w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Podniósł że jest osobą niepełnosprawną zaliczoną przez Powiatowy Zespół ds. Niepełnosprawności w L. orzeczeniem z dnia [...] września 2010 r. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności okresowo do dnia [...] września 2011 r. Wskazał, iż odmowa przyznania mu zasiłku stałego jest dla niego krzywdząca, gdyż pozbawia go własnego źródła dochodu. Ponadto podniósł, iż nie prowadzi z konkubiną J. M. wspólnego gospodarstwa domowego. Jest z nią skłócony, a ona nie jest zobligowana do pokrywania kosztów jego utrzymywania jako osoby niepełnosprawnej. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "SKO") biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Podał, iż skarżący zadeklarował we wniosku, iż wspólnie z nim zamieszkuje konkubina J. M. oraz podał wysokość jej dochodu z miesiąca września 2010 r., który wyniósł [...] zł. W trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną, zajmując jedno pomieszczenie w budynku jej ojca. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Natomiast jego konkubina pracuje zawodowo jako [...] w Zespole Szkół Ogólnokształcących i Policealnych w S. z miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie [...] zł netto. Ponadto skarżący jako osoba niepełnosprawna z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ze względu na stan zdrowia wymaga systematycznego leczenia i stosowania leków. Jednocześnie organ odwoławczy powołując się na treść art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. wskazał, iż osoba pozostająca w rodzinie ubiegająca się o zasiłek stały powinna spełniać łącznie dwa warunki, tj.: osoba ta musi być niezdolna do pracy z powodu wieku lub być całkowicie niezdolna do pracy oraz dochód tej osoby musi być niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Odnosząc powyższe do sytuacji skarżącego SKO stwierdziło, że nie spełnia on przesłanki dochodowej, gdyż jego rodzina (w skład której zaliczany jest on i jego konkubina) osiągnęła dochód przekraczający o [...] zł obowiązujące kryterium dochodowe (wynoszące dla rodziny dwuosobowej – [...] zł). Wskazało, iż powyższych ustaleń dokonano na podstawie dokumentów przedłożonych przez skarżącego do akt sprawy, tj. jego oświadczeń z dnia [...] października 2010 r. w których podał, że obecnie pozostaje na utrzymaniu konkubiny J. M., której miesięczny dochód wynosi [...] zł (co potwierdza także złożone zaświadczenie o zarobkach z dnia [...] października 2010 r.) oraz, że jego rodzina składa się z dwóch osób, a na utrzymanie pracuje jedna osoba. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż na użytek ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z art. 6 pkt 14 u.p.s. do rodziny zalicza się osoby spokrewnione lub niepełnosprawne pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W świetle powyższego SKO stwierdziło, iż uzyskiwanie dochodu w wysokości przekraczającej obowiązujące kryterium dochodowe nie daje możliwości przyznania pomocy o charakterze świadczeń pieniężnych, w tym w formie zasiłków stałych, przyznawanych na podstawie art. 37 u.p.s. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o przyznanie mu zasiłku stałego do [...] września 2011 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił potraktowanie skłóconego konkubinatu jako rodziny, bez partycypowania konkubiny w wydatkach związanych z jego utrzymaniem, jak i oparcie decyzji odmownej na dochodach konkubiny, która nie wyraziła na to zgody. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż odmienne stanowisko skarżącego dotyczące wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego jest wynikiem decyzji odmownych i zmierza do przyznania świadczeń pomimo nieistniejących do tego podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję organu administracji uchyla tę decyzję, stwierdza jej nieważność lub stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa. W ustawowym katalogu rozstrzygnięć Sądu nie ma wnioskowanej przez skarżącego możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy. Zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej, w tym przyznawania zasiłków stałych, określa powołana wyżej ustawa o pomocy społecznej. W świetle art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. przyznanie zasiłku stałego jest uzależnione od dwóch przesłanek: od tego czy wnioskodawca pozostający w rodzinie jest osobą niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy oraz czy jego dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W świetle powołanego przepisu osoba ubiegająca się o przyznanie wskazanej formy świadczenia z pomocy społecznej musi kumulatywnie spełnić przesłanki wskazane w przywołanym przepisie, jak również nie może wystąpić żadna z okoliczności negatywnych w nim wymienionych. Wystarczy zatem brak spełnienia jednej z przesłanek, by zasiłek stały nie mógł zostać przyznany. Kryterium dochodowe warunkujące prawo do świadczeń z pomocy społecznej zostało określone w art. 8 ust. 1 i 2 u.p.s. Obecnie dla osoby samotnie gospodarującej określono je w kwocie nie przekraczającej [...] zł, a na osobę w rodzinie w kwocie nie przekraczającej [...] zł. Dla rodziny dwuosobowej wynosi ono zatem [...] zł. Stosownie do art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jak stanowi przepis art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności, a zatem spełnił jedną z przesłanek określonych w art. 37 ust.1 pkt 2 u.p.s. do otrzymania zasiłku stałego. Sporne natomiast jest, czy skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, czy też wspólnie gospodaruje z konkubiną J. M., co wiąże się z prawidłowym ustaleniem dochodów. Wbrew wywodom i zarzutom skargi, zebrane w sprawie dowody (wywiady środowiskowe, oświadczenia skarżącego z [...] października 2010 r.) w pełni uprawniały organy orzekające w sprawie do ustalenia, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z konkubiną J. M.. Dlatego też dochody J. M., przy braku jakichkolwiek dochodów własnych skarżącego, są dochodami rodziny w rozumieniu art. 6 ust. 14 u.p.s. Pojęcie rodziny określone w art. 6 pkt 14 nie jest oparte wyłącznie na więzach pokrewieństwa, bardziej istotne jest tworzenie wspólnoty. Za rodzinę w prawie pomocy społecznej uznaje się osoby spokrewnione i niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W tym ujęciu rodziną jest także związek konkubencki (por. Iwona Sierpowska "Ustawa o pomocy społecznej". Komentarz, ABC, 2009, wyd. II.; wyrok NSA z 29 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1429/07, LEX nr 490168). Sąd podziela ustalenia dokonane przez organy orzekające w przedmiotowej sprawie. Prawidłowo ustalono, iż rodzina skarżącego składa się z dwóch osób, a on sam pozostaje na utrzymaniu konkubiny J. M., z którą wspólnie gospodaruje. A zatem prawidłowym jest także ustalenie, iż skarżący nie spełnił przesłanki dochodowej, gdyż jego rodzina osiągnęła dochód przekraczający o [...] zł obowiązujące kryterium dochodowe (dla rodziny dwuosobowej wynosi ono [...] zł). Ta okoliczność wyklucza możliwość przyznania skarżącemu zasiłku stałego na wskazanej podstawie bez względu na spełnienie przez niego przesłanki bycia osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności. Jednocześnie Sąd zauważa, iż organy trafnie podkreśliły, że zmienność oświadczeń skarżącego w przedmiocie prowadzenia wspólnego gospodarstwa wynika wyłącznie z chęci uzyskania wnioskowanego w danej chwili świadczenia. W ocenie Sądu, dokonana przez organy obu instancji ocena dowodów zebranych na okoliczność prowadzenia wspólnego gospodarstwa jest prawidłowa i nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. Sąd zauważa także, iż ustawodawca ściśle określił sposób przyznawania zasiłku stałego, nie pozostawiając organom pomocy społecznej w tym względzie żadnej swobody. Decyzje organów obu instancji wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Sąd nie stwierdził także przy rozpoznawaniu niniejszej skargi żadnych innych uchybień, których istnienie winien uwzględnić z urzędu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.